Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Przybycie Rzymian i neutralizacja Syrakuz.

Atak Hamilkara.

Kontynuowanie rzymskiego postępu.

Inwazja Afryki.

Wytchnienie Kartaginy.

Ponowienie rzymskiego ataku.

Ponowienie rzymskiego ataku.

Kartagińczycy negocjują pokój i wycofują się.

Pierwsza wojna punicka toczyła się między Kartaginą i Rzymem w latach 264-241 p.n.e.

Działania wojenne prowadzono początkowo wyłącznie na terenie Sycylii, gdzie Kartagińczycy dominowali nad zachodnią częścią wyspy, zaś wschodnia i południowa były pod kontrolą Syrakuz. W późniejszym okresie do walk doszło także na macierzystych terytoriach Kartaginy w Afryce Północnej.

Wojna zakończyła się klęską Kartaginy, która zrzekła się swych posiadłości na Sycylii na rzecz Rzymu. Sycylia stała się pierwszą kolonią Republiki. Nazwa wojny pochodzi od słowa poeni, którym Rzymianie nazywali Kartagińczyków jako potomków Fenicjan; stąd przydomek punicus - punicki.

[edytuj] Przebieg wojny

Bezpośrednią przyczyną wojny był konflikt o północnosycylijskie miasto Mesynę. Od lat było ono kontrolowane przez najemników z Kampanii, tzw. Mamertynów. Zagrożeni przez króla Syrakuz Hierona II zwrócili się o pomoc do Kartaginy, która przysłała do miasta swój garnizon. Później część Mamertynów poprosiła o pomoc Rzymian i usunęła kartagiński garnizon. Punijczycy sprzymierzyli się z Hieronem, który rozpoczął oblężenie Messany. Latem 264 p.n.e. na Sycylię przybył z rzymską armią Appiusz Klaudiusz Kaudeks. Pobił syrakuzańskie wojska pod Messaną i wyruszył na Syrakuzy, które obległ. Przerażony sukcesami Rzymian Hieron przeszedł na ich stronę w 263 p.n.e.

Pozbawieni sojusznika Kartagińczycy nie zdołali obronić Agrigentum, które Rzymianie zdobyli w 262 p.n.e. Przybyłe z Afryki posiłki umożliwiły Kartagińczykom umocnić Drepanum, Lilybaeum i Panormus, które stały się trudnymi do zdobycia twierdzami. Jednocześnie flota kartagińska rozpoczęła blokadę wybrzeży Sycylii i Italii, by odciąć Rzymian od dostaw wojskowych i posiłków. Kartagińczycy byli pewni, że ta taktyka przyniesie im sukces. Rzymianie, którzy dzięki swej świetnej piechocie byli niezrównani w wojnie lądowej, nie mieli pojęcia o wojnie morskiej i mieli bardzo słabą flotę. Nieustępliwi Rzymianie zbudowali jednak flotę 100 pięciorzędowców i 20 trójrzędowców, która co prawda w pierwszej bitwie w pobliżu Wysp Liparyjskich w 260 p.n.e. została rozproszona, ale jeszcze w tym samym roku pod Mylae konsul Gajusz Duiliusz pokonał Kartagińczyków stosując pomosty do abordażu (tzw. kruki). Dzięki nim Rzymianie przekształcili bitwę morską w lądową (a dokładniej "pokładową"), w której mogli wykorzystać wszystkie zalety swojej doborowej piechoty.

Jednak sukces ten nie przełożył się na sukcesy na lądzie. Bezskuteczne ataki Rzymian na ufortyfikowane kartagińskie miasta i twierdze przynosiły tylko straty i zniechęcenie w samym Rzymie. Dlatego pod naciskiem Atiliuszy i Klaudiuszy, wzorem sycylijskiego tyrana Agatoklesa przeniesiono w 256 p.n.e. działania wojenne do Afryki. Wyprawą kierowali konsulowie Atiliusz Regulus i Maniliusz Wulson. Kartagińska flota próbowała zatrzymać Rzymian, ale poniosła klęskę pod Eknomos. Ten drugi wkrótce został wycofany z Afryki wraz z częścią floty. Mimo to, mający 15 tys. piechoty i 500 jeźdźców Regulus opanował dużą część kartagińskich posiadłości. Na jego stronę z obawy przed zniszczeniem i sprzedaniem w niewolę przeszły niektóre miasta punickie. Na Kartaginę padł strach i wodzem naczelnym został ustanowiony spartański kondotier Ksantippos. Pokonał on armię Regulusa, który dostał się do niewoli. Powracająca z Afryki z resztkami armii flota rzymska została zniszczona przez burzę.

Niepowodzenie wyprawy Regulusa spowodowało, że głównym terenem działań wojennych stała się ponownie Sycylia. Dzięki nowej flocie Rzymianie zdobyli Panormos w 254 p.n.e., ale nie potrafili złamać oporu zepchniętych do twierdz w zachodniej części wyspy Punijczyków. Dodatkowo w 249 p.n.e. w wyniku klęski pod Drepanum oraz burzy Rzymianie stracili większość okrętów. W Kartaginie natomiast Hamilkar Barkas zreorganizował w 247 p.n.e. armię i rozpoczął morskie rajdy na wybrzeża Italii. Zmusiło to Rzym do nadzwyczajnego wysiłku, jakim była budowa nowej, jeszcze silniejszej floty w 242 p.n.e. Dzięki niej odcięto zaopatrzenie do broniących się kartagińskich miast na Sycylii i w 242 p.n.e. zdobyto wreszcie Drepanum i Lilybaeum. Ostatecznym ciosem było zwycięstwo Lutacjusza Katulusa u Wysp Egadzkich w 241 r. p.n.e. nad flotą kartagińską. Kartagina zgodziła się zawrzeć pokój na następujących warunkach: Kartagińczycy ustąpią z całej Sycylii i nie będą wojować z Hieronem, ani podnosić broni przeciw Syrakuzanom oraz ich sprzymierzeńcom. Kartagińczycy zwrócą Rzymianom bez okupu wszystkich jeńców wojennych, w srebrze wypłacą Kartagińczycy Rzymianom w przeciągu lat dwudziestu dwa tysiące dwieście talentów eubejskich (...) lud (rzymski) nie uznał układów pokojowych, lecz wysłał dziesięciu mężów (...) zaostrzyli (oni) postawione Kartagińczykom warunki. Bo czas spłaty daniny skrócili o połowę, dołożyli jeszcze tysiąc talentów do ogólnej sumy, nadto polecili Kartagińczykom ustąpić z wszystkich wysp jakie leżą między Italią a Sycylią. (Polibiusz,I,62-63, tłum. Dąbrowa E. Dzielska M., Wybór tekstów źródłowych...,UJ Kraków 1979)

Tak więc Kartagina zamiast zyskać Messanę utraciła wszystkie posiadłości na Sycylii i musiała zapłacić Rzymowi 3200 talentów srebra kontrybucji w ciągu 10 lat.

[edytuj] Ważniejsze bitwy

• 264 p.n.e.
  • bitwa pod MessanÄ… (wojska rzymskie Klaudiusza Kaudeksa pokonaÅ‚y siÅ‚y Hierona z Syrakuz; z pomocÄ… nie zdążyÅ‚ Hannon na czele libijskich żoÅ‚nierzy, co spowodowaÅ‚o odwrót Hierona)
• 262 p.n.e.
  • bitwa pod Agrigentum
• 261 p.n.e.
  • bitwa pod Akragas (po raz pierwszy KartagiÅ„czycy użyli sÅ‚oni w boju)
• 260 p.n.e.
  • bitwa koÅ‚o Wysp Liparyjskich
  • bitwa pod Thermai (porażka sycylijskich sprzymierzeÅ„ców Rzymu - 4000 zabitych w starciu z siÅ‚ami Hamilkara)
  • bitwa morska pod Mylae
• 258 p.n.e.
  • bitwa pod KamarinÄ…
  • Bitwa pod GelÄ… - 20 okretów rzymskich pokonuje 18 kartagiÅ„skich, straty: Rzymianie:2, KartagiÅ„czycy:5
• 257 p.n.e.
  • bitwa morska pod Tyndaris (200 rzymskich okrÄ™tów pod wodzÄ… konsula Gajusza Atyliusza Regulusa starÅ‚o siÄ™ z 80 okrÄ™tami Hamilkara, straty: 9 rzymskich penter i 18 kartagiÅ„skich korabi)
• 256 p.n.e.
  • bitwa morska u przylÄ…dka Eknomos (330 rzymskich okrÄ™tów pod Regulusem pokonaÅ‚o 350 kartagiÅ„skich jednostek pod Hamilkarem; Rzymianie zatopili 30 okrÄ™tów kartagiÅ„skich i zdobyli 64, tracÄ…c 24 jednostki)
  • bitwa pod Adys (klÄ™ska KartagiÅ„czyków Hamilkara w walce z siÅ‚ami Regulusa)
• 255 p.n.e.
  • bitwa pod Tunes (Bagradas) (KartagiÅ„czycy 12000 piechoty, 4000 jazdy, 100 sÅ‚oni pod Ksantipposem pokonali Rzymian - 15000 piechoty, 500 jazdy (13000 strat) pod Regulusem, który dostaÅ‚ siÄ™ do niewoli kartagiÅ„skiej, gdzie zmarÅ‚ po kilku latach)
  • bitwa morska u przylÄ…dka Hermajskiego (zwyciÄ™stwo Rzymian - 250 okrÄ™tów nad KartagiÅ„czykami - 200 okrÄ™tów (16 zatopionych, 24 zdobyte))
• 250 p.n.e.
  • bitwa pod Panormus (Rzymianie pod wodzÄ… prokonsula Lucjusza Cecyliusza Metellusa Dentera rozbili siÅ‚y Hazdrubala - 20000 zabitych)
• 249 p.n.e.
  • bitwa morska pod Drepanum (KartagiÅ„czycy - 100 okrÄ™tów pod Adherbalem zwyciężyli Rzymian - 120 okrÄ™tów pod konsulem Publiuszem Klaudiuszem Pulcherem - 93 okrÄ™ty stracone oraz 20000 ludzi)
  • bitwa morska pod Phintias (klÄ™ska Rzymian - 500 straconych transportowców i 17 okrÄ™tów wojennych)
• 241 p.n.e.
  • bitwa morska koÅ‚o Wysp Egadzkich (zwyciÄ™stwo Rzymian - zdobycie 20 i zatopienie 97 okrÄ™tów punickich)

[edytuj] Zobacz też

• II wojna punicka, III wojna punicka.