Z Wikipedii

Goralenvolk – nazwa niemieckiej akcji germanizacyjnej w czasie II wojny światowej na terenie przedwojennego powiatu nowotarskiego w latach 1939-1944.

[edytuj] Powstanie idei Goralenvolk

Po zajęciu przez Niemców we wrześniu 1939 Podhala przedwojenny działacz OZN-u – dr Henryk Szatkowski zaczął przy wsparciu okupanta propagować ideę jakoby górale byli pochodzenia niemieckiego – Goralenvolk – lud góralski. 29 listopada 1939 przedwojenny prezes Stronnictwa Ludowego powiatu nowotarskiego Wacław Krzeptowski zwołał zebranie przedwojennego Związku Górali, które zaakceptowało idee Goralenvolk. Należy podkreślić, że nie wszyscy działacze Związku Górali, w tym przedwojenny przewodniczący Henryk Walczak, poparli tę decyzję. Formalnie utworzono Goralenverein pod prezesurą Krzeptowskiego, jako kontynuację Związku Górali.

[edytuj] Przyjęcie przez górali

W czerwcu 1940 na Podhalu został przeprowadzony spis ludności, wykorzystany również do agitacji na rzecz Goralenvolku. Ocenia się, że z różnych powodów (między innymi zwolnienie krewnych z obozów jenieckich, przydziały żywności) przynależność do Goralenvolku zadeklarowało ok. 18%^[1] ludności przyjmując góralskie karty rozpoznawcze z literą „G”. Kart góralskich wydano 27 000 na ogólną liczbę 150 tys., pozostała część ludności zażądała kart polskich mimo gróźb niemieckich, że ci, którzy nie przyjmą kart góralskich, będą wywiezieni z Podhala.^[2]. Należy jednak podkreślić, że nie zachowała się ewidencja wydanych kart, więc wszelkie informacje co do ilości ich wydania mają jedynie charakter szacunkowy^[3][4].

24 lutego 1942 został zawiązany Goralisches Komittee jako namiastka samorządu z Wacławem Krzeptowskim jako przewodniczącym. Goralisches Komittee miał szereg referatów (m.in. oświaty, wyżywienia, prawny, pracy). Utworzono struktury terenowe w Nowym Targu, Zakopanem, Poroninie, Szaflarach i innych miejscowościach Podhala. Komitet działał na podstawie regulaminu nadanego przez gubernatora Dystryktu Krakowskiego doktora Richarda Wendlera. Poza akcją wydawania góralskich kart rozpoznawczych działalność komitetu była jednak całkowicie fasadowa.

[edytuj] Goralischer Waffen SS Legion

Fiaskiem skończyła się też próba zorganizowania w drugiej połowie 1942 jednostki Goralischer Waffen SS Legion. Zgłosiło się około 300 osób, z których wytypowano 200 zdolnych do służby wojskowej. Do obozu szkoleniowego w Trawnikach trafiło około 200 ochotników. Popadli oni w konflikt ze stacjonującymi tam Ukraińcami. Większość zdezerterowała, a resztę wywieziono na roboty przymusowe w głąb Niemiec – do SS trafiło kilku spośród ochotników.

[edytuj] Polski ruch oporu a Goralenvolk

Od samego początku Goralenvolk był zwalczany przez ruch oporu. Duży wkład w tę akcję wniosła Konfederacja Tatrzańska, a po jej rozbiciu struktury Rocha oraz Armii Krajowej.

20 stycznia 1945 z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego Wacław Krzeptowski został powieszony przez partyzantów z oddziału Armii Krajowej.

22 listopada 1946 przed sądem w Zakopanem zapadł wyrok na pozostałych działaczy Goralisches Komitee. Zostali oni skazani na kary więzienia od 3 do 15 lat. Część działaczy, w tym Henryk Szatkowski i Witalis Wieder, uciekając razem z Niemcami, uniknęła wymiaru sprawiedliwości.

[edytuj] Władze Komitetu Góralskiego:

• przewodniczący: Wacław Krzeptowski
• zastępca: Józef Cukier
• kierownik Biura: Stanisław Walczak
• referent ds. kultury: Antoni Olcha-Mirek
• sekretarz: Jerzy Bachleda-Curuś
• siedziba: Zakopane, Bahnhofstraße (ob. ul. Kościuszki) 2

[edytuj] Literatura

• J. Berghauzen, Krzeptowski Wacław Jan (1897-1945), (w:) Polski Słownik Biograficzny, t. 15.
• A. Filar, U podnóża Tatr 1939-1945. Podhale i Sądecczyzna w walce z okupantem, Warszawa 1985.
• I. von Günther-Swart, Die Goralen, Krakau 1942.
• Podhale w czasie okupacji, pod red. J. Berghauzena, wyd. 2, Warszawa 1977.
• P. Smoleński, Bedziesz wisioł za coś, „Duży Format”, nr 7, dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 142, 20 VI 2002.
• H. Szatkowski, Die Goralen, „Das Generalgouvernement”, Nr. 3, 1940.
• W. Wnuk, Walka podziemna na szczytach, Warszawa 1980.
• S. Żerko, Próba sformowania na Podhalu „Legionu Góralskiego” Waffen-SS, „Przegląd Zachodni”, nr 3 (284), 1997.

[edytuj] Zobacz też

• Kaschobenvolk
• kolaboracja
• Generalne Gubernatorstwo , Goralenland

[edytuj] Źródła

• [1] Goralenvolk – zbiory Narodowe Archiwum Cyfrowe

Przypisy

Turyści zginęli pod lodowcem

Kawałki lodu wielkości samochodu osobowego, które oberwały się z lodowca, zabiły w Nowej Zelandii dwójkę australijskich turystów.

Tajemniczy szum z kosmosu

Bardzo głośny, nieznany dotąd kosmiczny szum, odkrył zespół z NASA Goddard Space Flight Center, kierowany przez doktora Alana Koguta. Od teraz nasłuchiwanie wszechświata staje się jeszcze trudniejszym zadaniem, twierdzą naukowcy.

W Strefie Gazy giną cudzoziemcy

Ze Strefy Gazy od początku konfliktu cały czas uciekają cudzoziemcy. Pochodzącą z Ukrainy Olverę al-Dżarę i jej dwuletnie dziecko zabiła izraelska bomba. Tymczasem w nocy Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję, żądającą natychmiastowego wstrzymania działań zbrojnych w Strefie Gazy i całkowitego wycofania z rejonu sił izraelskich. Stany Zjednoczone wstrzymały się od głosu.

Giną pakistańscy liderzy Al-Kaidy

Dowodzący operacjami Al-Kaidy w Pakistanie Usama Al-Kini i jego prawa ręka, Szejk Ahmed Salim Swedan, prawdopodobnie są martwi - donosi jeden z amerykańskich oficjeli z frontu wojny z terroryzmem. Z enigmatycznej informacji wynika tyle, że mężczyźni zginęli na pograniczu z Afganistanem.

Jest już porozumienie, ale gaz wciąż nie płynie

Późnym wieczorem w czwartek nadeszła pierwsza dobra wiadomość w sprawie konfliktu gazowego: czeskie przewodnictwo UE podało, że jest porozumienie z Rosją o rozmieszczeniu misji unijnych obserwatorów na trasie rurociągów na Zachód, co daje nadzieję na wznowienie dostaw. O rychłym wznowieniu dostaw mówi też premier Włoch.