Grupy krwi - Google

Grupy krwi

Z Wikipedii

(Przekierowano z Grupa krwi)
Skocz do: nawigacji, szukaj
Pobranie krwi
Pobranie krwi

Grupy krwi — zestawy antygenów, czyli cząsteczek powodujących gwałtowną odpowiedź układu odpornościowego, które występują na powierzchni czerwonych krwinek. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele różnych grup takich antygenów. Różnice mogą być niewielkie i sprowadzać się do obecności pojedynczych aminokwasów budujących białka lub monosacharydów tworzących wielocukry, które pokrywają krwinki. W innych przypadkach niektóre osobniki mogą cechować się występowaniem zupełnie innych cząsteczek antygenów nieobecnych w pozostałych grupach.

Do konfliktu między grupami krwi dochodzi w następujących przypadkach:

  • ciąża — jeżeli matka nie posiada pewnych antygenów, obecnych w krwi dziecka, może dojść do reakcji ukÅ‚adu odpornoÅ›ciowego czyli konfliktu serologicznego,
  • transfuzja krwi — przetoczenie krwi zawierajÄ…cej niewÅ‚aÅ›ciwe antygeny wywoÅ‚uje reakcjÄ™ obronnÄ… organizmu (aglutynacjÄ™ - sklejenie krwinek), prowadzÄ…c do poważnych powikÅ‚aÅ„, ze zgonem wÅ‚Ä…cznie.
  • przeszczep — podobnie jak w czasie transfuzji konieczne jest zapewnienie zgodnoÅ›ci grup krwi, ale ze wzglÄ™du na możliwość odrzutu, pasować muszÄ… również inne antygeny. W efekcie niektórzy pacjenci, np. wymagajÄ…cy przeszczepu szpiku majÄ… szansÄ™ na odszukanie odpowiedniego dawcy dopiero wÅ›ród milionów niespokrewnionych dawców.

Każdy gatunek ma swój układ grup krwi. W medycynie wyróżnia się ponad dwadzieścia układów grup krwi. Największe znaczenie ze względów praktyki medycznej i diagnostycznej mają:

  • ukÅ‚ad AB 0
  • ukÅ‚ad Rh - antygeny C, c, D, E, e
  • ukÅ‚ad Kell - antygen K

Spis treści

[edytuj] Układy grup krwi

Układy grupowe antygenów erytrocytarnych

Układ Symbol Rodzaj antygenu Liczba antygenów
AB 0 AB 0 wielocukier 4
Rhesus RH białka D, c, C, E, e 47
MNS MNS glikozyloforyny A, B i E 40
P P1 glikosfingolipid 1
Kell KEL endopeptydaza 22
Luthern LU immunoglobulina 18
Lewis LE wielocukier 3
Duffy FY białko (receptor dla chemokin) 6
Kidd JK białko (transporter mocznika) 3
Diego DI białko (transporter anionów) 9
Yt YT enzym - acetylocholinesteraza 2
Xg XG glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 1
Scianna S.C. glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 3
Dombrock DO enzym - ADP-rybozylotransferaza 5
Colton CO białko - akwaporyna 3
Landsteiner-Wiener LW glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 3
Chido-Rodgers CH/RG glikoproteina - składnik C4 dopełniacza 9
Hh H wielocukier - składnik glikokaliksu 1
Kx XK glikoproteina - transporter naurotransmiterów 1
Gerbich GE glikoproteina - wiąże błonę cytoszkieletu z cytoszkieletem 7
Cromer CROM glikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD55) 10
Knops KN glikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD35) 5
Indian IN glikoproteina - wiąże kwas hilauronowy (CD44) 2
Ok OK glikoproteina - receptor dla cyklofiliny (CD147) ?
Raph MER2 transmembranowa glikoproteina - wiąże się z integryną ?
JMH JMH proteina - cz. adhezyjna/receptor ?
Ii I wielocukier ?
Globoside P glikolipid ?
GIL GIL białko - akwaporyna ?

[edytuj] Układ AB 0

Obecność antygenów tego układu stwierdza się nie tylko w krwinkach czerwonych, ale i wszystkich komórkach poza neuronami a w płynach ustrojowych (poza płynem mózgowo-rdzeniowym) u ponad 80% populacji (tzw. wydzielacze). Występowanie antygenu A i B (jednego lub drugiego albo obu na raz) albo ich braku (grupa zero) zależy od dwóch genów.

Pierwszy odpowiada za syntezę enzymu dołączającego substancję podstawową (antygen) H (cukier). Występują dwa allele:

  • H - kodujÄ…cy enzym
  • h - allel niemy (brak produktu biaÅ‚kowego)

Osoby z genotypem hh pomimo posiadania genów kodujących grupę krwi A lub B nie posiadają tych antygenów na erytrocytach, choć w ich surowicy występują odpowiednie naturalne przeciwciała dla danej grupy AB0. Jest to tzw. grupa krwi "Bombay" Drugi enzym dołącza kolejną cząstkę cukru tworząc antygen A lub B. Występują trzy podstawowe allele:

  • A (istniejÄ… podtypy różniÄ…ce siÄ™ stopniem ekspresji i antygenowoÅ›ci A1 - najsilniejszy i A2 oraz rzadsze: A3, Ax, Am)
  • B (istniejÄ… podtypy Bx i Bm jednak nie majÄ… znaczenia diagnostycznego)
  • 0 - allel niemy

FenotypowÄ… grupÄ™ krwi kodujÄ… odpowiednio:

  • GrupÄ™ A1 posiadajÄ… osoby o genotypie: A10, A1A1, A1A2
  • GrupÄ™ A2 posiadajÄ… osoby o genotypie: A2A2 lub A20
  • GrupÄ™ B posiadajÄ… osoby o genotypie: BB lub B0
  • GrupÄ™ A1B posiadajÄ… osoby o genotypie: A1B
  • GrupÄ™ A2B posiadajÄ… osoby o genotypie: A2B
  • GrupÄ™ 0 posiadajÄ… osoby o genotypie: 00

Poza antygenami każda grupa krwi charakteryzuje się odpowiednim zestawem naturalnych przeciwciał należących do klasy IgM:

  • Grupa A1: anty-B
  • Grupa A2: anty-B i niekiedy anty-A1
  • Grupa B: anty-A
  • Grupa 0: anty-A i anty-B
  • Grupa A1B: brak naturalnych przeciwciaÅ‚
  • Grupa A2B: mogÄ… wystÄ…pić anty-A1

Ciekawostka

Odkrycia grup krwi dokonał austriacki uczony Karl Landsteiner w 1901 roku. Natomiast Ludwik Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem stworzył podstawy nauki o grupach krwi, wprowadzając ich oznaczenie symbolami A, B, AB, i 0, co następnie w 1928 roku przyjęto na całym świecie. Równocześnie pierwszy zajmował się dziedziczeniem zróżnicowania grupowego krwi, co wyzyskał do wykluczania niepewnego ojcostwa.

[edytuj] Układ Rh

Nazwa Rh wzięła się od małp rezusów Rhesus, u których po raz pierwszy wykryto ten układ. Obejmuje ponad 47 antygenów, lecz 5 z nich, które kodowane są przez 3 geny, ma znaczenie praktyczne:

  • antygen C: genotypy CC lub Cc
  • antygen c: genotypy cc
  • antygen D: genotypy DD lub Dd. Allel d jest genem niemym i genotyp dd nie koduje żadnego antygenu
  • antygen E: genotypy EE lub Ee
  • antygen e: genotyp ee

Najsilniejszy jest antygen D i to jego obecność powoduje zaliczenie kogoś do grupy Rh+ a brak Rh-. Nie ma naturalnych przeciwciał anty-D. Wśród ludzi rasy białej około 85% posiada czynnik Rh.

[edytuj] Zasady krwiolecznictwa

Ogólny schemat zgodności grup krwi w układzie AB0. Osoba z grupą krwi 0 może być dawcą dla pozostałych grup, osoby z grupami A i B mogą być dawcami dla osób z grupą krwi AB.
Ogólny schemat zgodności grup krwi w układzie AB0. Osoba z grupą krwi 0 może być dawcą dla pozostałych grup, osoby z grupami A i B mogą być dawcami dla osób z grupą krwi AB.
  • przetaczana krew musi być zgodna w ukÅ‚adzie AB0 i antygenie D ukÅ‚adu Rh
  • wykonuje siÄ™ próbÄ™ krzyżowÄ…: czy zachodzi aglutynacja miÄ™dzy erytrocytami dawcy a surowicÄ… biorcy oraz surowicÄ… dawcy, a erytrocytami biorcy (eliminuje to bÅ‚Ä™dy w okreÅ›leniu grupy i konflikt serologiczny u osób z grupÄ… "Bombay")
  • u osób u których wystÄ…piÅ‚ kiedyÅ› konflikt serologiczny dobiera siÄ™ również krew w pozostaÅ‚ych 4 podstawowych antygenach ukÅ‚adu Rh i zgodnÄ… w antygenie K ukÅ‚adu Kell
  • w bardzo rzadkich przypadkach powstaje konflikt na tle niezgodnoÅ›ci w ukÅ‚adzie: MNSs - antygeny S i U, Kidd - antygen Ik, Kell - antygen K


Tabela zgodności grup krwi
Biorca Dawca
0- 0+ B- B+ A- A+ AB- AB+
AB+ X X X X X X X X
AB- X   X   X   X  
A+ X X     X X    
A- X       X      
B+ X X X X        
B- X   X          
0+ X X            
0- X              

Krew grupy 0- można przetoczyć każdej osobie. Chory mający grupę AB+ może otrzymać dowolną krew. Osoba posiadająca grupę krwi 0- ma najmniejszą szansę, że przypadkowy człowiek może być dla niej dawcą.

[edytuj] Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz Rh w Polsce i na świecie

Grupa
krwi		 Częstotliwość występowania w Polsce (%)[1]
A1 34
A2 6
B 19
A1B 7
A2B 2
0 32
Rh+ 83
Rh- 17

Układ Rh- pojawił się jako mutacja w Europie ok. 25-35 tys. lat temu, obecnie ma ten układ ok. 16% Europejczyków (najczęściej spotykany wśród Basków - ok. 35%). Układ Rh- występuje bardzo rzadko u rdzennych mieszkańców innych kontynentów (którzy nie mają przodków Europejczyków) - ma go zaledwie 9 na 10 000 osób w Afryce i 1 na 10 000 w pozostałych kontynentach. Spośród mieszkańców USA ok. 15% osób ma układ Rh-, gdyż wielu z nich ma korzenie europejskie (układ ten występuje np. u ok. 5-10% Afroamerykanów). Genotyp Dd ma ok. 40-45% Europejczyków, 3% rdzennych Afrykańczyków i mniej niż 1% rdzennych mieszkańców Azji, Ameryki i wysp Pacyfiku.[2]

Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz Rh
Populacja O+ A+ B+ AB+ O− A− B− AB−
Polska[3] 31% 32% 15% 7% 6% 6% 2% 1%
USA 38% 34% 9% 3% 7% 6% 2% 1%
Wielka Brytania 37% 35% 8% 3% 7% 7% 2% 1%
Australia 40% 31% 8% 2% 9% 7% 2% 1%
Finlandia 27% 38% 15% 7% 4% 6% 2% 1%
Szwecja 32% 37% 10% 5% 6% 7% 2% 1%
Francja 36% 37% 9% 3% 6% 7% 1% 1%

[edytuj] Dziedziczenie grup krwi (układu AB 0 oraz układu Rh)


Dziedziczenie grup krwi (układ AB 0)
Rodzic Rodzic
0 A B AB
0 0 0 lub A 0 lub B A lub B
A 0 lub A 0 lub A 0, A, B lub AB A, B lub AB
B 0 lub B 0, A, B lub AB 0 lub B A, B lub AB
AB A lub B A, B lub AB A, B lub AB A, B lub AB


Dziedziczenie układu Rh (D - oznacza występowanie antygenu D, d - oznacza jego brak)
Rodzic Rodzic
DD (Rh+) Dd (Rh+) dd (Rh-)
DD (Rh+) DD (Rh+) DD lub Dd (Rh+) Dd (Rh+)
Dd (Rh+) DD lub Dd (Rh+) DD lub Dd (Rh+) lub dd (Rh-) Dd (Rh+) lub dd (Rh-)
dd (Rh-) Dd (Rh+) Dd (Rh+) lub dd (Rh-) dd (Rh-)

Antygen D oddziedziczony choćby od jednego z rodziców decyduje o tym, że dziecko będzie miało układ Rh+. Może wystąpić przypadek, ukazany w tabelce, gdy oboje rodzice mają układ Rh+ a ich dziecko będzie miało układ Rh-. Natomiast jeżeli oboje rodzice mają układ Rh-, a więc nie mają antygenu D, wtedy ich dziecko też go nie będzie miało i oddziedziczy układ Rh-.

Przypisy

  1. ↑ Częściowo na podstawie Medycyna Sądowa pod. red Stefana Raszeji; PZWL W-wa 1990.
  2. ↑ [1]
  3. ↑ Na podstawie danych Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu.[2]



Nowy argument za usunięciem mumii Lenina
W mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie znajduje się już nie więcej niż 10 proc. ciała Lenina - powiedział deputowany Dumy Państwowej Rosji Władimir Miedinski, co - jego zdaniem - jest jeszcze jednym argumentem za usunięciem mumii z mauzoleum.
Wyświetlacze oszczędniejsze dzięki teleskopom
Dzięki nowemu mechanizmowi, nad którym pracują naukowcy z University of Washington i Microsoft Research, monitory i telewizory będą pobierać mniej mocy, nie tracąc nic z obecnego poziomu kontrastu i jasności.
"Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce"
Bernikla kanadyjska, wagisz japoński, spichrzel surinamski, wodożytka nowozelandzka, pomrowiec budapeszteński - w sumie 302 gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stawonogów, mięczaków i strunowców zawiera "Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski", opublikowana na stronie internetowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Prezentowane opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą kompleksowego zbadania i scharakteryzowania zjawisk związanych z napływem na nasze tereny obcych...
Unikalny cmentarz ugrofiński
Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.
Soczewki kontaktowe z elektronikÄ…
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
Linki: Strona g³ówna