Z Wikipedii

भारत गणराज्य Bhārat Gaṇarājya trb. Bharat Ganaradźja Republika Indii
Flaga Indii Godło Indii
Dewiza: Satyameva Jayate (Tylko prawda wygrywa)
Hymn: Jana-Gana-Mana
Język urzędowy	hindi oraz język angielski jako pomocniczy1
Stolica	Nowe Delhi
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Pratibha Patil
Szef rządu	premier Manmohan Singh
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	7. na świecie 3 287 590 km² 9,5%
Liczba ludności (VII 2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	2. na świecie 1 129 866 154 380 osób/km²
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii 15 sierpnia 1947
Jednostka monetarna	1 rupia indyjska = 100 pajs (paisa) (INR)
Strefa czasowa	UTC +5:30
Kod ISO 3166	IN
Domena internetowa	.in
Kod samochodowy	IND
Kod telefoniczny	+91
1 na terenie całego kraju oraz 21 innych języków regionalnie

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत - trl.: Bhārat wymowa ^*, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Afganistan na bardzo małym odcinku i Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Birma i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego, zaś od południowego wschodu Zatoki Bengalskiej i Morza Andamańskiego. Do Indii należy archipelag Lakkadiwów leżący na Morzu Arabskim 450 km na zachód od wybrzeży kraju, oraz leżące w Zatoce Bengalskiej archipelagi Andamanów i Nikobarów.

• Stolica: Nowe Delhi
• Inne duże miasta:
  • Bombaj - 13,1 mln mieszk. (zespół miejski: 20,4 mln),
  • Delhi - 11,5 mln (zespół miejski: 18,0 mln),
  • Bangalore - 5,3 mln (zespół miejski: 6,2 mln),
  • Kalkuta - 4,6 mln (zespół miejski: 14,9 mln),
  • Madras - 4,4 mln (zespół miejski: 7,0 mln),
  • Ahmadabad - 3,8 mln (zespół miejski: 5,2 mln),
  • Hajdarabad - 3,7 mln (zespół miejski: 6,1 mln),
  • Pune - 3,2 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
  • Surat - 3,1 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
  • Kanpur - 3,0 mln (zespół miejski: 3,3 mln)

(Ludność miejska stanowi jedynie 27% mieszkańców państwa.)

• Położenie geograficzne: 8°- 37° N, 68°- 97° E
  
• Rozciągłość równoleżnikowa - 2 933 km
• Rozciągłość południkowa - 3 214 km
• Długość granic:
  • Pakistan - 2 912 km
  • Chiny - 3 380 km
  • Nepal - 1 690 km
  • Bhutan - 605 km
  • Bangladesz - 4 053 km
  • Birma - 1 463 km

• Język urzędowy: hindi; język angielski pełni rolę języka pomocniczego, łącznikowego. Ponadto jest 21 języków konstytucyjnych, dopuszczanych jako języki wykładowe i urzędowe w określonych stanach assamski, bengali, bodo, dogri, gudźarati, kannada, kaśmiri, konkani, maithili, malajalam, manipuri, marathi, orija, pendżabski, nepali, santali, sindhi, sanskryt, język tamilski, telugu, urdu. Znaczna część ludności, zwłaszcza mieszkańcy południowych stanów Indii odnosi się wrogo do prób zastąpienia w urzędach języka angielskiego językiem hindi, uważając, że stanowi to niedopuszczalny zamach na ich autonomię.

• System polityczny: Indie są demokratyczną republiką federacyjną.

Głową państwa jest prezydent, organem ustawodawczym dwuizbowy parlament - Sansad. Stany mają własne organy władzy, na czele stoi gubernator mianowany przez prezydenta.

• Święta narodowe:
  • 26 stycznia – rocznica proklamowania republiki (1950),
  • 15 sierpnia – rocznica uzyskania niepodległości (1947)

Podstawowe informacje: Stolica: Delhi Niziny: (na zachodzie) Indusu, (na północy) Gangesu Rzeki: Ganges, Kriszna St. klimatyczne: zwrotnikowa

Ukształtowanie powierzchni:

• na południu - obszary rolnicze, lasy równikowe
• w centrum - obszary rolnicze, lasy podzwrotnikowe
• na zachodzie - sawanny, pustynie piaszczyste

Hodowla: bydło, trzoda, owce, kozy Uprawy: pszenica, kukurydza, proso i sorgo, ryż Elektrownie: cieplne, atomowe Przemysł wydobywczy: ropa naftowa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, rudy żelaza, rudy chromu Przemysł przetwórczy: hutniczy, odzieżowy, elektromaszynowy Rolnictwo: tytoń, palma, herbata, kauczuk, juta, kawa, bawełna, banany.

Spis treści 1 Podział administracyjny 2 Ludność 3 Wyznania 4 Gospodarka 5 Warunki naturalne 5.1 Klimat 5.2 Rzeki 5.3 Wyspy 6 Historia 7 Literatura 8 Zabytki Indii 9 Zobacz też 9.1 Języki 9.2 Historia 9.3 Religie 9.4 Kultura 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Podział administracyjny

Indie podzielone są na 28 stanów, 6 terytoriów związkowych i 1 jedno terytorium stołeczne. Później w drugim rzędzie dzielą się na 591 dystryktów. Nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.) oraz w wersji hindi w polskiej transkrypcji (trb.) i w transliteracji (trl.):

Stany:

Andhra Pradesh; Andhra Pradeś (trb.), Āṁdhra Pradeś (trl.) Arunachal Pradesh; Arunaćal Pradeś (trb.), Aruṇācal Pradeś (trl.) Assam (ang.); Asam (trb.), Asam (trl.) Bengal Zachodni (pol.); West Bengal (ang.); Paśćimi Bangal (trb.), Paścimī Baṁgāl (trl.) Bihar (ang.); Bihar (trb.), Bihār (trl.) Chhattisgarh (ang.); Ćhattisgarh (trb.), Chattīsgaṛh (trl.) Dżammu i Kaszmir (pol.); Jammu and Kashmir (ang.); Dźammu aur Kaśmir (trb.), Jammū aur Kaśmīr (trl.) Goa (ang.); Gowa (trb.), Govā (trl.) Gujarat (ang.); Gudźarat (trb.), Gujarāt (trl.) Haryana (ang.); Harijana (trb.), Hariyāṇā (trl.) Himachal Pradesh (ang.); Himaćal Pradeś (trb.), Himācal Pradeś (trl.) Jharkhand (ang.); Dźharkhand (trb.), Jhāṛkhaṁḍ (trl.) Karnataka (ang.); Karnataka (trb.), Karṇāṭaka (trl.) Kerala (ang.); Kerala (trb.), Kerala (trl.) Madhya Pradesh (ang.); Madhja Pradeś (trb.), Madhya Pradeś (trl.) Maharashtra (ang.); Maharasztra (trb.), Mahārāṣṭra (trl.) Manipur (ang.); Manipur (trb.), Maṇipur (trl.) Meghalaya (ang.); Meghalaja (trb.), Meghālaya (trl.) Mizoram (ang.); Mizoram (trb.), Mizorām (trl.) Nagaland (ang.); Nagalaind (trb.), Nāgālaiṁḍ (trl.) Orisa (pol.); Orissa (ang.); Urisa (trb.), Uṛīsā (trl.) Pendżab (pol.); Punjab (ang.); Pańdźab (trb.), Paṁjāb (trl.) Radżastan (pol.); Rajasthan (ang.); Radźasthan (trb.), Rājasthān (trl.) Sikkim (ang.); Sikim (trb.), Sikim (trl.) Tamil Nadu (ang.); Tamilnad (trb.), Tamilnād (trl.) Tripura (ang.); Tripura (trb.), Tripura (trl.) Uttarakhand (ang.); Uttarakhand (trb.), Uttarākhaṁḍ (trl.) Uttar Pradesh (ang.); Uttar Pradeś (trb.), Uttar Pradeś (trl.)

Terytoria związkowe:

1. Andamany i Nikobary (pol.); Andaman and Nicobar Islands (ang.); Andaman aur Nikobar Dwip (trb.), Aṁdamān aur Nikobār Dvīp (trl.)
2. Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.); Ćandigarh (trb.), Caṁḍīgaṛh (trl.)
3. Dadra i Nagarhaweli (pol.); Dadra and Nagar Haveli (ang.); Dadra aur Nagarhaweli (trb.), Dādrā aur Nagarhavelī (trl.)
4. Daman i Diu (pol.); Daman and Diu (ang.); Daman aur Diw (trb.), Damaṇ aur Dīv (trl.)
5. Lakszadiwy (pol.); Lakshadweep (ang.); Lakszadwip (trb.), Lakṣadvīp (trl.)
6. Puducherry (do 2006 Pondicherry) (ang.); Puduććeri (trb.), Puducceri (trl.)

Narodowe terytorium stołeczne:

1. Delhi (ang.); Dilli (trb.), Dillī (trl.)

[edytuj] Ludność

Rozmiar i wzrost populacji w Indiach w latach 1901-2001
Rok	Populacja	Przyrost w ciągu dekady		Mnożnik populacji z 1901
		Liczba	Procent
1901	238 396 327	---	---	1,0
1911	252 093 390	13 697 063	5,7	1,1
1921	251 321 213	-772 117	-0,3	1,1
1931	278 977 238	27 656 025	11,0	1,2
1941	318 660 580	39 683 342	14,2	1,3
1951	361 088 090	42 427 510	13,3	1,5
1961	439 234 771	78 146 681	21,6	1,8
1971	548 159 652	108 924 881	24,8	2,3
1981	683 329 097	135 169 445	24,7	2,9
1991	846 421 039	163 091 942	23,9	3,6
2001	1 028 737 436	182 316 397	21,5	4,3
Źródło: Population Bulletin Vol.61 No.3 September 2006

• Ludność: 1,13 mld (2006) - Indie są drugim państwem na świecie pod względem liczby ludności.
• Struktura językowa: 39% Hindusi mówiący którymś z dialektów języka hindi, 8% Telugowie, 8% Bengalczycy, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gudźaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczycy (18% stanowią inne grupy językowe).

[edytuj] Wyznania

• hinduiści - 80,5%
• muzułmanie - 13,4%
• chrześcijanie - 2,3%
• sikhowie - 1,84% (gł. w Pendżabie)
• buddyści - 0,76%
• dźiniści - 0,4%
• żydzi, parsowie, bahaiści

[edytuj] Gospodarka

Waluta	Rupia indyjska (100 pajsa)
Wielkość PKB (2006)	4 042 miliarda USD (PPP) (szacowana)
PKB na mieszkańca (2006)	3 800 USD (PPP)
Stopa wzrostu PKB (2006)	8,5% (szacowana)
Stopa bezrobocia (2006)	7,8%
Stopa inflacji (2006)	5,3%
Dług publiczny (2006)	52,8% PKB
Wskaźnik Giniego (2000)	32,5%

Do lat dziewięćdziesiątych gospodarka Indii była gospodarką quasi-socjalistyczną, z dużym udziałem sektora państwowego i ścisłą kontrolą państwa nad sektorem prywatnym i handlem zagranicznym. Od 1991 roku rozpoczęły się w Indiach liberalne reformy gospodarcze. Zmniejszona została kontrola państwa nad gospodarką, przeprowadzono również prywatyzację szeregu przedsiębiorstw państwowych. W rezultacie, od lat 90. gospodarka indyjska dynamicznie się rozwija (w ostatnich latach w tempie około 8% rocznie). W 2006 roku gospodarka Indii była czwartą największą gospodarką świata (po gospodarkach USA, Chin i Japonii), z produkcją sięgającą 4 042 miliarda USD (według parytetu siły nabywczej - PPP), przy czym wielkość PKB na mieszkańca wynosi zaledwie 3,8 tysiąca USD (PPP). Według danych indyjskich, 25% ludności żyje poniżej granicy ubóstwa.

Podstawą gospodarki Indii przez długi czas było rolnictwo. Obecnie w rolnictwie pracuje wciąż około 60% spośród liczącej około 510 milionów osób siły roboczej. Jednocześnie rolnictwo wytwarza zaledwie 20% PKB Indii (2006). Sektor przemysłowy zatrudnia około 12% siły roboczej Indii i wytwarza około 20% PKB, natomiast najdynamiczniej rozwijający się sektor usług, zatrudniający 28% siły roboczej - około 60% PKB.

W 2006 roku eksport Indii wyniósł około 112 miliardów USD, a głównymi dobrami eksportowymi były tekstylia, biżuteria i oprogramowanie. Import Indii w 2006 roku wyniósł około 188 miliardów USD i obejmował głównie surowce energetyczne i maszyny. Głównymi partnerami handlowymi Indii są USA, kraje UE, Chiny i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

[edytuj] Warunki naturalne

[edytuj] Klimat

Zwrotnikowy, na północy zwrotnikowo-monsunowy, na południowym zachodzie wilgotny, stopniowo przechodzi w suchy w zachodniej części Niziny Hindustańskiej, w Karakorum i Himalajach podzwrotnikowy górski. W wyższych partiach gór zima trwa 6 miesięcy. Częste cyklony połączone z wielkimi ulewami w okresie przejściowym między monsunem letnim a zimowym. Średnia temperatura w styczniu wynosi od ok. 15°C u podnóża Himalajów do ok. 28°C na południu. W maju, który jest najcieplejszym miesiącem 27–30°C, z wyjątkiem pustyni Thar gdzie temperatura osiąga do 36°C.

[edytuj] Rzeki

Rzeki Indii należą do zlewiska Oceanu Indyjskiego. Największe rzeki: Ganges czczony przez hinduistów jako święta rzeka, jego dopływy Jamuna, Son, Damodar, Ghaghra. Ganges łączy się w delcie z Brahmaputrą. Na zachodzie dopływy Indusu.

[edytuj] Wyspy

Wyspy Indii:

• Andamany
  • Wielki Andaman
    • Andaman Północny
    • Andaman Środkowy
    • Andaman Południowy
  • Barren
  • Mały Andaman
  • Archipelag Ritchie
  • Sentinel
• Nikobary
  • Wielki Nikobar
  • Mały Nikobar
  • Kar Nikobar
  • Katczal
• na rzece Kaweri
  • Srirangapatna
  • Shivanasamudram
  • Srirangam

oraz Chorao, Diu, Divar, Lakkadiwy, Majuli, Monroe, wyspy w okolicy Bombaju, Rameswaram, Sriharikota, Vashee, Willington

[edytuj] Historia

[edytuj] Literatura

[edytuj] Zabytki Indii

• Tadż Mahal

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Języki

• języki Indii
• języki urzędowe Indii

[edytuj] Historia

• brytyjscy władcy Indii
• Indie Brytyjskie

[edytuj] Religie

• hinduizm
  • społeczeństwo hinduistyczne
  • glosariusz hinduizmu
• buddyzm
• dźinizm
• sikhizm
• chrześcijaństwo
• islam

[edytuj] Kultura

• Bollywood
• klasyczna muzyka indyjska
• klasyczne tańce hinduskie
• kuchnia indyjska
• literatura hindi
• literatura sanskrycka
• mitologia indyjska
• sztuka indyjska

[edytuj] Linki zewnętrzne

• - System polityczny Indii
• Zdjęcia z Indii

Żołnierze wciąż w areszcie, dokumenty nie doszły

Nie ma jeszcze decyzji w sprawie zażalenia na piątkową decyzję sądu w sprawie aresztów dla żołnierzy podejrzanych o ostrzelanie afgańskiej wioski - poinformował Karol Frankowski z Naczelnej Prokuratury Wojskowej.

"Wielka, choć niedoceniona osoba"

Zasłużona i wielka osoba, choć niedoceniona przez czasy i wiek, w którym żyła - powiedział były prezydent Lech Wałęsa o zmarłej Irenie Sendler.

Niepublikowane zapiski Osieckiej na Targach Książek w Warszawie

Niepublikowane dotąd zapiski Agnieszki Osieckiej, nowe książki Marka Nowakowskiego, Józefa Hena, Ludwika Jerzego Kerna to niektóre propozycje wydawców na zbliżające się 53. Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie.

Sendlerowa - osoba o pięknej duszy

Prezes Fundacji "Szalom", Gołda Tencer, powiedziała Informacyjnej Agencji Radiowej, że Sendlerowa była osobą o pięknej duszy.

Naczelny rabin Polski o Sendlerowej

Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich powiedział, że Irena Sendlerowa pokazała swoim życiem, że najważniejsza jest pomoc drugiemu człowiekowi.

Linki: Strona g��wna