Z Wikipedii

Kościół św. Wojciecha w Królewcu od strony wschodniej na starej pocztówce

Kościół Luizy w Królewcu na starej pocztówce

Kościół Świętej Rodziny w Królewcu na starej pocztówce

Kościół Lutra w Królewcu na starej pocztówce

Kościół Serca Jezusowego w Olsztynie na starej pocztówce

Fritz Heitmann (ur. 27 października 1853 w Ahlen (Westfalia), zm. 13 sierpnia 1921 w Królewcu) – architekt niemiecki związany z Prusami Wschodnimi, przedstawiciel nurtu historyzmu.

[edytuj] Biografia

W literaturze znany również jako Friedrich Heitmann. W latach 1890–1896 wraz z prowincjonalnym konserwatorem zabytków Adolfem Boetticherem prowadził akcję inwentaryzacyjną na terytorium Prus Wschodnich. Zaangażowany katolik, projektował szereg ceglanych kościołów na terenie ówczesnej diecezji warmińskiej, na ogół w formach neogotyckich. Twórczo wykorzystywał elementy zaczerpnięte z gotyckiej architektury Prus Krzyżackich, jak wieże kościelne zwieńczone schodkowymi szczytami i sklepienia gwiaździste, śmiało zestawiając je z elementami, które w regionie nigdy nie występowały, jak np. granitowe filary międzynawowe. Sporadycznie projektował również świątynie ewangelickie oraz stosował inne style architektoniczne. Projektował ponadto wille na terenie dzielnicy Amalienau w Królewcu (m.in. własny dom), budynki administracyjne, gimnazjum i – być może – tzw. białe koszary w Ostródzie, szpital w Morągu, rozbudowę Szpitala Mariackiego w Olsztynie (1906–1907). W 1914 r. otrzymał tytuł radcy budowlanego.

Informacje dotyczące jego udziału w walkach I wojny światowej, wydają się - ze względu na wiek - mało prawdopodobne. Wg B. Köstera, miałoby to spowodować załamanie zdrowotne, a to z kolei krach finansowy - i ostatnie 3 lata życia architekt miałby spędzić na plebanii zbudowanego przez siebie kościoła św. Wojciecha.

Został pochowany na cmentarzu parafii św. Wojciecha w Królewcu.

• Jego wnukiem jest Heinrich Heitmann, członek zarządu firmy BMW, która planuje założenie fabryki samochodów w Kaliningradzie^[1].

[edytuj] Projektowane kościoły

• Klebark Wielki, 1892–1896, neogotycki
• Brąswałd, przed 1894–1896, neogotycki
• św. Katarzyny w Kętrzynie (1895–1896), neogotycki
• Dywity, ok. 1893–1897, neogotycki
• Kobułty, 1897–1899, neogotycki
• Luizy w Królewcu, ewangelicki, 1899–1901, neoromański, (wnętrze przekształcone)
• kaplica św. Wojciecha w Królewcu, 1902–1904, neogotycki, (przebudowany)
• Świętej Rodziny w Królewcu, 1904–1907, neogotycki (obecnie filharmonia)
• Lutra na Haberbergu w Królewcu, neorenesansowy, (niezachowany)
• kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie (1901–1903) neogotycki, – największe dzieło Heitmanna; ogólna kompozycja z wysoką wieżą główną i dwiema niższymi przy prezbiterium wzorowana na tumach w Ulm i Fryburgu, tu jednak w wersji ceglanej, z wyraźnymi cytatami z architektury średniowiecznej państwa krzyżackiego, ale w formie znanej z XIX w. – wieża wzorowana na wieży zamek krzyżacki w Królewcu i prezbiterium nawiązujące do kościoła zamkowego w Malborku.
• Pilawa, poświęcony 1909, neogotycki, niezachowany (?)
• św. Brunona w Wystruci, ukończony 1912, neogotycki
• Biesowo, ok. 1910–1913, neogotycki
• Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP w Ostródzie, rozbudowa, 1911–1913, neogotyk
• Sząbruk – rozbudowa kościoła, 1911–1913, neobarokowy
• kościół św. Józefa w Olsztynie, 1912–1913, neoromański
• Jonkowo – rozbudowa kościoła, 1914, neogotycki
• Tapiawa (?)

[edytuj] Bibliografia

• Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa, Budownictwo i Architektura, 1954
• Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn, Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X
• Atlantyda Północy. Dawne Prusy Wschodnie w fotografii = Die Atlanttis des Nordens. Das ehemalige Ostpreussen in der Fotografie, aut. katalogu i wystawy Kazimierzs Brakoniecki, Konrad Nawrocki, Olsztyn, Galeria Sztuki Współczesnej BWA, 1993, ISBN 83-9010865-0-X
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
• Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
• Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. prow. Bronisław Magdziarz, t. 1-2, Olsztyn, Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999, t. 1 ISBN 83-86926-07-4, t. 2 ISBN 83-912605-0-X
• Baldur Köster, Königsberg. Architektur aus deutscher Zeit, Husum, Husum, 2000, ISBN 3-88042-923-5
• A. Głowacz, Fritz Heitmann, architekt warmińskich kościołów, "Warmińsko-Mazurski Biuletyn Konserwatorski" R. 5, 2003
• *Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji. Zbiory fotograficzne dawnego Urzędu Konserwatora Zabytków w Królewcu = Ostpreussen - Dokumentation einer historischen Provinz. Die photographische Sammlung des Provinzialdenkmalamtes in Königsberg, oprac. i red. bazy danych Jan Przypkowski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, [2006], ISBN 83-89101-44-0

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Biografia na stronie ODZ Olsztyn
• Nota biograficzna (de)
• Białe koszary w Ostródzie