Z Wikipedii

Współrzędne: 54°35' N 22°1' E54.5833333 22.0166667 (Gusiew)

Gusiew
Herb Gusiewa Flaga Gusiewa
Państwo	Rosja
Obwód	kaliningradzki
Położenie	54° 35' N 22° 1' E
Ludność (2004) • liczba ludności	28 000
Miasta partnerskie	Pieniężno
Położenie na mapie Rosji Gusiew

Gusiew (ros. Гусев, do 1946 niem. Gumbinnen, pol. Gąbin, lit. Gumbinė) – miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji (28,1 tys. mieszkańców w 2005)

Miejscowość położona u zbiegu rzek Pissy i Rominty około 20 kilometrów na wschód od Czerniachowska, na trasie E28 i linii kolejowej Kaliningrad – Moskwa, ze stacją Gusiew.

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości Gumbinen pochodzi z 1580, jednak już na mapie z 1576 w miejscu tym istniała osada Bisserkeim. Nazwa Gumbinen pochodzi z języka litewskiego i oznacza zakole rzeki. W wyniku najazdu tatarskiego w 1656 roku oraz zarazy z lat 1709-1711 wieś podupadła. Program osadnictwa realizowany przez króla pruskiego Fryderyka I spowodował napływ na okoliczne tereny imigrantów z Salzburgii i rozwój wsi. W 1724 Gąbin uzyskał prawa miejskie. Wojna siedmioletnia i wojny napoleońskie stanowiły znaczne obciążenie ekonomiczne dla miasta, w którym stacjonowały i przez które maszerowały wojska rosyjskie, pruskie i francuskie. W czerwcu 1812 roku w mieście przez 4 dni przebywał Napoleon. Po reformie administracyjnej Prus od 1818 roku miast było siedzibą powiatu grodzkiego (Kreis) oraz stolicą rejencji Gumbinen. W XIX wieku miasto rozrosło się, stanowiło ważne miasto garnizonowe oraz ośrodek przemysłowy.

Podczas I wojny światowej w 1914 w pobliżu miasta doszło do dużej bitwy pomiędzy wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Część zabudowy uległa zniszczeniu, jednak dość szybko nastąpiła odbudowa. W 1930 roku w mieście otwarto wyższą szkołę inżynieryjną.

W 1944 roku wobec zbliżających się wojsk radzieckich rozpoczęto ewakuację ludności miasta. 21 stycznia 1945 po zaciętych walkach miasto zostało zdobyte przez oddziały 3. Frontu Białoruskiego.

Po wojnie miasto przypadło ZSRR. W 1946 jego nazwę zmieniono na Gusiew, na pamiątkę Bohatera Związku Radzieckiego Siergieja Iwanowicza Gusiewa, zastępcy dowódcy batalionu ds. politycznych, który poległ 18 stycznia 1945 podczas walk o miasto (utonął wraz z czołgiem w rzece). Obecnie Gusiew jest siedzibą powiatu, ośrodkiem przemysłu elektrotechnicznego.

[edytuj] Zabytki

• gmach regencji, pocz. XX w.
• kościół ewangelicki, tzw. salzburski (niem. Salzburger Kirche, ros. Zal'cburgskaja kircha) – klasycystyczny z 1840, odbudowany w latach 90. XX w.
• technikum rolnicze, dawne gimnazjum; neogotyckie.
• posąg łosia (1911) – uważany za symbol miasta
• muzeum historyczno-krajoznawcze
• kościół prawosławny (dawniej staroluterski), 1926
• niezachowane m.in. kościół ewangelicki (staromiejski) z 1720 i kościół ewangelicko-reformowany (1736-1739).

[edytuj] Bibliografia

• Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
• Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
• Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
• Jan Salm, Odbudowa miast wschodniopruskich po I wojnie światowej. Zagadnienia architektoniczno-urbanistyczne, Olsztyn, Borussia, 2006, ISBN 83-89233-27-4
• Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2

[edytuj] Miasta partnerskie

• Olecko
• Pabianice
• Gołdap
• Pieniężno

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona miejska
• GUMBINNEN — Gusiew
• Strona o mieście (ru)
• "Gusiewski Okręg Miejski" (ru)
• Ostpreussen.net (de)