Gubernia warszawska
Z Wikipedii
.png&filetimestamp=20080111204404)
Gubernia warszawska (ros. Варшавская губерния) - była jedną z guberni Królestwa Kongresowego; istniała w latach 1844-1917. Powierzchnia 14562 km², ludność 1.983.689 mieszkańców (spis z 1897).
Spis treści |
[edytuj] Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Królestwa Polskiego.Powstała w roku 1844 z guberni mazowieckiej oraz kaliskiej, jej stolicą była Warszawa. W 1867 tereny guberni warszawskiej podzielono na mniejsze: nową gubernię warszawską i piotrkowską oraz znowu kaliską. W wyniku reformy z 1893 granice guberni rozszerzono o 2 powiaty z sąsiednich guberni.
[edytuj] Podział administracyjny
Gubernia warszawska dzieliła się pierwotnie na 13 powiatów (ros. уездов): błoński, gostyński, góro-kalwaryjski, grójecki, kutnowski, łowicki, nieszawski, nowomiński, radzymiński, skierniewicki, sochaczewski, warszawski i włocławski.
W 1879 zlikwidowano powiat góro-kalwaryjski włączając go do powiatu grójeckiego.
W 1893 do guberni włączono 2 nowe powiaty: płoński z guberni płockiej i pułtuski z guberni łomżyńskiej.
| Powiat | Miasto powiatowe | Inne miejscowości | |
|---|---|---|---|
| Gubernia warszawska | |||
| błoński |  |
Błonie | Grodzisk Mazowiecki • Mszczonów • Nadarzyn • Żyrardów |
| gostyński |  |
Gostynin | Gombin • Kiernozia • Osmolin |
| grójecki |  |
Grójec | Błędów • Czersk • Goszczyn • Góra Kalwarya • Mogielnica • Przybyszew • Tarczyn • Warka |
| kutnowski |  |
Kutno | Dąbrowice • Krośniewice • Żychlin |
| łowicki |  |
Łowicz | Bielawy • Bolimów • Sobota |
| nieszawski |  |
Nieszawa | Osięciny • Piotrkowo • Raciążek • Radziejów • Służewo |
| nowomiński |  |
Nowomińsk | Cegłów • Kałuszyn • Karczew • Kołbiel • Latowicz • Siennica |
| płoński |  |
Płońsk | Czerwińsk • Nowe Miasto • Sochocin • Zakroczym |
| pułtuski |  |
Pułtusk | Nasielsk • Serock • Wyszków |
| radzymiński |  |
Radzymin | Dobre • Jadów • Kamieńczyk |
| skierniewicki |  |
Skierniewice | Kowiesy • Słupia |
| sochaczewski |  |
Sochaczew | Głusk • Iłów |
| warszawski |  |
Warszawa | Nowogieorgiewsk • Nowy Dwór • Okoniew • Piaseczno |
| włocławski |  |
Włocławek | Brześć Kujawski • Chodecz • Kowal • Lubień • Lubraniec • Przedecz |
[edytuj] Charakterystyka
Wg spisu 1897 ludność guberni wynosiła 1 983 689 ludzi (983 895 mężczyzn i 949 794 kobiet), z czego w miastach — 40% ludności. Polacy stanowili — 73 %, Żydzi — 16 %, Rosjanie — 5,5 %; Niemcy — 4 %. Wśród Polaków wyróżniano tu grupy etniczne takie jak: Kurpie, Mazurzy, Wielkopolanie i Kujawianie.
W 1888 w guberni działało 31 cerkwi prawosławnych, 333 świątynie rzymskokatolickie, 220 synagog, duża ilość zborów luterańskich i 1 meczet.
W 1887 szkolnictwo w guberni reprezentowały: 1 uniwersytet (1254 uczniów), 7 gimnazjów męskich (2565 uczniów), 2 męskie progimnazja (531 uczniów), 3 szkoły realne (1075 uczniów), 1 seminarium duchowne (102 uczniów), 4 gimnazja żeńskie (1537 uczennic), 2 żeńskie progimnazja (293 uczennic), 1 instytut imperatorowej Marii (252 uczniów), kilka szkół zawodowych i duża ilość szkół niższych i podstawowych, także żydowskich.
Gubernia posiadała główne źródła dochodów z przemysłu i rolnictwa, posiadając dobrze rozwinięty handel i rzemiosło. Miastem skupiającym największą ilość wolnych zawodów była Warszawa.
Na terytorium guberni w 1900 roku działało ok. 500 fabryk i warsztatów, dających zatrudnienie dla 35 000 ludzi. Dominował tu przemysł cukrowniczy, budowy maszyn, skórzany, obróbka drewna i wyrób mebli, chemiczny, metalurgiczny i inne.
Najbardziej urodzajne powiaty guberni to warszawski, gostyński i włocławski, gdzie w razie nieurodzaju nie brakowało żywności. Wśród upraw dominowały żyto, pszenica ozima, jęczmień, gryka i ziemniaki. Inwentarz wiejski w 1887 wynosił: koni — 111,7 tys., rogacizny — 378 tys., owiec — 600 tys. i świń — 114 tys. sztuk.
[edytuj] Źródła
- o guberni w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego
- Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, [1]
gubernia augustowska • gubernia kaliska • gubernia kielecka • gubernia krakowska • gubernia lubelska • gubernia łomżyńska • gubernia mazowiecka • gubernia piotrkowska • gubernia płocka • gubernia podlaska • gubernia radomska • gubernia sandomierska • gubernia siedlecka • gubernia suwalska • gubernia warszawska
Rosja:
Królestwo Polskie (kongresowe): gubernia warszawska • gubernia kaliska • gubernia kielecka • gubernia łomżyńska • gubernia lubelska • gubernia piotrkowska • gubernia płocka • gubernia radomska • gubernia siedlecka • gubernia suwalska
Ziemie zabrane: Obwód białostocki • gubernia białoruska • gubernia bracławska • gubernia chełmska • gubernia czernihowska • gubernia grodzieńska • gubernia izasławska • gubernia jekaterynosławska • gubernia kijowska • gubernia kowieńska • gubernia kurlandzka • gubernia litewska • gubernia mińska • gubernia mohylewska • gubernia podolska • gubernia połocka • gubernia pskowska • gubernia słonimska • gubernia wileńska • gubernia wołyńska
Prusy: Wielkie Księstwo Poznańskie • Prowincja Poznańska • Prusy Wschodnie • Prusy Zachodnie
Austria: Królestwo Galicji i Lodomerii • Księstwo Oświęcimskie • Księstwo Zatorskie
Generał-gubernatorstwa
Fińskie generał-gubernatorstwo: Gubernia abo-bernenborgska • Gubernia wazaska • Gubernia wyborgska • Gubernia kuopioska • Gubernia niulandzka • Gubernia san-michelska • Gubernia tawastguska • Gubernia uleaborgska
Irkuckie generał-gubernatorstwo: Gubernia jenisiejska • Gubernia irkucka • Obwód jakucki • Obwód zabajkalski
Kijowskie generał-gubernatorstwo: Gubernia kijowska • Gubernia wołyńska • Gubernia podolska
Moskiewskie generał-gubernatorstwo: miasto Moskwa • Gubernia moskiewska
Przyamurskie generał-gubernatorstwo: Obwód amurski • Obwód kamczacki • Obwód prymorski • Obwód sachaliński
Stepowe generał-gubernatorstwo: Obwód akmoliński • Obwód semipałatyński
Turkiestańskie generał-gubernatorstwo: Obwód zakaspijski • Obwód samarkandzki • Obwód siemirieczeński • Obwód syrdaryński • Obwód fergański
Warszawskie generał-gubernatorstwo: Gubernia kaliska • Gubernia kielecka • Gubernia łomżyńska • Gubernia lubelska • Gubernia piotrkowska • Gubernia płocka • Gubernia radomska • Gubernia suwalska • Gubernia warszawska
Namiestnictwo kaukaskie: Gubernia bakińska • Gubernia czarnomorska • Gubernia erewańska • Gubernia jelizawietpolska • Gubernia kutaiska • Gubernia tyfliska • Obwód batumski • Obwód dagestański • Obwód karski • Obwód kubański • Obwód terski • Okręg zakatalski • Okręg suchumski
Samodzielne gubernie
Gubernia archangielska • Gubernia astrachańska • Gubernia besarabska • Gubernia charkowska • Gubernia chersońska • Gubernia czernihowska • Gubernia estońska • Gubernia jarosławska • Gubernia grodzieńska • Gubernia jekaterynosławska • Gubernia kazańska • Gubernia kałuska • Gubernia kowieńska • Gubernia kostromska • Gubernia kurlandzka • Gubernia kurska • Gubernia inflancka • Gubernia mińska • Gubernia mohylewska • Gubernia niżniegorodzka • Gubernia nowogrodzka • Gubernia ołoniecka • Gubernia orenburska • Gubernia orłowska • Gubernia pienzeńska • Gubernia permska • Gubernia połtawska • Gubernia pskowska • Gubernia riazańska • Gubernia samarska • Gubernia sanktpetersburska • Gubernia saratowska • Gubernia symbirska • Gubernia smoleńska • Gubernia stawropolska • Gubernia tawryczeska • Gubernia tambowska • Gubernia twerska • Gubernia tobolska • Gubernia tomska • Gubernia tulska • Gubernia ufimska • Gubernia wileńska • Gubernia witebska • Gubernia władymirska • Gubernia wołogska • Gubernia woroneska • Gubernia wiatska
Samodzielne obwody
Obwód Wojska Dońskiego • Obwód turgajski • Obwód uralski
| Alarm w Izraelu. Nie wiadomo kto odpala rakiety |
 Chaos i niepokój zapanował na północy Izraela. Po porannym ostrzale rakietowym z Libanu, media donoszą o kolejnych spadających pociskach. Armia izraelska nie potwierdza. Tymczasem dowódca sił pokojowych ONZ-u w Libanie wzywa do zachowania "maksymalnej wstrzemięźliwości" na libańsko-izraelskiej granicy.
|
| Izrael zaostrza działania w Strefie Gazy |
 Niezależnie od wymiany ognia pomiędzy Izraelem i ciągle niezidentyfikowanymi jednostkami z Libanu w czwartek, Tel Awiw zaostrza działania wojskowe w Strefie Gazy. Dziesiątki izraelskich czołgów - według relacji świadków - przekroczyły w nocy granicę, kierując się w stronę miasta Rafah, przy granicy z Egiptem. Również Hamas nie odpuszcza: na południe Izraela spadają kolejne rakiety.
|
| Północ Stanów pod wodą |
 Tysiące osób musiało opuścić swe domy na północno-zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych. Z powodu ulewnych deszczów, pod wodą znalazły się ogromne obszary stanu Waszyngton.
|
| "Gaza jak obóz koncentracyjny" |
 Przewodniczący Papieskiej Rady Iustitia et Pax (Sprawiedliwość i Pokój), kard. Renato Martino stwierdził, że Gaza "przypomina wielki obóz koncentracyjny", w którym "niewinna ludność ponosi konsekwencje egoizmu". - Kardynał mówi jak Hamas - odpowiada Izrael.
|
| "Stop dla terrorystyczno-syjonistycznej masakry w Gazie" |
 Na tle wielu propalestyńskich manifestacji organizowanych w miastach Europy ta wydaje się wyjątkowo oryginalna. W Jerozolimie przeciwko izraelskiej ofensywie w Strefie Gazy protestowali ortodoksyjni żydzi.
|