Geografia Polski
Z Wikipedii
| Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość. |
Spis treści |
[edytuj] Ogólne dane geograficzne
Polska jest krajem w większej części nizinnym, na południu występują również tereny wyżynne i pasma górskie.
99,7% (312,683 tys. km2) obszaru Polski leży w zlewisku Morza Bałtyckiego (53,9% dorzecze Wisły, 34% dorzecze Odry, 11% rzeki
i 0,8% dorzecze Niemna), a poza tym w zlewisku Morza Czarnego (Orawa, Strwiąż) i Morza Północnego (Dzika Orlica, Izera).
Najdłuższe rzeki w Polsce to:
- Wisła (1047 km)
- Odra (854 km, w tym na terenie Polski 742 km)
- Warta (808 km)
- Bug (772 km, w tym na terenie Polski 587 km)
Więcej informacji w artykule: rzeki Polski.
Na terenie Polski znajduje się znaczna liczba jezior - ponad 9 300 jezior o powierzchni powyżej 1 ha.
Zobacz : Największe polskie jeziora, Najgłębsze polskie jeziora
Środek geometryczny Polski znajduje się we wsi Piątek, 15 km na wschód od Łęczycy, 19 km na południe od Kutna, a 33 km na północ od Łodzi.
- Najdalej na północ wysunięty kraniec Polski
- 54°50' szer. geogr. pn. - przylądek Rozewie, we wsi Jastrzębia Góra, w gminie Władysławowo, powiat pucki (punkt lądowy; skrajnym północnym punktem terytorium Polski (do którego zalicza się morze terytorialne) jest punkt oddalony o 12 mil morskich na północ od Rozewia - 55°02'szer. geogr. pn.);
- Najdalej na południe wysunięty kraniec Polski
- 49°00' szer. geogr. pn. - przełęcz Opołonek w gminie Lutowiska, powiat bieszczadzki (właściwie - nienazwane siodło leżące kilkaset metrów na wschód od szczytu, znajdujące się ok. 1,5" bardziej na południe od samego szczytu);
- Najdalej na zachód wysunięty kraniec Polski
- 14°07' dł. geogr. wsch. - kolano Odry koło Osinowa Dolnego w gminie Cedynia, powiat gryfiński (Siekierki są często podawaną błędną lokalizacją tego punktu);
- Najdalej na wschód wysunięty kraniec Polski
- 24°08' dł. geogr. wsch. - kolano Bugu we wsi Zosin w gminie Horodło, powiat hrubieszowski (Strzyżów jest często podawaną błędną lokalizacją tego punktu).
[edytuj] Klimat
Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego. Nad obszarem naszego kraju ścierają się różne masy powietrza, co jest wynikiem położenia w centrum Europy oraz równoleżnikowego układu krain geograficznych.
Średnia temperatura w lecie waha się pomiędzy 16,5°C a 20°C, w zimie - między -6°C a 0°C. Średnia roczna temperatura powietrza w Polsce wynosi 7-8°C (poza obszarami górskimi).
Największy wpływ na klimat Polski mają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego, decydujące o przejściowości klimatu polskiego. Nad Polskę napływają również masy powietrza, arktycznego, zwrotnikowego-morskiego i kontynentalnego, mające mniejszy wpływ na kształtowanie klimatu naszego kraju. Masy powietrza polarno-morskiego powodują latem zachmurzenie, ochłodzenie i wzrost wilgotności, zimą zaś przynoszą ocieplenie, odwilż i mgły. Masy powietrza polarno-kontynentalnego latem przynoszą piękną, suchą i upalną pogodę, zimą-pogodę słoneczną,suchą i duże mrozy. Masy powietrza zwrotnikowo-morskiego znad Morza Śródziemnego i Azorów napływają nad Polskę rzadziej, przynosząc latem upały i częste burze a zimą gwałtowne odwilże. Masy powietrza zwrotnikowo-kontynentalnego napływają znad Azji Mniejszej i Bałkanów bardzo rzadko,przeważnie latem i wczesną jesienią. Przynoszą piękną,suchą pogodę (,,złota polska jesień"). Masy powietrza arktycznego napływają nad Polskę:
- zimą znad Morza Barentsa i Nowej Ziemi, przynosząc pogodę mroźną i słoneczną, czasami z obfitymi opadami śniegu
- wiosną znad Grenlandii, przynosząc krótkotrwałe kwietniowo-majowe (często z przymrozkami) ochłodzenie, tzw. zimni ogrodnicy
Średnie opady ok. 600 mm rocznie. Rozkład opadów w ciągu roku jest nierównomierny, 2/3 opadów rocznych to opady półrocza letniego. Polska leży w strefie wiatrów zmiennych z przewagą wiatrów zachodnich (północno-zachodnich i południowo-zachodnich), których udział stanowi ok. 60%. Wiatry wschodnie wieją głównie zimą, rzadsze są natomiast wiatry wiejące z południa i północy.
[edytuj] Historia klimatyczna Polski
do uzupełnienia
[edytuj] Granice Polski
Polska graniczy z siedmioma państwami (w nawiasie długość granicy z tym państwem):
- Czechy (796 km)
- Słowacja (541 km)
- Ukraina (535 km)
- Niemcy (467 km)
- Białoruś (418 km)
- Rosja (Obwód kaliningradzki 210 km)
- Litwa (104 km)
Długość granicy morskiej wynosi 440 km (długość wybrzeża morskiego Bałtyku wynosi 770 km).
Całkowita długość granic wynosi 3511 km.
Zobacz też: zmiany granic Polski po 1945
Źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2007 GUS
[edytuj] Powierzchnia i ukształtowanie terenu
Powierzchnia Polski wynosi 322 575 km2, w tym: obszar lądowy (wraz z wodami śródlądowymi) - 311 889 km2, morskie wody wewnętrzne - 2004 km2, morze terytorialne - 8682 km2. W Europie większą powierzchnię mają : Rosja, Ukraina, Francja, Hiszpania, Szwecja, Niemcy, Finlandia i Norwegia.
Jaką powierzchnię zajmują niziny? Ponieważ w Polsce zdecydowanie przeważają tereny nizinne (poniżej 200 m n.p.m.), zajmujące aż 75% powierzchni kraju, średnia wysokość wynosi tylko 173 m n.p.m. Niziny występują na północy i w centrum, natomiast obszary górskie i wyżynne na południu. Rzeżba Polski jest typowa dla całego kontynentu europejskiego.
Jak układają się krainy geograficzne? Teren naszego kraju pochyla się z południa ku północnemu-zachodowi. Wysokość nie maleje jednak stopniowo, lecz skokowo, tzn. na przemian występują krainy niżej i wyżej wzniesione, które układają się jakby pasami, ciągnącymi się z zachodu na wschód. Zaczynając od południa, wyróżnia się następujące pasy: gór, kotlin, wyżyn, nizin środkowopolskich, pojezierzy i pobrzeży.
Gdzie znajduje się najniższy i najwyższy punkt Polski? Punkty te znajdują się na przeciwległych krańcach kraju. Najniższy położony jest na wysokości 1,8 m p.p.m., niedaleko miejscowości Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych. Najwyższym są Rysy w Tatrach, których wierzchołek sięga 2499 m n.p.m. W porównaniu z rekordami światowymi wielkości te nie są imponujące: najniżej położone miejsce na lądzie-tafla Morza Martwego-znajduje się o 402,2 m niżej, natomiast najwyższy szczyt-Mount Everest-wnosi się o 6349 m wyżej.
[edytuj] Rzeki i jeziora Polski
Zobacz:
- Rzeki Polski
- Jeziora Polski
- Największe polskie jeziora
- Najgłębsze polskie jeziora
- Sztuczne zbiorniki wodne w Polsce
[edytuj] Regiony fizycznogeograficzne
- Pobrzeża Południowobałtyckie
- Pojezierza pomorskie
- Polska północno-wschodnia
- Pojezierza wielkopolskie
- Niziny południowo-zachodnie
- Niziny środkowe i wschodnie
- Sudety i Przedgórze Sudeckie
- Wyżyna Lubelska
- Wyżyna Śląsko-Krakowska
- Wyżyna Małopolska
- Wyżyny południowo-wschodnie
- Północne Podkarpacie
- Karpaty Zachodnie i Wschodnie
Podział ten stanowi fragment międzynarodowej klasyfikacji regionów fizycznogeograficznych Europy.
[edytuj] Jednostki fizycznogeograficzne niższego rzędu
- Nizina Mazowiecka
- Nizina Wielkopolska
- Nizina Podlaska
- Pojezierze Pomorskie
- Pojezierze Wielkopolskie
- Pojezierze Mazurskie
- Pojezierze Łęczyńsko - Włodawskie
- Pobrzeże Południowobałtyckie
- Wyżyna Małopolska
[edytuj] Pasma górskie
patrz: Góry w Polsce.
[edytuj] Obszary piaszczyste
W Polsce są trzy obszary piaszczyste, czasem potocznie zwane pustyniami:
[edytuj] Województwa
- dolnośląskie
- kujawsko-pomorskie
- lubelskie
- lubuskie
- łódzkie
- małopolskie
- mazowieckie
- opolskie
- podkarpackie
- podlaskie
- pomorskie
- śląskie
- świętokrzyskie
- warmińsko-mazurskie
- wielkopolskie
- zachodniopomorskie
[edytuj] Bibliografia
- Jerzy Kondracki, 1994, Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne.
[edytuj] Zobacz też
- Miasta Polski
- Podział administracyjny Polski
- Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski
- Krainy geograficzne w Polsce
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Andrzej Marcinkiewicz, Atlas form i typów rzeźby terenu Polski : skala 1:25 000, Warszawa 1960 (kopia cyfrowa)
Albania • Andora • Austria • Białoruś • Belgia • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Cypr • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Islandia • Irlandia • Kosowo • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rumunia • Rosja • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Szwajcaria • Turcja • Ukraina • Wielka Brytania • Watykan • Węgry • Włochy
Terytoria zależne: Gibraltar • Guernsey • Jersey • Wyspa Man • Wyspy Owcze
| Mężczyzna ugodzony nożem przed barem |
|
Wyjaśniane są okoliczności zdarzenia, które miało miejsce przed jednym z barów w Kowalewie Pomorski. Policjanci mają utrudnione zadanie, bo jego uczestnicy byli pod wpływem alkoholu. Za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu grozi do 10 lat więzienia.
|
| 7. edycja Forum Rolniczego Ziemi Cieszyńskiej |
|
W Ośrodku Sportów Konnych Stadniny Koni w Ochabach odbędzie się 7 edycja Forum Rolniczego Ziemi Cieszyńskiej. Od południa będzie można zwiedzać wystawy zwierząt, płodów rolnych i maszyn rolniczych oraz twórczości ludowej.
|
| Lubelskie: kolejki tirów na granicy |
|
Długie kolejki tirów oczekujących na odprawę stoją przed przejściami granicznymi w Lubelskiem. W Dorohusku czas oczekiwania na odprawę wynosi 35 godzin, a w Hrebennem - 32 godziny.
|
| Marsz Żywych w Rzeszowie |
|
Marsz upamiętniający wyprowadzenie Żydów z rzeszowskiego getta wyruszy o godzinie 13 z dworca PKP Rzeszów Staroniwa. Uczestnicy Marszu przejdą drogą , którą kiedyś prowadzono rzeszowskich Żydów na śmierć w obozie zagłady w Bełżcu.
|
| "Trzeba przywrócić pamięć o ofiarach UPA" |
|
O przywrócenie pamięci o ofiarach, które zginęły w latach 40. z rąk nacjonalistów ukraińskich zaapelował ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski podczas XIV Światowego Zjazdu i Pielgrzymki Kresowian na Jasnej Górze.
|