Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy cesarza rzymskiego. Zobacz też: Imię "Hadrian" oraz inne osoby o tym imieniu.

Hadrian
Imiona	Publius Aelius Hadrianus
Panował jako	Imperator Caesar Traianus Hadrianus Augustus
zaliczony w poczet bogów
Czas panowania	117 r. - 138 r.
Dynastia	Antoninów
Data urodzin	24 stycznia 76 r. - Italica lub Rzym
Data śmierci	10 lipca 138 r. - Baje
Moneta
Lista cesarzy rzymskich

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Italice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) - w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.

[edytuj] Rodzinne koligacje

Syn P. Aeliusa Hadrianusa Afera i Domicji Pauliny. W wieku 10 lat stracił ojca i znalazł się pod opieką późniejszego cesarza Trajana. W 100 roku ożenił się z Vibią Sabiną (która miała wówczas 12 lat) - wnuczką siostry cesarza.

[edytuj] Kariera

Przed wstąpieniem na tron pełnił wiele funkcji publicznych. Był jednym z decemwirów, trybunem drugiego legionu, kwestorem w roku 101, trybunem ludowym w roku 105, pretorem około roku 106, konsulem w latach 108 i 109 lub 110, legatem w czasie wyprawy przeciw Partom, dowódcą pierwszego legionu Minerwy, legatem Syrii oraz legatem pretora do Dolnej Panonii.

[edytuj] Panowanie

Po śmierci Trajana, Hadrian, w wieku 41 lat, został cesarzem rzymskim. Wiadomość o tym zastała go 11 sierpnia, gdy przebywał w Antiochii . W roku 118 zawitał do Rzymu, gdzie pozostał przez 3 lata. W 121 roku udał się do Galii. Zajął się umacnianiem fortyfikacji. W roku 122 znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie zlecił budowę umocnień limesowych - Wału Hadriana. Zreformował system podatkowy, złagodził prawa dotyczące niewolników. Zlecił Salwiuszowi Julianowi wydanie instrukcji prawnych dla pretorów zwane edyktem wieczystym (edictum perpetuum). Głównym założeniem jego polityki zagranicznej była rezygnacja z dalszych podbojów i zabezpieczenie granic Imperium Romanum. W okresie 132-135 stłumił powstanie w Judei. Usynowił Cejoniusza Kommodusa i Antoninusa Piusa, był trzecim z tzw. pięciu dobrych cesarzy. Pod koniec życia, mocno schorowany Hadrian (chorował między innymi na puchlinę wodną) zaczął podejmować kontrowersyjne decyzje, które głównie godziły w arystokrację. Po śmierci mimo to senat, z dość dużymi oporami, uchwalił jego deifikację.

[edytuj] Mecenas sztuki

Hadrian, Gliptoteka w Monachium

Dał się poznać jako mecenas sztuki i nauki. Szczególną uwagą darzył kulturę grecką. Był autorem wielu wierszy, mów, napisał autobiografię, rzeźbił oraz malował. Jeden z niewielu ocalałych wierszy jego autorstwa Animula vagula, blandula w polskim przekładzie brzmi:

Duszyczko moja, tkliwa i ruchliwa,
Gościu ty ciała mojego i druhno,
Co pójdziesz teraz w ostępy ciemności,
Twarde i nagie, i pełne bladości,
A żartów stroić już zwykłych nie będziesz

[edytuj] Architekt i budowniczy

Budowle powstałe w Rzymie z inicjatywy Hadriana to między innymi monumentalny grobowiec imperatora i jego rodziny (znany obecnie jako Zamek św. Anioła), świątynia Wenery i Romy przy Forum Romanum od strony Koloseum oraz Panteon.

[edytuj] Inne fakty z życia

Hadrian był również znany ze swojego miłosnego związku z przeszło 30 lat młodszym Antinousem, greckim młodzieńcem, który towarzyszył cesarzowi w jego podróżach. Po tym jak Antinous utonął w Nilu, Hadrian przeprowadził jego deifikację. Kult Antinousa trwał kilka wieków.

[edytuj] Bibliografia

• Birley A., Hadrian, tłum R. Wiśniewski, Warszawa 2002, ISBN 83-06-02883-X
• Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
• Krawczuk A., Poczet Cesarzy Rzymskich. Pryncypat, Warszawa 1986, ISBN 83-207-0788-9
• Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.
• Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Hadrian

• zestawienie chronologiczne cesarzy rzymskich
• pięciu dobrych cesarzy
• dynastia Antoninów
• Mur Hadriana
• Hadrian (imię)

Poprzednik Trajan

Cesarz rzymski 117 - 138

Następca Antoninus Pius

Gruzini: Rosja bombarduje cywilny port

Rosyjskie bomby spadają na cywilny port Poti, alarmują Gruzini. Jednocześnie Tbilisi poinformowało, że po zaciętych walkach gruzińska armia zajęła stolicę Osetii Południowej, Cchinwali. To nieprawda, odpowiadają Osetyjczycy i twierdzą, że to oni kontrolują swoją stolicę.

USA do Rosji: wycofajcie się!

Rosja powinna zaprzestać ataków na Gruzję i wycofać się z jej terytorium, oświadczyła amerykańska sekretarz stanu Condoleezza Rice. Tymczasem dyplomacja NATO pracuje pełną parą, by zapobiec dalszym walkom w Osetii Południowej. Ale o wojskowym zaangażowaniu Sojuszu nie ma mowy.

Podpalił się w proteście przeciwko polityce Chin

8 sierpnia w Dniu Solidarności z Tybetem, na całym świecie odbyły się antychińskie demonstracje. Do tragicznego zdarzenia doszło w Turcji, gdzie przed chińską ambasadą jeden z protestujących oblał się benzyną i podpalił.

Prezydent i MSZ jednym głosem o Gruzji

Polska uważa, że naruszenie integralności Gruzji jest niedopuszczalne - wynika z oświadczeń wydanych przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego i MSZ. Do Gruzji nie pojedzie jedna na razie żaden wysłannik Polski. Chciał jechać szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Władysław Stasiak, ale, jak ustaliło tvn24.pl, MSZ odradziło mu wyjazd.

Siódma ofiara katastrofy polskiego pociągu

Siedem osób nie żyje, a 67 jest rannych, w tym 13 ciężko - to obecny bilans katastrofy kolejowej w Czechach. Przed południem, w miejscowości Studenka na pociąg relacji Kraków-Praga runął wiadukt. 11 podróżujących pociągiem Polaków trafiło do szpitala.