Iwonicz - Google

Iwonicz

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 49°36'28" N 21°48'16" EGeografia

Iwonicz
Województwo podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Iwonicz-Zdrój
Położenie 49° 36' 28'' N
21° 48' 16'' E
Wysokość 304 m n.p.m.
Liczba
mieszkańców (2006)
 • liczba ludności

4509
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 13
Położenie na mapie Polski
Iwonicz
Iwonicz
Iwonicz

Iwonicz – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Iwonicz-Zdrój, w pobliżu uzdrowiska Iwonicz-Zdrój.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Etymologicznie nazwa wsi wywodzi się od imienia Iwo (Iwon). Według Encyklopedii Katolickiej "nazwa XIV-wiecznej osady Iwonicz wiąże się z wczesnym kultem św. Iwona w Polsce".

Spis treści

[edytuj] Historia

Ziemie między Iwoniczem a Rymanowem były zasiedlone w okresie neolitu o czym świadczą znalezione tu narzędzia.

Miejscowości takie jak np. Iwonicz, Klimkówka, Rymanów w XIII w. należały do Iwonia z Goraja h. Korczak - sędziego chełmskiego, posła Kazimierza Wielkiego, - wydelegowanego do Tatarów, tuż przed wojną z nimi, który uzgodnił pokój. Miał on oprócz dóbr sanockich, posiadłości w ziemi jasielskiej, podobnie jak i jego potomek Dymitr z Goraja.

Pisemne wzmianki o Iwoniczu pochodzą z 1413 i z 1427 r. W 1427 roku Boczko i Benesz jako dziedzice Iwonicza wiedli spór sądowy z Janem Grzymałą z Miejsca, o łąkę Corslag W tych samych aktach, rodzina Boczko i Benesza – właścicieli Iwonicza, nazywana jest mianem Iwanieckich, co wskazuje na to, iż miejscowi dziedzice przyjęli rodowe nazwisko od nazwy swojej posiadłości, a nie odwrotnie. W 1443 r. Iwonicz wymieniany jest w dokumentach sądowych w sporze między Marciszem z Iwonicza a jego stryjenką Jagienką Krzywiecką, żoną Jana Krzywieckiego i daniem intromisji Marciszowi na wsie Łukawica, Lesko Jankowce i inne położone pod zamkiem Sobień.


Wieś została lokowana na prawie magdeburskim w XV wieku.

W okresie I Rzeczypospolitej wieś należała do ziemi sanockiej, województwa ruskiego.

W XVI w. właścicielami Iwonicza byli Bobolowie ze Strachociny.

Iwoniccy Niemcy zachowali swoją odrębność etniczną jeszcze w II poł. XVI wieku – wspominają o tym akta biskupie, z okresu reformacji: "ludność niemiecka okazała się gorliwą i wytrwałą w wierze, nie tylko nie dali się żadnymi obietnicami od wiary katolickiej odwieść, ale utrzymywali składkami księdza, a wreszcie złożyli dziedzicowi (Zbigniewowi Sienieńskiemu) znaczny okup pieniężny, ażeby od swego zamiaru odstąpił".W 1721 roku opisano poszukiwanie, a nawet metody wydobycia i przetworzenia oleju skalnego w takich miejscowościach jak Głowienka czy Iwonicz. Następnie właścicielami Iwonicza była rodzina wojewody Ossolińskiego. W 1793 od ówczesnej właścicielki Teresy z Ossolińskich Potockiej kupił wieś Michał Ostaszewski, ale już w 1799 sprzedał ją rodzinie Załuskich, do których należała nieprzerwanie do 1945 roku.

Maria Konopnicka, w 1908 r., zanim odwiedziła sanatorium Hołosko, koło Lwowa, przebywając w Żarnowcu, często przyjeżdżała przez Iwonicz jadąc do Iwonicza-Zdroju. W tym czasie napisała Rotę.

Pod koniec XVIII wieku z części Iwonicza wyodrębniła się osada przyrodolecznicza pod nazwą Zdrój, obecnie Iwonicz-Zdrój.

W czasie okupacji Niemcy wywieźli do lasu w Warzycach dzieci z Zakładu Wychowawczego Ojców Bonifratrów w Iwoniczu. Mordu dokonali Ukraińcy z 600 osobowego batalionu SS Galizien ( z Ausbildungslager stacjonującego w tym zakładzie i w zabudowaniach dworskich w Iwoniczu Wsi), m.in. niemowlęta roztrzaskiwali o drzewa. Ofiary mordu pochowano na cmentarzu, razem z ofiarami obozu koncentracyjnego w Szebniach[1].

24 lipca 1944 w Lesie Grabińskim koło Iwonicza, hitlerowcy rozstrzelali 72 Polaków[2].

26 sierpnia 1944 miejscowa ludność brała udział w wyzwalaniu Iwonicza Zdroju w ramach AK OP-15 i tworzeniu Rzeczypospolitej Iwonickiej.

[edytuj] Ludzie związani z Iwoniczem:

[edytuj] Nazwy wsi

  • 1413 – Iwańcze
  • 1425 – Iwańcze Pole
  • 1433 – Iwańczpole
  • 1434 – Iwoniec
  • 1464 – Iwaniec Pole , i jeszcze w aktach : Ywancze, Iwancze, Ywanczepole, Iwonecz, Iwonyecz.
  • XIX wiek – Iwonitz (pod zaborem Austrii w prowincji Galicja)
  • XX wiek- Iwonicz

[edytuj] Zabytki Zabytki

  • Kościół parafialny p.w. Wszystkich Świętych – zbudowany z fundacji Marcina Iwanieckiego. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1464 r. mówiące o poświęceniu go przez biskupa przemyskiego Mikołaja Błażejowskiego. Pierwotnie posiadał system więźbowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy. W I poł. XVII wieku dobudowano zakrystię i od strony zachodniej dostawiono wieżę-dzwonnicę. We wnętrzu bogaty wystrój barokowy, polichromia i obrazy {z 1885 roku), malarzy Jana i Pawła Bogdańskich z Jaślisk i ołtarz główny, bogato złocony z rzeźbami św. Piotra i Pawła, i Piętą, w ołtarzach bocznych rzeźby i płaskorzeźby dłuta Józefa Aszklara z Lubatowej, (mieszkańca w Iwonicza, a później w Haczowa} z lat 1885-1895. W bocznej kaplicy Matki Boskiej Bolesnej (południowej) stary ołtarz główny z XV wieku, przeniesiony z nawy głównej po wybudowaniu nowego, i stare organy. Nad tą kaplicą z otworem do nawy głównej Loża Kotlarska, zwana Pańskim Chórkiem. W obejściu świątyni kamienne rzeźby również dłuta Józefa Aszklara. W latach 1884-1895 świątynię przebudowano, m.in.: przedłużono korpus nawowy, dobudowano dwie kaplice w formie pseudotranseptu, a do prezbiterium kaplicę Załuskich. Kościół w Iwoniczu, mimo przekształceń, zachował gotycki układ i konstrukcję.

[edytuj] Stary i nowy cmentarz

Stary cmentarz założony został początkiem ubiegłego wieku.

Na nim znajdują się grobowce:

Na nowym cmentarzu (założonym przed kilku laty) znajduje się zbiorowa mogiła żołnierzy Armii Krajowej więzionych w Jaśle, i rozstrzelanych w Lesie Grabińskim.

Cmentarz choleryczny – z 1831 roku

W polach wśród drzew, na południe od betonowej drogi wiodącej z osiedla Przybyłówka do Lasu Grabińskiego.

Na środku cmentarza Pomnik z piaskowca w kształcie ostrosłupa.

W obrębie tego cmentarza w 1989 roku odkryto ślady osady z okresu rzymskiego.

Kapliczki kamienne

Najstarsza z XVIII wieku przy ul Floriańskiej, z figurą św.Floriana we wnęce.

Przypisy

  1. ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa: Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i Męczeństwa, Warszawa 1968, s. 65 (Warzyce), s. 74 (Iwonicz)
  2. ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa: Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i Męczeństwa, Warszawa 1968, s. 302

[edytuj] Bibliografia

  • J. Garbarcik: Krosno – studia z dziejów miasta i regionu, t. I-III, Kraków 1972-1993

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne


Zalążek artykułu
Ponieważ treść tego artykułu związanego z woj. podkarpackim ma formę zaledwie zalążkową, pomóż nam ją rozbudować, o ile dysponujesz odpowiednimi źródłami.
Prosimy, zapoznaj się najpierw z zasadami oraz zaleceniami edytowania Wikipedii.

Monzon przeszedł z Boca Juniors do Realu Betis
21-letni argentyński piłkarz Luciano Fabian Monzon, dotychczas obrońca Boca Juniors Buenos Aires, podpisał na najbliższe pięć sezonów kontrakt z klubem hiszpańskiej ekstraklasy Realem Betis.
"Czerwone Diabły" pokonane, Superpuchar dla Zenitu!
W spotkaniu o Superpuchar Europy Zenit Sankt Petersburg po znakomitej grze pokonał Manchester United 2:1 (1:0).
Złota Liga: rekord świata juniorek na 800 m
Pamela Jelimo pobiła rekord świata juniorek w biegu na 800 m w przedostatnim tegorocznym mityngu z cyklu Złotej Ligi.
Niemcy: cenne zwycięstwo beniaminka
Piłkarze FC Koeln wygrali z Karlsruher SC 2:0 (0:0) w pierwszym meczu 3. kolejki ligi niemieckiej.
US Open: Federer odprawił kolejnego rywala
Rozstawiony z numerem drugim Roger Federer bez kłopotu pokonał Brazylijczyka Thiago Alvesa 6:3, 7:5, 6:4 i awansował do trzeciej rundy wielkoszlemowego turnieju tenisowego US Open (z pulą nagród 20,657 mln dol.) rozgrywanego na twardych kortach w Nowym Jorku.
Linki: Strona gwna