Gniezno
Z Wikipedii
Współrzędne: 52°32' N 17°36' E![]()
| Gniezno | |||
|
|||
| Województwo | wielkopolskie | ||
| Powiat | gnieźnieński | ||
| Gmina - rodzaj |
Gniezno miejska |
||
| Założono | VIII wiek | ||
| Prawa miejskie | 1243 | ||
| Prezydent | Jacek Kowalski | ||
| Powierzchnia | 49 km² | ||
| Położenie | 52° 32' N 17° 36' E |
||
| Liczba mieszkańców (2008) - liczba ludności - gęstość |
69 844 1737,60 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
61 | ||
| Kod pocztowy | 62-200 do 62-210 | ||
| Tablice rejestracyjne | PGN | ||
|
Położenie na mapie Polski
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
4303903011 | ||
| Miasta partnerskie | |||
|
Urząd miejski3
ul. Lecha 662-200 Gniezno tel. 0-61 426-04-00; faks 0-61 426-16-87 (e-mail) |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Gniezno (łac. Gnesna, czes. Hnězdno, niem. Gnesen) - miasto i gmina w powiecie gnieźnieńskim, województwo wielkopolskie (szóste co do wielkości w województwie, w latach 1975-1998 należało do województwa poznańskiego). Leży na Pojezierzu Gnieźnieńskim otoczone jeziorami Jelonek, Świętokrzyskim i Winiary. Pierwsza stolica Polski, jedno z najstarszych oraz najczęściej odwiedzanych przez turystów i pielgrzymów miast w kraju, siedziba arcybiskupów gnieźnieńskich i stolica pierwszej metropolii kościelnej, ośrodek akademicki. Wg danych z 30 czerwca 2006 2 liczyło 70 080 mieszkańców.
[edytuj] Legenda o założeniu grodu
Trzej bracia Lech, Czech i Rus przedzierali się przez puszcze szukając miejsca, gdzie mogliby się osiedlić. Nagle zobaczyli wzgórze, na którym na starym samotnym dębie w gnieździe siedział orzeł. Wtedy Lech powiedział: "Tego orła białego przyjmuję za godło ludu swego, a wokół dębu zbuduję gród swój i od orlego gniazda Gnieznem go nazwę". Pozostali bracia poszli dalej szukać miejsca dla swoich poddanych; Czech podążył na południe, a Rus na wschód.
[edytuj] Nazwa
W XII w. Gall Anonim w swojej kronice próbował dowieść, że nazwa Gniezno pochodzi od gniazda-„...Był mianowicie w mieście Gnieźnie, które po słowiańsku znaczy tyle co „gniazdo”, książę imieniem Popiel...”.
W późniejszych wiekach powstała legenda o Lechu, która na trwałe wrosła świadomość Polaków. Lech pożegnał swoich braci Czecha i Rusa, a następnie wraz ze swoją drużyną wyruszył na północ. Kiedy dotarł na tereny dzisiejszej Wielkopolski obszar ten wywarł na nim tak pozytywne wrażenie, że postanowił obrać go na swoją siedzibę. „...Tutaj także znalazł na wysokich i wyniosłych drzewach orle gniazdo” (Jan Długosz, s. 164), od którego według legendy pochodzi nazwa miasta.
Wielu uczonych próbowało obalić średniowieczną tezę i w ten sposób narodziło się wiele różnego rodzaju koncepcji o pochodzeniu nazwy miasta.
Na początku trzeba by jednak przytoczyć trzy pierwsze zapisy pierwotnej nazwy Gniezna: Gnezdvn- napis pojawił się na denarze Bolesława Chrobrego (ok. 1000 roku); Gnezden- jak notuje czeski kronikarz Kosmas żyjący na przełomie XI i XII wieku, tę nazwę spotykamy również w Bulli Gnieźnieńskiej z 1136, Gnezdna- zapis taki pojawia się w dokumentach np. w 1238. Świadczy to o podstawie toponimicznej "Gnezd-".
Także w XIX w. próbowano wysunąć pierwsze hipotezy wywodząc Gniezno od Kneźna, o którym wzmiankowano się w dokumentach z wczesnego średniowiecza. Uczeni uważali, że Kneźno pochodzi od polskiego wyrazu książę. Zastanawiający jest jednak fakt, że nazwy takie jak Kniesen, Knysen, in Knezna, Kenesensis wyszły wyłącznie spod pióra niemieckich autorów.
Obecnie uczeni wysuwają przypuszczenie, że nazwa Gniezno pochodzi od nazwy jeziora. Dzisiejsze jeziora Jelonek, Święte i Winiarskie stanowią najprawdopodobniej relikty oblewającego 1000 lat temu gród gnieźnieński wielkiego jeziora Gniezno, od którego pochodzi nazwa miasta. O istnieniu jeziora Gniezno świadczy chociażby mapa wykonana w 1887, a także do dziś dostrzegalne obniżenie terenu w pobliżu seminarium i kościoła św. Krzyża.
Inna hipoteza wywodzi nazwę pierwszej stolicy od ukształtowania, czyli topografii terenu, jako argumenty mające świadczyć za tym stanowiskiem podaje się przykłady z innych miejsc Polski. Wszystkie wymienione poniżej nazwy posiadają końcówkę "–no", która jest charakterystyczna dla nazw miejscowych określających:
- rodzaj gleby (Rudno, Glinno)
- położenie terenu:
- równinne (Polno, Golno)
- pagórkowate (Mogilno)
- bagienne (Błotno)
- oraz określające florę (Trzemeszno, Lipno).
Przyjmuje się, że otoczone wzgórzami mokradła i jeziora tworzyły nieckę do złudzenia przypominającą gniazdo.
Dziś na skutek licznych deformacji trudno zrekonstruować pierwotne brzmienie nazwy stolicy pierwszych Piastów i jednoznacznie ustalić jej pochodzenie.
[edytuj] Historia
Pierwsze ślady osadnictwa na terenach dzisiejszego Gniezna, pochodzą z końca paleolitu, tj. sprzed 8 tys. lat, zaś od końca VIII w. istniał tu obronny zespół osadniczy państwa plemiennego Polan. Rozbudowany i zmodernizowany za czasów Mieszka I stał się siedzibą pierwszych władców piastowskich jako główny gród państwa Polan. Dotychczas uważano, że w końcu VIII w., za rządów półlegendarnej dynastii Popielidów powstał w Gnieźnie gród (plemienia Goplan?) i podgrodzie, otoczone wałem drewniano-ziemnym. Jednak najnowsze badania dendrochronologiczne dostarczyły dowodów na to, że najstarszy gród gnieźnieński zbudowano dopiero ok. 940 na Wzgórzu Lecha (gdzie wg źródeł archeologicznych znajdowała się wówczas świątynia pogańska), a więc za panowania Siemomysła Lestkowica z dynastii Piastów. Jednak tak późna chronologia Gniezna jako obronnej siedziby książęcej nie wyklucza wcale funkcjonowania na tym miejscu od przełomu VIII i IX w. pogańskiego ośrodka kultowego, na terenie którego dokonywano prawdopodobnie intronizacji książąt plemiennych. W X w. Gniezno stanowiło jeden z grodów stołecznych państwa Piastów, obok m. in. Ostrowa Lednickiego, Poznania i Giecza (grodów stołecznych, czyli miejsc gdzie wzniesiono tzw. palatia książęce było kilka, lecz zgodnie z dokumentem "Dagome iudex" z ok. 991, jedyną formalną stolicą państwa polskiego było Gniezno). O stołecznej funkcji Gniezna świadczyć mogą także napisy Gnezdun civitas na monetach Bolesława Chrobrego, jak również fakt pochowania właśnie w Gnieźnie ciała biskupa i męczennika Wojciecha.
W 1000 odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III; proklamowano wtedy utworzenie arcybiskupstwa i metropolii gnieźnieńskiej. W 1025 w Gnieźnie miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski. W 1038 do Gniezna wtargnął książę czeski Brzetysław I, pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną, ograbioną katedrę. Na skutek tego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa. W 1243 za sprawą Władysława Odonica Gniezno uzyskało prawa miejskie.
Od 1314 Gniezno było miastem powiatowym w województwie kaliskim. W 1331 miasto zajęli Krzyżacy, rabując je i niszcząc. Odbudowę i rozwój gospodarczy zawdzięcza Gniezno Kazimierzowi Wielkiemu. Za panowania Władysława Jagiełły (1419) dzięki staraniom Mikołaja Trąby gnieźnieńskim arcybiskupom przyznano tytuł prymasa Polski oraz zastrzeżono dla nich purpurę kardynalską. W kolejnych latach Gniezno stało się ważnym ośrodkiem handlu krajowego i zagranicznego. Każdego roku odbywały się w Gnieźnie jarmarki: św. Wojciecha, św. Bartłomieja, św. Trójcy i św. Andrzeja, a z biegiem lat także jarmark św. Anny, św. Franciszka oraz św. Mateusza. Uczestniczyli w nich kupcy z Wilna, Mińska, Brześcia, Śląska, Moraw, Włoch, Flandrii i Anglii, a także z Hamburga, Norymbergi i nadmeńskiego Frankfurtu. Gniezno było drugim po Krakowie ośrodkiem polskiej kultury, szczególnie muzycznej. Działała tu także założona w XI w. szkoła katedralna, w czasach swej świetności porównywana z Akademią Krakowską. Jednak na skutek wielu klęsk takich jak zarazy (m.in. w 1624 i 1708), pożary (największe w 1512, 1538, 1548 i 1613) oraz za sprawą najazdów obcych wojsk (1656, 1707) Gniezno stopniowo traciło swoją pozycję w kraju. Od poł. XVIII w. miasto powtórnie zyskało na znaczeniu.
W 1768 Gniezno stało się stolicą województwa. Po II rozbiorze Rzeczypospolitej znalazło się pod zaborem pruskim. W 1794 objęte było powstaniem kościuszkowskim. Między 1807 a 1815 Gniezno leżało w granicach Księstwa Warszawskiego, w latach 1815-1848 w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego - Wielkiego Księstwa Poznańskiego wchodzącego w skład Prus).
W latach 1918-1919 było jednym z głównych ośrodków powstania wielkopolskiego. Po odzyskaniu niepodległości, w 1919, stało się siedzibą władz powiatowych, pieć lat póżniej Gniezno uzyskało status miasta wydzielonego. Przywrócono dawny herb miasta z orłem w koronie. W okresie okupacji hitlerowskiej Gniezno wchodziło w skład Rejencji Inowrocławskiej Kraju Warty. Na terenie miasta i okolic działały struktury m. in. ZWZ-AK, Tajnej Organizacji Wojskowej, Tajnej Organizacji Narodowej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, Narodowej Organizacji Bojowej, NOW i NSZ.
21 stycznia 1945 do miasta wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, kilka dni później Sowieci wywołali pożar archikatedry, ostrzeliwując jej wieże z dział artyleryjskich. Bazylikę w następnych latach odbudowywano i regotyzowano. Po II wojnie światowej, zwłaszcza zaś w latach 90. ubiegłego wieku, nastąpiła rozbudowa i rozwój miasta.
W 1979 Gniezno po raz pierwszy odwiedził Jan Paweł II.
W marcu 1994 Gniezno otrzymało tytuł "miasta Świętego Wojciecha" nadany przez Kongregację do spraw Kultu Bożego i Sakramentów.
W czerwcu 1997 uroczyście obchodzono milenium śmierci św. Wojciecha. W uroczystościach uczestniczył Jan Paweł II, prezydenci siedmiu państw Europy Środkowej i Wschodniej oraz ok. 280 tys. pielgrzymów z Polski i Świata.
W 2000 obchodzono milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego. Z tej okazji miały miejsce następujące wydarzenia:
- III Zjazd Gnieźnieński – z udziałem prezydentów: Polski – Aleksandrem Kwaśniewskim, Niemiec – Johannesem Rauem, Słowacji – Rudolfem Schusterem, Litwy – Valdasem Adamkusem i Węgier – Árpádem Gönczem
- Uroczyste posiedzenie Sejmu RP
- Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego "GNIEZNO 2000" – zorganizowany przez Związek Harcerstwa Polskiego z udziałem prawie 10 tys. harcerzy (miasteczko zlotowe zlokalizowane było na lotnisku w Bednarach)
- V Kongres Krajoznawstwa Polskiego – zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
[edytuj] Koronacje królewskie w archikatedrze gnieźnieńskiej
- 18 kwietnia 1025 – Bolesław I Chrobry
- 25 grudnia 1025 – Mieszko II Lambert i żona Rycheza Lotaryńska
- 25 grudnia 1076 – Bolesław II Szczodry (Śmiały) i nieznana z imienia żona
- 26 czerwca 1295 – Przemysł II i żona Małgorzata Brandenburska
- 25 lipca 1300 – Wacław II
[edytuj] Związani z Gnieznem
[edytuj] Arcybiskupi gnieźnieńscy i prymasi Polski
[edytuj] Urodzeni
- Antoni Habel (????-1831) - polski kompozytor i skrzypek
- Hermann Senator (1834-1911) - niemiecki lekarz
- Jacob Caro
- Ludwik Ćwikliński
- Felix Waldstein (1865-1943) - niemiecki polityk demokratyczno-liberalny
- Siegfried Laboschin (1868-1929) - niemiecki malarz i grafik
- Georg Davidsohn (1872-1942) - niemiecki polityk socjaldemokratyczny i publicysta
- Wilhelm Bahnik (1880-1938) - niemiecki działacz komunistyczny
- Wilhelm Storz (1897-1985) - niemiecki prawnik
- Günther Pancke (1899-1973) - niemiecki zbrodniarz nazistowski
- Heinz Reinefarth
- Alfons Flinik
- Przemysław Urbaniak
- Arkadiusz Radomski
- Mariusz Chyła (ur.1978) - polski hokeista trawiasty, wicemistrz świata i Europy
[edytuj] Inni
- Władysław III Laskonogi
- Bolesław Pobożny
- Jolenta Helena
- Jan z Czarnkowa
- Jan Czarnkowski
- Jan Łaski (młodszy)
- Krzysztof Gembicki (????-1659) - dyplomata, kasztelan gnieźnieński, stolnik koronny
- Jakub Działyński
- Mateusz Zwierzchowski
- August Kazimierz Sułkowski
- Jan Nepomucen Morawski (1744-????) - pułkownik, konfederat barski, insurgent kościuszkowski
- Maria Springer (1824-1872) - poetka, działaczka społeczna
- Józef Cybichowski
- Józef Chociszewski
- Józef Paczkowski
- Antoni Laubitz
- Tadeusz Styczyński (1870-1942) - ksiądz, działacz społeczny i samorządowy, sekretarz Koła Polskiego w parlamencie pruskim, poseł na Sejm RP, polityk narodowodemokratyczny, więzień KL Dachau, męczennik
- Stanisław Taczak
- Stanisław Kubski
- Leon Formanowicz
- Antoni Ludwiczak
- Stanisław Tłoczyński
- Leon Barciszewski
- Józef Kostrzewski
- Stanisław Pawlak (1885-1955) - skrzypek
- Mateusz Zabłocki
- Michał Kozal
- Paweł Cyms
- Edward Blericq
- Marian Skrzypczak
- Wacław Strykowski
- Stanisław Gądecki
- Aleksander Mikołajczak
[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta
[edytuj] Wybrane zabytki
[edytuj] Świątynie
- Bazylika Prymasowska Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha (archikatedralna)
- Kościół św. Jerzego (kolegiacki)
- Kościół św. Jana Chrzciciela i klasztor Bożogrobców
- Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Antoniego i klasztor Franciszkanów
- Kościół św. Trójcy (farny)
- Kościół św. Michała Archanioła
- Kościół św. Wawrzyńca
- Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła (cmentarny)
- Kościół św. Krzyża (cmentarny)
- Kościół NMP Królowej Polski (garnizonowy)
- Kościół bł. Michała Kozala
[edytuj] Inne
- klasycystyczna Rezydencja metropolitów gnieźnieńskich i prymasów Polski z lat 30. XIX w. przy ul. Łaskiego
- Rezydencja sufraganów gnieźnieńskich przy ul. Łaskiego
- kanonie na Wzgórzu Lecha fundacji prymasa Potockiego z lat 30. XVIII w. przy ul. Kolegiaty
- Stare Miasto z XVI w.
- Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne z 1782, przebudowane, przy ul. Seminaryjnej
- domy klasycystyczne
- Stary Ratusz przy ul. Chrobrego
- neogotycka Poczta z II poł. XIX w. przy ul. Chrobrego
- Sąd Rejonowy z 1889 (wzniesiony na miejscu zburzonego decyzją władz zaborczych klasztoru Klarysek - miejsce procesu uczestników strajku szkolnego we Wrześni) przy ul. Franciszkańskiej
- wieża ciśnień z 1889 przy ul. Żwirki i Wigury
- eklektyczny zespół szpitala psychiatrycznego Dziekanka z 1894 przy ul. Poznańskiej
- Gimnazjum nr 1 (miejsce strajku szkolnego z lat 1906-1907 przeciw rugowaniu języka polskiego ze szkół) przy ul. św. Jana
- neorenesansowy Urząd Miejski z pocz. XX w. przy ul. Lecha
- dawne koszary z pocz. XX w. przy ul. Sobieskiego i Wrzesińskiej
- dawny dworek z lat 20. XX w. na Kustodii, przebudowany
- neorenesansowy dawny Uniwersytet Ludowy z lat 20. XX w. na Dalkach
[edytuj] Cmentarze
- Cmentarz Parafialny św. Piotra (miejsce spoczynku uczestników powstania styczniowego, wielkopolskiego i wielu zasłużonych gnieźnian) przy ul. Kłeckoskiej
- Cmentarz Parafialny św. Krzyża przy ul. Świętokrzyskiej
- Cmentarz Parafialny św. Wawrzyńca przy ul. Witkowskiej
- Cmentarz przy szpitalu Dziekanka przy ul. Dalkoskiej
[edytuj] Zbiory Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej
[edytuj] Zbiory Archiwum Archidiecezjalnego
Gniezno jest ważnym punktem na Szlaku Piastowskim, wiodącym z Poznania poprzez Ostrów Lednicki, Gniezno, Trzemeszno, Mogilno, Strzelno, Kruszwicę do Inowrocławia; następnie szlak zawraca do Biskupina i – ponownie przez Gniezno – prowadzi do Giecza. W Gnieźnie rozpoczyna się także Wielkopolska Droga św. Jakuba prowadząca przez Poznań, Leszno do Głogowa. Jest ona częścią szlaku pątniczego z Wielkopolski do Pragi i jednym z najdalej wysuniętych na wschód odcinków europejskiej sieci szlaków kulturowych, Drogi św. Jakuba.
[edytuj] Demografia
Dane z 1 listopada 2006 (źródło – UM)
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 69 844 | 100 | 36 351 | – | 33 533 | – |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
1709,58 | – | – | |||
Dane z 2002 6, średni dochód na mieszkańca wynosił 1184,83 zł.
[edytuj] Dzielnice
Arkuszewo • Dalki • Dziekanka • Kawiary • Kokoszki • Konikowo • Kustodia • Osiedle Grunwaldzkie • Osiedle Tysiąclecia · Osiedle Ustronie · Osiniec · Piekary · Pławnik · Pustachowa · Róża · Skiereszewo · Stare Miasto · Winiary
[edytuj] Uczelnie
- PWSD (powstało w 1602) - Sekcja Wydziału Teologicznego UAM od 1998
- CEG (powstało w 2000) - Jednostka Pozawydziałowa UAM
- GWSH-M "Milenium" (powstała w 2002)
- PWSZ (powstała w 2004)
[edytuj] Gospodarka
Obecnie Gniezno jest ośrodkiem przemysłu lekkiego, spożywczego, przemysłu elektrotechnicznego, przemysłu mechanicznego i przemysłu budowlanego (szczególnie dynamiczny rozwój tych sektorów nastąpił w latach 90. XX wieku, kiedy zaczęły tu inwestować znane zachodnie firmy). Znajdują się tu fabryki: maszyn i urządzeń pakujących, dźwigów i wind budowlanych, zakład techniki biurowej, zakłady elektrotechniczne, fabryka baterii, kilka fabryk okien, fabryka armatury przemysłowej, zakłady poligraficzne, liczne zakłady odzieżowe i obuwnicze.
[edytuj] Przemysł
Zakłady produkcyjne działające na terenie miasta:
- Panasonic Battery Poland - produkcja baterii cynkowo-węglowych [Japonia]
- NB Polska Velux Hardware - produkcja okuć okien dachowych [Dania]
- NB Polska Velux Windows - produkcja okien dachowych [Dania]
- Scanclimber - produkcja dźwigów, podestów i wind budowlanych / przemysłowych [Finlandia]
- Trepko - produkcja maszyn i urządzeń pakujących dla przemysłu spożywczego [Dania]
- Jeremias - produkcja stalowych systemów kominowych i wentylacyjnych [Niemcy]
- Tompla - zakłady poligraficzne [Hiszpania]
- Euroverlux – produkcja opakowań szklanych [Francja]
- Cantaert – zakłady odzieżowe [Belgia]
- Creadest – produkcja pościeli, rolet, firan i pokrowców [Francja]
- Polanex - produkcja koszul [Polska]
- Polmo Gniezno – produkcja przekładni zębatych dla przemysłu motoryzacyjnego [Polska]
- Saba – producent części samochodowych [Polska]
- JAS – produkcja specjalistycznych maszyn budowlanych [Polska]
- Iaro – produkcja maszyn pakujących [Polska]
- Akwa – produkcja armatury przemysłowej [Polska]
- Vetra – produkcja podestów i wind budowlanych [Polska]
- Kornecki – produkcja obuwia [Polska]
- Sokół – produkcja obuwia [Polska]
- Adriano – produkcja odzieży [Polska]
- San-Dal – produkcja podeszew do obuwia [Polska]
- Posti – produkcja / pakowanie herbaty [Polska]
- Savitor – produkcja wyrobów cukierniczych [Polska]
- Intersea – zakłady rybne [Polska]
- Spolem – zakłady garmażeryjne i piekarnia [Polska]
- Spin – produkcja mebli [Polska]
- Sofex – produkcja mebli [Polska]
- Softrans – produkcja mebli [Polska]
- Complet – produkcja mebli [Polska]
- MTD – produkcja mebli [Polska]
- Witar – zakłady drzewne [Polska]
- Asadi Sport – produkcja akcesoriów sportowych [Polska]
[edytuj] Handel
Ważna gałęzią gnieźnieńskiej gospodarki jest handel. Poza licznymi małymi sklepami w mieście działa kilka średniej wielkości obiektów handlowych:
- Galeria Gniezno (Carrefour, Domar Bydgoszcz, Jysk, CCC, Kolporter)
- CH Max (Carrefour, Model1, CCC, Textil Market)
- CH Goja (Goja, Vox, Mars)
- CH Mal-lak, dom i ogród (dwa sklepy)
- Konstruktor, dom i ogród
- Biedronka, market spożywczy (dwa sklepy)
- Lidl, market spożywczy
- Netto, market spożywczy
- Viki, market spożywczy (trzy sklepy)
- Ziemowit, market spożywczy
- Jagoda Sam, market spożywczy
- Rossmann, market drogeryjny
- Avans, elektromarket (dwa sklepy)
- Media Expert, elektromarket
- Empik, salon multimedialny
[edytuj] Turystyka
Baza noclegowa:
- Hotel Pietrak, ulica Chrobrego - 99 miejsc ****
- Hotel Adalbertus, ulica Łaskiego - 42 miejsca ***
- Hotel Nest, ulica Sobieskiego - 24 miejsca ***
- Hotel Awo, ulica Warszawska - 70 miejsc ***
- Hotel Gewert, ulica Paczkowskiego - 53 miejsca **
- Hotel Lech, ulica Jolenty - 65 miejsc *
- Hotel Mieszko, ulica Strumykowa - 80 miejsc
- Hotel City, ulica Rynek - 8 miejsc
- Hotel Orzeł przy stadionie żużlowym, ulica Wrzesinska
- Kwatery prywatne, ulica Witkowska - 22 miejsca
- Schronisko Młodzieżowe przy gimnazjum nr 2, ulica Pocztowa – 30 miejsc
[edytuj] Komunikacja
Miasto jest węzłem kolejowym o znaczeniu krajowym. Przez Gniezno przebiegają linie kolejowe relacji Poznań-Bydgoszcz-Gdańsk-Gdynia, Poznań-Toruń-Olsztyn-Suwałki, a także Gniezno-Jarocin-Wrocław/Katowice. W mieście ma początek także linia do Nakła nad Notecią (obecnie tylko ruch towarowy, w bliskiej przyszłości planowane jest wznowienie ruchu osobowego) oraz linia do Sława Wielkopolska.
Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 5 i zarazem trasa europejska E261 Wrocław-Poznań-Bydgoszcz-Gdańsk. Ok. 20 km na południe – we Wrześni – przebiega autostrada A2 Świecko-Poznań-Warszawa. Najbliższy port lotniczy zlokalizowany jest w Poznaniu (ok. 50 km).
Drogi krajowe i wojewódzkie:
- 5 E261 Gdańsk/Świecie-Bydgoszcz-Gniezno-Poznań-Leszno-Trzebnica-WrocławStrzegom – Lubawka (przejście graniczne z Republiką Czeską)
- 15 Wrocław/ Trzebnica-Krotoszyn-Gniezno-Toruń-Ostróda/Olsztyn
- 190 Gniezno-Wągrowiec-Szamocin-Krajenka
- 197 Gniezno-Sławica kier. Murowana Goślina
- 260 Gniezno-Witkowo-Wólka kier. Słupca
W Gnieźnie działa PPKS, które zapewnia komunikację miasta z okolicznymi miejscowościami, a także połączenia w ruchu dalekobieżnym m.in.do Elbląga, Grudziądza, Brodnicy, Włocławka, Łodzi, Ostrołęki, Wrocławia, Kołobrzegu, Piły, Konina, Kalisza, Poznania, Bydgoszczy i Bielska-Białej.
Od 1957 działa regularna komunikacja miejska, obecnie na kilkunastu liniach, w tym nocnej.
[edytuj] Kultura
[edytuj] Cykliczne wydarzenia kulturalne
- Międzynarodowy Festiwal Organowy "Muzyka w murach gnieźnieńskiej katedry"
- Międzynarodowy Festiwal Jazzowy "Jazz pod Piątką"
- Ogólnopolski Festiwal Filmów Amatorskich i Niezależnych "Offeliada"
- Gnieźnieńskie Spotkania z Historią
- Juwenalia
- Dni Gniezna
- Gnieźnieński Salon Muzyczny
- Imieniny Gniezna
- Świętojanki
- Krakowski Salon Poezji w Gnieźnie
- Gnieźnieńskie Spotkania z Plakatem
[edytuj] Teatr i kina
- Teatr im. Aleksandra Fredry
- Kino "Piast"
- Kino "Helios"
[edytuj] Muzea i archiwa
- Muzeum Początków Państwa Polskiego
- Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej
- Archiwum Archidiecezjalne
- Archiwum Państwowe w Poznaniu Oddział w Gnieźnie
[edytuj] Biblioteki
- Biblioteka Publiczna Miasta Gniezna, centrala - ul. Mieszka I
- Biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych, ul. Ludwiczaka
- Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu, Filia w Gnieźnie, ul. Mieszka I
- Biblioteka Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego, ul. Seminaryjna 2
[edytuj] Miejskie placówki kultury
- Miejski Ośrodek Kultury im. Klemensa Waberskiego
- Młodzieżowy Dom Kultury
[edytuj] Chóry
- Towarzystwo Śpiewacze "Dzwon"
- Chór Mieszany "METRUM"
- Chór Katedralny
- Gnieźnieński Chór Akademicki
- Kwartet Wokalny "AD LIBITUM"
[edytuj] Kluby muzyczne
- Klub Muzyczny "Młyn"
- Klub "Play"
- Klub "Best"
- Klub "Lokomotywa"
[edytuj] Media lokalne
[edytuj] Stacje radiowe
- Radio Gniezno
- Radio Plus Gniezno
[edytuj] Stacje telewizyjne
- Telewizja Gniezno
[edytuj] Prasa
- Gnieźnieński Tydzień (dodatek "Głosu Wielkopolskiego", red. prowadzący Karol Pomeranek)
- Przemiany na Szlaku Piastowskim (red. naczelny Grażyna Koczorowska)
- Przewodnik Katolicki Archidiecezji Gnieźnieńskiej (dodatek diecezjalny Przewodnika Katolickiego, red. naczelny Monika Białkowska)
- Reporter Gnieźnieński (red. naczelny Barbara Fiałkowska)
- Bezpłatna Gazeta Wielkopolska - dwutygodnik regionalny (red. naczelny Paweł Miłosz)
[edytuj] Internet
- Gniezno.com.pl - Internetowa Brama Miasta (red. naczelny Ramzes Temczuk)
- ddmgniezno.pl - Portal Młodych Archidiecezji Gnieźnieńskiej (red. naczelny ks. Radosław Orchowicz)
[edytuj] Sport
[edytuj] Cykliczne imprezy sportowe
- Bieg Lechitów
- Memoriał Alfonsa Flinika
- Międzynarodowy Turniej Koszykówki
- Bieg Europejski
- Turniej tenisowy Firepower Cup
- Memoriał Mariana Grotowskiego
[edytuj] Kluby sportowe
- Hokej na trawie – Start 1954 Gniezno, Stella Gniezno, Sparta Gniezno
- Sport żużlowy – Towarzystwo Żużlowe Start Gniezno
- Piłka nożna – Klub Sportowy Mieszko Gniezno
- Tenis ziemny – Gnieźnieński Klub Tenisowy
- Piłka ręczna - MKS MOS Gniezno
- Koszykówka – Towarzystwo Sportowe Basket Gniezno, Miejski Klub Koszykówki
- Tenis stołowy – Stella Gniezno
- Kolarstwo górskie – Gnieźnieński Klub Kolarstwa Górskiego
- Wspinaczka wysokogórska – Klub Górski "Ornak"
- Biegi lekkoatletyczne - Altom Gniezno
- Szachy - Chrobry Gniezno
- Brazylijskie Jiu Jitsu – Walka Gniezno
- Rugby - Tytani Gniezno
[edytuj] Pozostałe ośrodki sportu i rekreacji
- Gnieźnieński Ośrodek Sportu i Rekreacji
- Stado Ogierów Skarbu Państwa Gniezno
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
[edytuj] Miasta partnerskie
Anagni, Włochy
Esztergom, Węgry
Falkenberg, Szwecja
Humań (Умань), Ukraina
Radviliškis (Radziwiliszki), Litwa
Saint-Malo (Sant-Maloù), Francja
Siergijew Posad (Сергиев Посад), Rosja
Speyer (Spira), Niemcy
Veendam, Holandia
W latach 1991-2007 Gniezno związane było umową o współpracy z duńskim Roskilde
[edytuj] Sąsiednie gminy
Miasta: Czerniejewo • Gniezno • Kłecko • Trzemeszno • Witkowo
Gminy miejskie: Gniezno
Gminy miejsko-wiejskie: Czerniejewo • Kłecko • Trzemeszno • Witkowo
Gminy wiejskie: Gniezno • Kiszkowo • Łubowo • Mieleszyn • Niechanowo
[edytuj] Ciekawostki
[edytuj] Nazwa "Gniezno"
- pierwszy polski ośmioosobowy samolot pasażerski konstrukcji prof. Zbysława Ciołkosza PWS-20 z 1929
- samolot Boeing 767-200 SP-LOA Polskich Linii Lotniczych Lot
- okręt transportowo-minowy typu Lublin Marynarki Wojennej RP
[edytuj] Zobacz też
- Święty Wojciech
- Radzim Gaudenty
- Zjazdy gnieźnieńskie
- Archidiecezja gnieźnieńska
- Bogumił Piotr
- Bulla gnieźnieńska
- Drzwi Gnieźnieńskie
- Kazania gnieźnieńskie
- Szlak Piastowski
- Szlak Romański
- Droga św. Jakuba
- Stara Synagoga w Gnieźnie
- Synagoga w Gnieźnie
- Ludność Gniezna
- Gmina Gniezno
- Powiat gnieźnieński
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Miasta powiatowe:
Chodzież • Czarnków • Gniezno • Gostyń • Grodzisk Wielkopolski • Jarocin • Kalisz • Kępno • Koło • Konin • Kościan • Krotoszyn • Leszno • Międzychód • Nowy Tomyśl • Oborniki • Ostrów Wielkopolski • Ostrzeszów • Piła • Pleszew • Poznań • Rawicz • Słupca • Szamotuły • Śrem • Środa Wielkopolska • Turek • Wągrowiec • Wolsztyn • Września • Złotów
Miasta gminne:
Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski
