Z Wikipedii

Iperyt (gaz musztardowy, żółty krzyż, Gelbkreuz, Lost, HS, HD) – ogólna nazwa kilku bojowych środków trujących o działaniu parzącym, których nazwa pochodzi od miejscowości Ypres w Belgii w której w 1917 r. Niemcy użyli po raz pierwszy tego rodzaju związku.

Iperyty wywołują na skórze pęcherze i trudno gojące się rany a także porażenie dróg oddechowych i płuc prowadzące często do śmierci. Działanie oparów iperytu na oczy powoduje zwykle wyleczalną ślepotę. Ciekły iperyt powoduje nieodwracalną utratę wzroku. W przypadku poparzeń dotyczących większej powierzchni ciała występuje także działanie ogólnotrujące.

Ochrona przed iperytem polega na stosowaniu masek przeciwgazowych oraz kombinezonów ochronnych, wykonanych ze specjalnej gumy lub tworzywa sztucznego, chroniących całe ciało.

Najlepszymi odkażalnikami są roztwory substancji chlorujących np. chloramin w rozpuszczalnikach organicznych. Skuteczność wodnych roztworów odkażalników jest mniejsza z powodu słabej rozpuszczalności iperytu w wodzie.

Do iperytów należą:

• iperyt siarkowy - 2,2'-dichorodietylosiarczek, di-(2-chloroetylo)tioeter, S(CH₂CH₂Cl)₂, oznaczenia wojskowe USA - H, HD, mustard gas (gaz musztardowy). Związek w stanie czystym jest bezbarwną, oleista cieczą o słabym zapachu, techniczny ma barwę ciemnobrunatną i zapach musztardy lub czosnku. Łatwo i głęboko wsiąka w materiały porowate co sprawia duże trudności przy odkażaniu. Słabo rozpuszcza się w wodzie, dobrze natomiast w rozpuszczalnikach organicznych i innych ciekłych BST. Związek rozpuszczony w wodzie ulega hydrolizie, tworząc nietoksyczne produkty w ciągu kilku godzin. Ogrzanie roztworu do temperatury wrzenia skraca ten czas do kilkunastu minut. Hydroliza iperytu nierozpuszczonego w wodzie przebiega bardzo wolno. Związek ten może przeleżeć na dnie zbiorników wodnych całe lata. Nawet obecnie zdarzają się przypadki poparzeń rybaków iperytem wyciekłym z przerdzewiałej amunicji zatopionej w Bałtyku po zakończeniu II wojny światowej. Iperyt siarkowy używany był w I wojnie światowej; na ogólną liczbę porażeń żołnierzy bojowymi środkami trującymi 80% stanowiło porażenie iperytem siarkowym. Otrzymywany w reakcji chlorku siarki z etenem. Oparzenia iperytem siarkowy występują po trwającym 4-24 godzin okresie utajenia. Działanie na drogi oddechowe ujawnia się po 4-6 godzinach, jednak w przypadku bardzo wysokich stężeń > 0,03 mg/dm³ śmierć następuje w ciągu 2-5 minut.

Ict₅₀ = 150 mg*min*m^-3

Lct₅₀ = 400-1500 mg*min*m^-3

Dawka śmiertelna przez skórę - 40-60 mg/kg

• iperyty azotowe: będące chlorowcopochodnymi amin alifatycznych np. tri-(2-chloroetylo)amina, N(CH₂CH₂Cl)₃
• Iperyt tlenowy - 2,2'-di-(2-chloroetylotio)-dietyloeter, O(CH₂CH₂SCH₂CH₂Cl)₂. Ciecz o działaniu toksycznym ponad trzy razy silniejszym od iperytu siarkowego.

Przypadki użycia iperytu:

• I wojna światowa - 1917 Niemcy przeciw Kanadyjczykom, Niemcy przeciw Francuzom w bitwie pod Ypres, skąd pochodzi nazwa gazu.
• Wielka Brytania przeciw Armii Czerwonej w 1918 r.
• Wielka Brytania przeciw rebeliantom w Iraku w 1920 r.
• Hiszpania przeciw Maroku w latach 1923-1926
• Związek Radziecki przeciw Chinom w 1930 r.
• Włochy przeciw Etiopii w latach 1935-1940
• Japonia przeciw Chinom w latach 1937-1945
• Egipt przeciw Północnemu Jemenowi w latach 1963-1967
• Irak przeciw Iranowi (1983-1988) oraz Kurdom w 1988

[edytuj] Literatura

redakcja: Zygfryd Witkiewicz, 1000 słów o broni chemicznej, Warszawa 1987

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Procedury MW dotyczące broni chemicznej

Unikalny cmentarz ugrofiński

Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.

Soczewki kontaktowe z elektroniką

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Groźny detoks

Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.

Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy

90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".

Twoje piersi tego nie lubią!

Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.

Linki: Strona g��wna