Z Wikipedii

Geosynklina - podłużne zagłębienie w skorupie ziemskiej (np. rowy oceaniczne lub nawet całe oceany), w którym gromadziły się osady. Dominującą cechą jest duża i zmienna głębokość oraz rozciągłość, przy stosunkowo małej szerokości. W trakcie sedymentacji osady były ściskane i deformowane, a później wydźwignięte tworząc łańcuch górski. Towarzyszyły temu zjawiska wulkaniczne i plutoniczne - eugeosynkliny. W miogeosynklinach nie występowały zjawiska wulkaniczne.

Teoria geosynklin, rozwinięta pod koniec XIX przez Suessa i na początku XX wieku, była powszechnie uznawaną teorią powstawania gór aż do pojawienia się teorii tektoniki płyt w latach 60. XX wieku. Od tego czasu trwają nieustanne próby pogodzenia ze sobą tych dwóch punktów widzenia.

[edytuj] Postać klasyczna

W postaci klasycznej zwykło się uważać, że pasmo górskie powstaje ze sfałdowania gromadzących się na szelfie i dnie oceanu osadów podczas zderzenia kontynentów. Osady powstające w pobliżu kontynentu - a więc przede wszystkim na szelfie i stoku kontynentalnym - tworzą miogeosynklinę, podczas gdy osady głębokomorskie (czyli zalegające na dnie basenów oceanicznych) tworzą eugeosynklinę. Gdy ocean się zamyka, osady te zostają sfałdowane i wypiętrzają się w łańcuch górski.

[edytuj] Współczesna synteza

Od momentu rozwinięcia się współczesnej teorii tektoniki płyt odchodzi się od tego prostego obrazu na rzecz bardziej adekwatnej syntezy. Po pierwsze, nie wykazuje się tak jednoznacznego połączenia genetycznego między powstawaniem geosynkliny a gór fałdowych. Osady gromadzą się w zagłębieniach terenu (a więc i w basenach oceanicznych) bez względu na to, czy zostaną kiedyś wciągnięte w procesy orogenezy. Po drugie, większą rolę w powstawaniu gór przypisuje się obecnie anormalnym fragmentom skorupy oceanicznej - dużym prowincjom magmatycznym, górom wulkanicznym itp. Znaczna część osadów włączana tradycyjnie w zakres geosynkliny ulega w rzeczywistości subdukcji, choć w pewnym zakresie - zwłaszcza dla osadów miogeosynkliny - skały te mogą zostać włączone w proces górotwórczy.

Warto jednak dodać, że mimo wszystko nie uległo przekreśleniu jedno z głównych założeń teorii geosynkliny: to, że w basenach oceanicznych gromadzą się osady, które mogą zostać później wypiętrzone i utworzyć pasmo górskie. Rozwój teorii tektoniki płyt doprowadził raczej do wykazania, że proste następstwo wydarzeń, wyrażone w kanonicznym cyklu geoklinalnym (faza wczesna, dojrzała, właściwa i starcza), jest bardziej wyjątkiem niż regułą i słuszniej jest rozpatrywać proces powstawania gór w języku poruszających się płyt niż wypełniających basenów oceanicznych.

Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu geografii

Polska liderem w pokazywaniu europejskich produkcji

Europejskie stacje telewizyjne przeznaczają ponad 65 proc. czasu antenowego na produkcje europejskie, w tym ponad 36 proc. na produkcje niezależnych producentów z UE - wynika z piątkowego raportu Komisji Europejskiej. Polska jest liderem rankingu krajów UE.

TVP procesuje się z "Dziennikiem"

Przeprosin i wpłaty 200 tys. na cel społeczny żąda TVP od "Dziennika" za artykuł pt. "Korupcja w TVP" - o domniemanej propozycji wiceszefowej Agencji Informacji TVP Patrycji Koteckiej wyższych wycen za materiały kompromitujące PO.

Maks Kolonko procesuje się z "Faktem"

Przeprosin i 100 tysięcy zł zadośćuczynienia żąda od wydawcy "Faktu" znany prezenter TV Mariusz Maks Kolonko za nazwanie go "łajdakiem" i sugestię, że swój związek z Weroniką Rosati traktował instrumentalnie.

Powstaje audiobook o Śląsku

Sześć płyt i książka z esejami złożą się na audiobook poświęcony Śląskowi. Ma to być dźwiękowy pejzaż regionu.

Dodatek o Powstaniu Warszawskim w "Rzeczpospolitej"

Dzisiaj dziennik "Rzeczpospolita" (Presspublica) ukaże się z dodatkiem poświęconym Powstaniu Warszawskiemu – "Warszawa '44".

Linki: Strona g��wna