Z Wikipedii

Golem, (hebr. גולם) – w tradycji żydowskiej istota utworzona z gliny na kształt człowieka, ale pozbawiona duszy rozumiejącej neszama, a zatem również zdolności mowy.

Słowo to w Biblii pojawia się tylko raz w Ps 139,16, który to werset tradycja żydowska wkłada w usta Adama. W tym miejscu bywa ono tłumaczone jako embrion, ale prawdopodobnie oznacza coś bezkształtnego, pozbawionego formy. W średniowieczu utożsamiano je z greckim pojęciem bezkształtnej materii - η υλη (hyle). Część tradycji żydowskiej traktuje również Adama przed obdarzeniem go bożym tchnieniem jako golema.

Tworzenie golema przez ludzi wiąże się z powtarzaniem procesu bożej kreacji. Jako że uważano, iż została ona dokonana za pomocą liter alfabetu hebrajskiego, również przez odpowiednie ich układy próbowano ponowić ten akt. Pierwsze przekazy o golemie utworzonym przez człowieka zawiera Talmud. Później na stałe praktyki te związane były z magicznym wykorzystaniem traktatu Sefer Jecira i odtworzeniem podanej tam struktury boskiej kreacji.

Najbardziej znana legenda na temat golema mówi o stworzeniu go przez rabina Jehudę Löw ben Bezalela z Pragi, znanego również jako Marahal. W drugiej połowie XVI w. nasiliły się ataki na praskich Żydów, których posądzano o bezbożne praktyki i okultyzm. Aby obronić siebie i innych, rabin Marahal ulepił z gliny wielką postać człowieka, którą następnie ożywia za pomocą tajemnych rytuałów i modłów, na koniec wypisując na czole lub wkładając do ust Golema pergamin ze słowem Emet (w języku hebrajskim słowo to, אמת, oznacza "prawdę"). Wymazanie pierwszej litery powodowało powstanie słowa met (w języku hebrajskim מת oznacza "śmierć") co odbierało życie istocie. Według innych mogło to być również słowo Adam, czyli "człowiek", natomiast po wymazaniu pierwszej litery dam, co oznacza po hebrajsku "krew". Tak stworzona istota była jednak niema i bezmyślna, gdyż nie została stworzona przez Boga, mogła tylko wykonywać polecenia i pracować, sama nie mając własnej, wolnej woli. Według jednej z wersji legendy, po obronie Żydów przed atakami ludności Golem wpada w szał i zaczyna mordować tych, którym służył; rabin Marahal wyjmuje mu pergamin z ust i wykreślając pierwszą literę ze słowa Emet sprawia, że istota staje się na powrót glinianym posągiem. W innej wersji legendy, po wykonaniu pracy Marahal unieruchamia Golema zabierając mu pergamin ze słowem, a następnie ukrywa na strychu praskiej synagogi.

Szczątki Golema znajdują się jakoby na strychu synagogi w Pradze (Egon Erwin Kisch, Jarmark sensacji).

[edytuj] Golem w kulturze masowej

• Gustav Meyrink, Golem (Der golem', powieść, 1915)
• Paul Wegener, Golem (Der Golem, film, Niemcy 1920)
• Cisaruv pekar, pekaruv cisar (Cesarski piekarz, komedia, prod. CRS, 1951)
• Piotr Szulkin, Golem (film Science-fiction (?), prod. Polska, 1980)
• Andrzej Sepkowski (nie mylić z Andrzejem Sapkowskim), Czas golema (powieść łącząca cechy Science-fiction Political Fiction i Cyberpunka, Polska 2001)
• Stanisław Lem, Golem XIV (powieść science-fiction, Polska 1981)
• Andrzej Pilipiuk, Księżniczka, Lublin 2004, ISBN 83-89011-35-2
• Terry Pratchett, Na glinianych nogach
• Białostocki Teatr Lalek, Golem (spektakl)
• piosenka Golem polskiej grupy rockowej Exodus z pierwszej połowy lat 80.

[edytuj] Bibliografia

• G. Scholem, Wyobrażenie golema w kontekście tellurycznym i magicznym [w:]G. Scholem, Kabała i jej symbolika, Kraków 1996, s. 173-218

[edytuj] Zobacz też

• efekt Golema

Po trzęsieniu ziemi - powódź

Padające od kilku dni ulewne deszcze stwarzają dodatkowe zagrożenie na zniszczonym przez niedawne trzęsienie ziemi obszarze w płd-zach. Chinach. Podmywają one zbocza, poruszone przez trzęsienie i powodują osuwiska przegradzające wezbrane rzeki, grożąc powodziami.

Prezydent Kaczyński nazwany homofobem

Prezydent Kaczyński został napiętnowany przez Human Rights Watch, organizację broniącą praw człowieka, "za odmawianie ludziom szacunku dla ich rodzin". Bezpośrednim powodem było słynne orędzie z gejowską parą małżeńską.

Nowe wstrząsy w Chinach

O nowych wstrząsach w południowo zachodnich Chinach poinformowało w sobotę amerykańskie centrum geologiczne (USGS). Trzęsienie o sile 6,1 w skali Richtera nastąpiło na granicy prowincji Syczuan i Gansu.

Pijany rosyjski statek na mieliźnie

Na mieliznę lub na podwodne skały wpłynął na Bałtyku koło Bornholmu rosyjski statek do transportu odpadów atomowych. Kapitana jednostki zatrzymano; policja podejrzewa, że był pod wpływem alkoholu, podobnie jak inni członkowie załogi.

ŚWIAT 24/7

Tragiczne trzęsienie ziemi w Chinach, wybory parlamentarne w Serbii i 60. lecie Państwa Izrael, to najważniejsze tematy, o których pisaliśmy w zeszłym tygodniu w tvn24.pl

Linki: Strona g��wna