Gady naczelne - Google

Gady naczelne

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Gady naczelne

Venaticosuchus
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Takson gady naczelne
Nazwa systematyczna
Archosauria
Cope, 1869
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Gady naczelne, archozaury (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) — nadrząd diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.

Nazwę "archozaury" zaproponował Edward Drinker Cope w 1869 r. dla grupy, do której zaliczył krokodyle, "tekodonty", dinozaury, dicynodonty, dinocefale, rynchozaury i sfenodonty[1]. Później archozaury były różnie definiowane, bywały nawet uznawane za grupę parafiletyczną; ostatecznie jednak w XX wieku przyjęło się ich rozumienie jako monofiletycznej grupy obejmującej dinozaury, pterozaury, krokodyle i "tekodonty"[2]. Przedmiotem sporów pozostaje jednak, jaką dokładnie definicję filogenetyczną tej grupy należałoby przyjąć. Ścierają się tu dwie koncepcje:

  • Archozaury w węższym rozumieniu to klad obejmujÄ…cy ostatniego wspólnego przodka krokodyli i ptaków oraz wszystkich jego potomków[3], ostatniego wspólnego przodka grup Ornithodira i Crurotarsi oraz wszystkich jego potomków[4] lub ostatniego wspólnego przodka Crocodylus niloticus i Passer domesticus oraz wszystkich jego potomków[5]; niezależnie od dokÅ‚adnego sformuÅ‚owania definicji do tak rozumianych archozaurów należą jedynie klady Ornithodira/Avemetatarsalia i Crurotarsi, nie sÄ… natomiast archozaurami niektóre zwierzÄ™ta tradycyjnie zaliczane do "tekodontów" (nazwa obecnie używana raczej nieformalne, gdyż odnosi siÄ™ do grupy parafiletycznej).
  • Archozaury w szerszym rozumieniu to diapsydy wyróżniane przez szereg apomorfii, przede wszystkim przez wystÄ™powanie otworów przedoczodoÅ‚owych w czaszce; do tak rozumianych archozaurów należą nie tylko Ornithodira i Crurotarsi, ale też kilka prymitywnych rodzin "tekodontów" nie należących do żadnego z tych dwóch kladów – Proterosuchidae, Erythrosuchidae, Euparkeriidae i Proterochampsidae[6][7].

Archozaury w szerszym rozumieniu pojawiły się w późnym permie (ok. 250 mln lat temu), natomiast archozaury w rozumieniu węższym (Ornithodira + Crurotarsi) – w środkowym triasie (choć znaleziska z Rosji sugerują, że rauizuchy mogły się pojawić już we wczesnym triasie[8]). Grupa osiągnęła szczyt rozwoju w erze mezozoicznej. To jedyna grupa gadów z zębami osadzonymi tekodontycznie – w zębodołach. Jedna z linii ewolucyjnych archozaurów – dinozaury – zdominowała królestwo ziemskich kręgowców przez większość ery mezozoicznej. Wiele z nich osiągało potężne rozmiary, a niektóre przeszły na dwunożny tryb życia.

Gady naczelne stanowią grupę, która odniosła największy sukces w historii rozwoju ziemskich kręgowców. Współcześnie jest reprezentowana przez krokodyle oraz jedną z linii rozwojowych dinozaurów – ptaki.

[edytuj] Klasyfikacja

Archozaury (Archosauria) sensu Benton, 2004 (Archosauriformes sensu Gauthier i in, 1988[9])

[edytuj] Filogeneza

     `--Archosauria [Crown group Archosauria = Avesuchia]
           |--Crurotarsi
           |     |-?Ctenosauriscidae
           |     `--Crocodylotarsi
           |           |--?Ornithosuchidae
           |           `--+--Phytosauria
           |              `--Suchia
           |                    |--?Prestosuchidae
           |                    `--Rauisuchiformes
           |                          |--?Aetosauria
           |                          `--Rauisuchia
           |                                |--?Rauisuchidae
           |                                `--Paracrocodylomorpha
           |                                     |--?Poposauridae
           |                                     `--Crocodylomorpha (krokodyle i formy spokrewnione)
           `--Ornithodira
                 |--Pterosauromorpha
                 |     |--?Scleromochlus
                 |     `--Pterosauria
                 `--Dinosauromorpha
                    `--Dinosauriformes
                       `--Dinosauria
                              |--Ornithischia
                              `--Saurischia
                                 `--Aves (ptaki)

Przypisy

  1. ↑ Cope, Edward D. (1869) "Synopsis of the extinct Batrachia, Reptilia and Aves of North America." Transactions of the America Philosophical Society 14:1–252.
  2. ↑ Romer, Alfred S. (1956) "Osteology of the Reptilia." University of Chicago Press, Chicago, 772 pp.
  3. ↑ Gauthier, Jacques (1986) "Saurischian monophyly and the origin of birds" Pp. 1-55 in K. Padian (ed.) "The Origin of Birds and the Evolution of Flight." Memoirs of the California Academy of Science, no. 8, Berkeley.
  4. ↑ Sereno, Paul C. (1991) "Basal archosaurs: phylogenetic relationships and functional implications." Journal of Vertebrate Paleontology, Memoir 2 11(4, suppl.):1-53.
  5. ↑ Sereno, Paul C. (2005) Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7]; Taxon Search – Archosauria
  6. ↑ Benton, Michael J. (1999) "Scleromochlus taylori and the origin of dinosaurs and pterosaurs." Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Series B 354, 1423-1446.
  7. ↑ Benton, Michael J. (2004) "Origin and Relationships of Dinosauria." Pp. 7–24 in Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (eds.). The Dinosauria, Second Edition. University of California Press, Berkeley, 861 pp.
  8. ↑ Gower, D. J. i Sennikow, A. G. (2000) "Early archosaurs from Russia." Pp. 140–159 in: Benton, M. J.; Kurochkin, E. N.; Shishkin, M. A. i Unwin D. M. (eds.), The Age of Dinosaurs in Russia and Mongolia. Cambridge University Press, Cambridge
  9. ↑ Gauthier, Jacques; Kluge, Arnold G. i Rowe, Timothy (1988) "Amniote phylogeny and the importance of fossils." Cladistics 4:105–209.
p â€¢ d â€¢ e
Tło geologiczne ewolucji gadów

Karbon • Perm • Trias • Jura • Kreda • Trzeciorzęd • Czwartorzęd

 

W Chinach zatrzęsła się ziemia
Trzy miesiące po tragicznym kataklizmie w Syczuanie, w innej chińskiej prowincji - Junan, zatrzęsła się ziemia. Według wstępnych danych co najmniej 3 osoby zginęły, a 120 tys. musiało opuścić swoje domy.
"Gruzińska napaść przypomina 11 września"
Światowej sławy rosyjski dyrygent Walerij Gergiew dał koncert w stolicy Południowej Osetii. - Chcę na własne oczy zobaczyć zniszczone miasto, pragnę także oddać hołd poległym - tłumaczył zebranym na głównym placu mieszkańcom Cchinwali. W jego wystąpieniu nie zabrakło ostrych sformułowań pod adresem Gruzji.
W Polsce powstanÄ… bezludne pustynie?
Jeszcze sto lat temu ludność Europy stanowiła 15 procent światowej populacji. Do 2050 roku udział ten zmniejszy się aż trzykrotnie. Na "Starym Kontynencie" ubędzie aż 52 miliony ludzi, co stawia nas w obliczu kryzysu demograficznego, którego skutki mogą być tragiczne. Na naszym kontynencie powstaną bezludne pustynie.
Biura McCaina ewakuowane
Biura kampanii prezydenckiej senatora Johna McCaina w Kolorado i w New Hampshire zostały ewakuowane w czwartek po tym jak trafiły tam listy z groźbami i niezidentyfikowanym jeszcze białym proszkiem. Sprawę wyjaśniają amerykańskie służby.
Bush: Rosja powinna jak najszybciej wyjść z Gruzji
- Rosja nie dotrzymuje zobowiązań, na jakie sama się zgodziła - powiedział rzecznik Białego Domu Gordon Johndroe. Prezydent Bush domaga się wycofania rosyjskich sił z Gruzji "teraz". Wieczorem minister obrony Rosji zapowiedział, że czołgi wyjadą z Gruzji do piątku wieczorem.
Linki: Strona g³ówna