Z Wikipedii

Hieronim Bosch, domniemany autopotret, ok. 1516

Hieronim Bosch (ur. ok. 1450 w 's-Hertogenbosch w północnej Brabancji, zm. przed 9 sierpnia 1516 tamże) - niderlandzki malarz. Jego twórczość charakteryzuje złożona symbolika, dotycząca w wielu przypadkach grzeszności i niedoskonałości człowieka, poprzez swą zawiłość nie do końca jasna dla odbiorców. Mówi się, że malarstwo Boscha stanowiło inspirację dla XX-wiecznych surrealistów.

Prawe skrzydło tryptyku Ogród ziemskich rozkoszy, przedstawiający piekło

Prawdziwe nazwisko artysty to Hieronymus (Jeroen) van Aken. Sygnował niektóre obrazy jako Bosch - skrót od miasta swego urodzenia - 's-Hertogenbosch w północnej Brabancji, w którym spędził większą część życia. Pochodził z rodziny malarzy flamandzkich. Jako 13-latek był świadkiem wielkiego pożaru - temu traumatycznemu przeżyciu niektórzy przypisują dziwaczność jego dzieł. Był malarzem popularnym, otrzymywał nawet zamówienia z zagranicy. W 1488 dołączył do Bractwa Pani Naszej - konserwatywnej grupy religijnej zrzeszającej ok. 40 wpływowych obywateli 's-Hertogenbosch.

Tworzył zarówno na zlecenie kościoła katolickiego, jak i sekty Wolnego Ducha, związanej z osobą Jacoba van Almaengien - stąd symbolika jego obrazów często odbiega od wzorców ściśle chrześcijańskich, sięgając do znaków judaistycznych czy nawet magicznych. Namalował kilka tryptyków, z których najsłynniejszy to Ogród ziemskich rozkoszy, przedstawiający raj z Adamem i Ewą wśród fantastycznych zwierząt na lewym panelu, rozkosze ziemskie w części środkowej i piekło z różnorodnymi narzędziami tortur dla grzeszników na panelu prawym. Był także autorem pojedynczych obrazów o równie niesamowitej tematyce, np. Leczenie głupoty, przedstawiający chirurgiczne usuwanie mężczyźnie z głowy "kamienia szaleństwa" (według średniowiecznych wierzeń chodziło o kastrację, która miała wyzwolić człowieka od pokus cielesnych - Bosch wskazuje jednak w tym obrazie na jej bezcelowość), Statek głupców, ukazujący bezsensowne trawienie życia na uciechach.

Technika Boscha różniła się od stylu innych malarzy holenderskich sposobem nakładania farby. Podczas gdy sztukę flamandzką cechowała ogólnie delikatna, "nierzeczywista" powierzchnia malowideł, obrazy Boscha charakteryzują się chropowatą fakturą.

Bosch nie miał zwyczaju datowania swych obrazów, części z nich nie sygnował, stąd przypisuje mu się około 25 niepodpisanych obrazów malowanych w jego stylu. Po śmierci Boscha wiele z jego obrazów zakupił król hiszpański, Filip II, stąd największa ich kolekcja znajduje się obecnie w muzeum Prado w Madrycie.

[edytuj] Wybrane dzieła

• Siedem grzechów głównych, ok. 1480, Prado w Madrycie
• Ogród ziemskich rozkoszy (tryptyk), ok. 1500, Prado w Madrycie
• Adoracja dzieciątka, Wallraf-Richartz Museum w Kolonii
• Św. Jan Ewangelista na wyspie Patmos, 1504-05, Staatliche Museen w Berlinie
• Chrystus dźwigający krzyż, 1515-16, Muzeum Sztuk Pięknych w Gandawie
• tryptyk Wóz siana, (1500 - 1502, 135x100 deska0, kwatery boczne Grzech pierworodny i Piekło (135x45) Museo del Prado Madryt
• Ogród rozkoszy 1503 -1504 Museo del Prado Madryt

[edytuj] Literatura dodatkowa

• A. Boczkowska, Hieronim Bosch, Warszawa 1974.
• A. Boczkowska, Hieronymus Bosch. Astrologiczna symbolika jego dzieł, Wrocław 1977.
• A. Boczkowska, Tryumf Luny i Wenus. Pasja Hieronima Boscha, Kraków 1980.
• A. D. Dufour, Bosch, Warszawa 2006.
• W. Fraenger, Hieronim Bosch, Warszawa 1987, 1989.
• Hieronim Bosch, Warszawa 2006.
• F. de Poli, Bosch, Warszawa 1987.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Hieronim Bosch

Huragan Gustav pustoszy Zatokę Meksykańską

Już co najmniej 72 osoby zginęły na Karaibach po przejściu huraganu Gustav, który wciąż rośnie w siłę. Obecnie jest w okolicach Jamajki, a w sobotę ma przemieścić się nad Zatokę Meksykańską. Gdy już spustoszy platformy naftowe, niemal dokładnie w trzecią rocznicę tragedii Nowego Orleanu, spowodowanej przez huragan Katrina, Gustav ma uderzyć w okolice delty Missisipi.

Thriller Michaela Jacksona

Kiedyś mówiono o nim Król Popu. Miał wszystko - sławę i pieniądze, nagrywał i koncertował. Był numerem jeden. Był. Kończący w piątek 50 lat Michael Jackson dziś jest wrakiem człowieka. Co go zniszczyło?

Prezydent Kaczyński studził zapędy Bałtów

- To pan prezydent łagodził ostre stanowisko Litwy, Łotwy i Estonii - powiedział Piotr Kownacki, szef Kancelarii Prezydenta dziennikowi.pl. Z ujawnionego przez niego przebiegu misji bałtyckiej Lecha Kaczyńskiego wynika, że to przywódcy Litwy, Łotwy i Estonii chcieli ostrych sankcji wobec Rosji.

Putin próbuje skłócić Zachód

Rosja ostrzegła Europę, żeby ta nie przyjmowała służalczej roli wobec Stanów Zjednoczonych. - Jeżeli państwa europejskie chcą służyć interesom zagranicznym Stanów Zjednoczonych to - w mojej opinii - nic na tym nie zyskają - powiedział szef rosyjskiego rządu Władimir Putin w wywiadzie dla niemieckiej stacji telewizyjnej ARD.

USA zniosą sankcje wobec Białorusi?

Waszyngton może już wkrótce rozważyć zniesienie sankcji wobec Mińska, jeśli ten podejmie kroki ku politycznym zmianom - napisała w piątek agencja Associated Press. Probierzem mają być wybory parlamentarne, zaplanowane na 28 września.