Fryderyk I Pruski
Z Wikipedii
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Fryderyk I Hohenzollern (ur. 11 lipca 1657 w Królewcu, zm. 25 lutego 1713 w Berlinie) – urodzony jako Fryderyk III Brandenburski z dynastii Hohenzollernów – pierwszy król pruski.
Od chwili uzyskania przez księcia Hanoweru godności elektora Rzeszy w 1692 i od koronacji elektora saskiego na króla Rzeczypospolitej w 1697, który panował jako August II Mocny, Fryderyk starał się u cesarza o zgodę na własną koronację. Wreszcie 18 stycznia 1701 w Królewcu – poza granicami cesarstwa – koronował się na "króla w Prusiech" (in Prussia) przyjmując imię Fryderyka I. Tytuł królewski oznaczał pełną suwerenność Fryderyka w Prusach Książęcych i ostateczne zerwanie jakiejkolwiek zwierzchności lub praw Rzeczypospolitej do tego terytorium, jej niegdysiejszego lenna. Wkrótce większość państw europejskich uznała pruski tytuł królewski (cesarz rzymsko-niemiecki, Anglia, Rosja, Holandia, Dania, Szwecja, Saksonia, a także inne protestanckie kraje niemieckie). Francja i Hiszpania uznały ten tytuł w 1713 (po pokoju w Utrechcie). Rzeczpospolita (mimo tajemnych obietnic Augusta II), uczyniła to dopiero w 1764 roku. Protestowała przeciw niemu także kuria papieska, która uznała godność królów pruskich dopiero w 1787 roku (papież Benedykt XIV). Najdłużej protestował przeciw tej koronacji królewskiej zakon krzyżacki, który istniał nadal na licznych terytoriach katolickich Rzeszy Niemieckiej, mając tam swoje dobra i cieszył się poparciem cesarzy. W tym czasie tytułem króla Prus wciąż posługiwali się władcy Rzeczypospolitej. W trakcie koronacji przybrał za herb czarnego, jednogłowego orła i ustanowił jego order.
Formalnie włączył Brandenburgię do Prus, a właściwie przyspieszył proces integracji poszczególnych części państwa prusko-brandenburskiego. Następcy Fryderyka I nazywali odtąd nie tylko swych urzędników, ale i poddanych generalnie "Prusakami". Często jako oficjalnego tytułu dla całości państwa pruskiego używano określenia : "Królewskie Państwa Pruskie".
Pierwszy "król w Prusach" doprowadził do budowy rezydencji w Berlinie, dokąd przeniósł stolicę państwa z Królewca. Dał się poznać jako mecenas kultury i sztuki. W czasie wojny północnej zajął Pomorze Szwedzkie, choć potem musiał je opuścić.
Mało heroiczna postać pierwszego pruskiego władcy z tytułem królewskim nie skłaniała do pozytywnej oceny jego osoby. Był władcą chorowitym, leniwym, próżnym, mało zdecydowanym, ulegającym wpływom otoczenia, gubiącym się w niuansach polityki zagranicznej, pozostawiającym codzienny trud biurokratyczny i bieg spraw wewnętrznym swym faworytom i doradcom, co skierowało na niego ostrze krytyki jego syna, następcy tronu. Szydercy mówili, że "jeżeli Fryderyk każdego dnia wstawał o godz. 3 nad ranem, to dlatego, by móc się dłużej cieszyć przyjemnością bycia królem".
Jego żoną była Zofia Charlotta Hanowerska, z którą miał jednego syna, przyszłego króla ("króla w Prusach" wg oficjalnej tytulatury), Fryderyka Wilhelma, który w historii zapisze się jako twórca pruskiego militaryzmu i pruskiej biurokracji.
[edytuj] Ciekawostka
- Fryderyk I, jako jedyny król Prus, płynnie mówił po polsku.
- Był jedynym władcą Prus w XVIII wieku, który w znaczącym stopniu odszedł od wzorca militarnego
[edytuj] Zobacz też
| Poprzednik Fryderyk Wilhelm Hohenzollern (Wielki Elektor) |
 |
Margrabia-elektor Brandenburgii 1688-1701 |
|
Następca Brandenburgia w 1701 r. zostaje włączona do Prus |
| Poprzednik Fryderyk Wilhelm |
 |
Książę Prus 1688-1701 |
|
Następca zmiana tytułu |
| Poprzednik – |
|
Król w Prusach 1701-1713 |
|
Następca Fryderyk Wilhelm I |
Księstwo Pruskie
Albrecht • Albrecht Fryderyk • Jan Zygmunt • Jerzy Wilhelm • Fryderyk Wilhelm
Królestwo Prus
Fryderyk I • Fryderyk Wilhelm I • Fryderyk II Wielki • Fryderyk Wilhelm II • Fryderyk Wilhelm III • Fryderyk Wilhelm IV • Wilhelm I • Fryderyk III • Wilhelm II
| Kosztowna naprawa Wielkiego Zderzacza |
|
Naprawa europejskiego akceleratora cząstek - LHC - może kosztować prawie 30 milionów dolarów. Takiego zdania są eksperci z ośrodka badawczego CERN w Genewie.
|
| Komórki skóry przekształcone w komórki macierzyste |
|
Udało się po raz pierwszy stworzyć w pełni niezróżnicowane (pluripotentne) komórki macierzyste z komórek skóry dorosłej małpy. Wcześniej sztuka ta udała się z komórkami myszy.
|
| Odkryto skąd bierze się szczęście! |
|
Szczęście, podobnie jak otyłość czy palenie papierosów, jest zjawiskiem zbiorowym, przenoszonym dzięki więziom społecznym - orzekli amerykańscy naukowcy.
|
| Groźna choroba kryje się w nogach |
|
"Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) to Zakrzepica Żył Głębokich oraz jej najcięższe powikłanie pod postacią Zatoru Tętnicy Płucne, które stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia. Jest chorobą podstępną, można nawet powiedzieć, że cichym zabójcą" - definiuje prof. dr hab. n. med. Witold Z. Tomkowski, prezes Polskiej Fundacji do Walki z Zakrzepicą "Thrombosis".
|
| Jeśli coś jest duże - boli bardziej |
|
Jeśli coś jest duże, boli bardziej, niż gdy jest małe - nawet, gdy jest to nasza własna ręka. Naukowcy z Oxfordu przeprowadzili eksperyment, podczas którego badali uczucie bólu u osób z chorą ręką. Uczestników poproszono, by poruszali chorą kończyną - jednocześnie na nią patrząc.
|