Z Wikipedii

Izraelska Partia Pracy מפלגת העבודה הישראלית
Przywódca	Ehud Barak
Data założenia	1968
Najwięcej deputowanych	56 (jako Koalicja Pracy w 1969)
Ideologia	socjaldemokracja, centryzm
Afiliacja Międzynarodowa	Międzynarodówka Socjalistyczna, Partia Europejskich Socjalistów (obserwator)
Strona internetowa	www.avoda2006.org.il
	Partie polityczne

Izraelska Partia Pracy (hebr.: מפלגת העבודה הישראלית‎, Mifleget HaAvoda HaYisraelit, znana również jako Awoda, hebr. עבודה) - centrolewicowa, syjonistyczna partia polityczna w Izraelu. Dominująca w izraelskim systemie politycznym w latach 1948-1977, potem rządząca (jako główna część koalicji) na przemian z Likudem. Szczególnie silnie związana z izraelską centralą związkową Histadrut i ruchem kibucowym, uznawana za ugrupowanie tzw. "gołębie", opowiadające się za rozmowami z Palestyńczykami. Jest członkiem Międzynarodówki Socjalistycznej i członkiem-obserwatorem Partii Europejskich Socjalistów. Od 1999 roku w stałym sojuszu z lewicową syjonistyczną partia religijną Meimad - na mocy porozumienia zawartego z jej kierownictwem, otrzymuje ona 10. miejsce na liście wyborczej Partii Pracy. Młodzieżową organizacją partyjną Partii Pracy jest Mishmeret Tse’irah shel Mifleget HaAvoda.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Mapai.

Geneza powstania Izraelskiej Partii Pracy to wydarzenia, które miały miejsce na krótko przed wyborami do Knessetu w 1965 roku, kiedy to Mapai, największa lewicowa partia polityczna w kraju, utworzyła sojusz z inną lewicową formacją, Ahdut HaAvoda. Porozumienie to zawarto ze względu na to, że Mapai chciała wzmocnić się po odejściu ośmiu członków parlamentu (pięciu z parlamentarnej frakcji Mapai) pod przewodnictwem Dawida Ben Guriona do nowo utworzonej partii - Rafi. Zaprotestowali w ten sposób przeciwko niepowodzeniu w realizacji planów zmiany systemu wyborczego w Izraelu.

Sojusz ten, nazywany Koalicja Pracy (Maarach) otrzymał w wyniku wyborów 45 miejsc w parlamencie i był w stanie utworzyć rząd z Narodową Partią Religijną, Mapam, Niezależnymi Liberałami i pomniejszymi partiami. Gdy wybuchła wojna sześciodniowa, do koalicji rządowej weszły także Rafi i Gahal.

W 1968 roku Mapam i Rafi oficjalnie weszły w skład Koalicji Pracy (choć Ben Gurion zrezygnował z członkostwa w Rafi i utworzył w geście protestu nowe ugrupowanie, Listę Państwową). Pomimo tego, że Mapam zachowała autonomię wewnątrz tego sojuszu, to Mapai, Ahdut HaAvoda i Rafi zdecydowały się na połączenie w jedną organizację partyjną - Izraelską Partię Pracy. Jedyny raz w historii Izraela pojedyncza partia miała większość parlamentarną (45 miejsc + 10 miejsc Rafi + 8 miejsc Mapam = 63 miejsca w 120-osobowym parlamencie). Jako największa frakcja w Maarach, Partia Pracy wkrótce zdominowała Koalicję. Mapam opuściła ten sojusz w czasie kadencji ósmego Knessetu, ale wkrótce potem ponownie się do niej przyłączyła. Później znów z niej wyszła, w czasie kadencji dziewiątego Knessetu, w proteście wobec decyzji Szimona Peresa, który utworzył Rząd Jedności Narodowej z prawicowym Likudem. W latach 80. w skład Koalicji Pracy weszli również Niezależni Liberałowie, którzy jednak w tym czasie nie posiadali swojej reprezentacji parlamentarnej.

Tuż przed wyborami w 1992 roku, Maarach przestał istnieć, a wszystkie jego frakcje weszły w skład Partii Pracy. Pod przewodnictwem Icchaka Rabina, ugrupowanie to wygrało wybory i stworzyło rząd. Decyzja Rabina, by rozpocząć rozmowy pokojowe z Palestyńczykami i podpisanie porozumień z Oslo, doprowadziło do zabójstwa premiera popełnionego przez Jigala Amira w 1995 roku. Peres zdecydował się na urządzenie przedterminowych wyborów w 1996 rok, co miało dać mu mandat społecznego zaufania dla kontynuowania procesu pokojowego. Jednak ten plan nie został zrealizowany, pomimo tego, że Patia Pracy uzyskała największą liczbę miejsc w parlamencie, przegrała w bezpośrednich wyborach premiera. Peresa pokonał Beniamin Netanjahu (powodem tego był spadek popularności dotychczasowego szefa rządu wywołany serią ataków bombowych Hamasu). Z tego powodu Netanjahu i Likud utworzyli rząd.

Po rozpadzie prawicowej koalicji, Netanjahu zadecydował o wcześniejszych wyborach w 1999 roku. Ehud Barak zwyciężył w wewnątrzpartyjnych wyborach na lidera Partii Pracy i został nominowany na kandydata ugrupowania w wyborach premiera. W tym czasie partia zawarła porozumienie wyborcze z ugrupowaniami Meimad i Gesher, tworząc sojusz Jeden Izrael (Yisrael Ahad). Barak zwyciężył w wyborach na szefa rządu, a Yisrael Ahad zdobył największą ilość miejsc w Knessecie. Była to jednak liczba stosunkowo nieduża, wynosząca tylko 26 mandatów.

Barak utworzył koalicję rządową wspieraną przez 75 członków parlamentu, razem z Shas, Meretz, Narodową Partię Religijną i Zjednoczony Judaizm Tory. Porozumienie zawarte z partiami religijnymi (NPR, Shas i Zjednoczony Judaizm Tory) wywołało spory z antyklerykalnym Meretzem, który wkrótce potem opuścił koalicję (w wyniku sporu z Shasem o stanowisko wiceministra edukacji). Reszta partii wyszła z rządu tuż przed rozmowami w Camp David w 2000 roku. Po zamieszkach w październiku 2000 roku i wybuchu Drugiej Intifady Barak zrezygnował ze stanowiska szefa rządu. Później przegrał w wyborach na premiera z Arielem Szaronem. Jednakże Partia Pracy weszła w skład gabinetu Szarona, po tym jak sformował on Rząd Jedności Narodowej (Likud, Partia Pracy, Shas, Yisrael BaAliya i Zjednoczony Judaizm Tory). Otrzymała nawet jedne z najważniejszych stanowisk rządowych: Peres został ministrem spraw zagranicznych, a Binyamin Ben-Eliezer ministrem obrony. Partia Pracy poparła "Operację Ochronna Tarcza" przeprowadzoną w kwietniu 2002 przeciwko palestyńskim terrorystom na Zachodnim Brzegu. Spowodowało to ostrą wewnątrzpartyjną krytykę, Peres i Ben-Eliezer zostali nawet nazwani "marionetkami" Szarona. W wyniku tego Partia Pracy wyszła z rządu w 2003 roku.

Tuż przed wyborami parlamentarnymi w 2003 roku, liderem partii został Amram Mitzna. Został jednym z twórców programu wyborczego, postulującego m.in. jednostronne wycofanie się ze Strefy Gazy. Partia Pracy poniosła jednak spektakularną porażkę, uzyskując tylko 19 miejsc w 120-osobowym Knessecie (najgorszy wynik w historii), podczas gdy Likud Szarona otrzymał aż 38 mandatów (liczba ta wzrosła do 40, gdy połączyła się z nim partia Yisrael BaAliya). Wkrótce potem, ze względu na wewnątrzpartyjną opozycję, Mitzna zrezygnował z przywództwa i został zastąpiony przez Szimona Peresa. Ku zdziwieniu wielu Szaron zaprosił Partię Pracy do wejścia do rządu, chcąc pozyskać jej poparcie dla swojego planu likwidacji osiedli żydowskich w Strefie Gazy. Stało się tak, ponieważ utracił on poparcie ugrupowań prawicowych - Narodowej Partii Religijnej i Izraelskiej Unii Narodowej.

8 listopada 2005 roku Peres przegrał w wewnątrzpartyjnych wyborach na lidera ugrupowania z lewicowym liderem związkowym Amirem Peretzem. Miał on zamiar przywrócić bardziej lewicową orientację polityczną Partii Pracy - z tego powodu wyprowadził ją z koalicji rządowej. Z tego powodu rząd Szarona upadł, a nowe wybory w marcu 2006 roku stały się faktem. Partia Pracy zajęła w nich drugie miejsce (20 mandatów), za nową centrową partią Kadimą (29 miejsc w Knessecie). Amir Peretz został ministrem obrony w rządzie Ehuda Olmerta. Wkrótce potem jego popularność zaczęła spadać - było to związane m.in. z kryzysem izraelsko-libańskim w 2006 roku. Wkrótce potem na przywódcę partyjnego został wybrany ponownie Ehud Barak (drugie miejsce zajął Ami Ayalon), który jednak pozostawił partię w koalicji rządowej (pomimo wcześniejszych zapowiedzi), sam został zaś ministrem obrony na miejsce Peretza.

[edytuj] Ideologia

[edytuj] Dawniej

Mapai ewoluowała od socjalistycznego ruchu "Miłośników Syjonu" (Chowewej Syjon) i ugrupowania propagującego syjonizm socjalistyczny stworzony przez Nahuma Syrkina i Dow Bera Borochowa. W czasie przywództwa Ben Guriona (lata 30., 40. i 50. XX wieku), ugrupowanie skupiło się przede wszystkim na realizacji syjonistycznych założeń - najpilniejszą sprawą było wówczas utworzenie siedziby narodowej dla Żydów.

Po utworzeniu Izraela, Mapai zaangażowała się w budowanie struktur państwowych - utworzenie Sił Obrony Izraela (wraz z jednoczesnym rozbrajaniem pozostałych uzbrojonych grup), promowanie osadnictwa żydowskiego, asymilacją w nowym państwie ponad 1 mln żydowskich imigrantów i tworzenie nowej syjonistycznej izraelskiej kultury jako czynnika jednoczącego wszystkich imigrantów z różnych krajów świata.

Jednocześnie, jeśli chodzi o sprawy związane z bezpieczeństwem, Partia Pracy była bardziej "jastrzębia" niż jest dzisiaj. W czasie jej rządów Izrael brał udział w całym szeregu konfliktów zbrojnych ze swoimi sąsiadami.

[edytuj] Obecnie

W ostatnich latach, Izraelska Partia Pracy stała się ugrupowaniem o obliczu bardziej centrowym. Pomimo pozostania w strukturach Międzynarodówki Socjalistycznej, w swoim programie postawiła na wartości socjalliberalne, podobne do tych propagowanych przez brytyjską Partię Pracy, kierowaną przez Tony'ego Blaira. W kwestiach związanych z gospodarką, poglądy liderów Awody zbliżyły się bardzo do zapatrywań przywódców np. Likudu czy ugrupowań liberalnych. Również polityka ekonomiczna rządów kierowanych przez polityków Partii Pracy nie różniła się w jakiś znaczący sposób od postępowania szefów rządów pochodzących z głównych konkurencyjnych ugrupowań.

W 2003 roku sytuacja taka wywołała protesty Yossiego Beilina i Yaela Dayana, którzy odeszli z Partii Pracy i weszli w skład niewielkiego lewicowego ugrupowania - Meretz.

W listopadzie 2005 roku Amir Peretz, dawny lider socjaldemokratycznego Am Ehad (które połączyło się z Partią Pracy), został wybrany na lidera partii, pokonując Szimona Peresa. W trakcie kampanii wyborczej w 2006 roku, w programie ugrupowania pojawiły się na głównych miejscach kwestie związane ze sprawami społecznymi i ekonomicznymi. Zakładał on umiarkowanie socjaldemokratyczne reformy (domagając się m.in. podniesienia płacy minimalnej i świadczeń społecznych), co szczególnie ostro różniło go od neoliberalnych postulatów byłego ministra finansów Beniamina Netanjahu z Likudu.

W 2006 roku część prominentnych członków Partii Pracy odeszło z tego ugrupowania, przyłączając się do nowo utworzonej Kadimy. Wśród nich znaleźli się m.in. były lider Szimon Peres, Haim Ramon i Dalia Itzik.

[edytuj] Liderzy Izraelskiej Partii Pracy

• Lewi Eszkol 1963-1969 (również przywódca Koalicji Pracy)
• Golda Meir 1969-1974 (również przywódca Koalicji Pracy)
• Icchak Rabin 1974-1977 (również przywódca Koalicji Pracy)
• Szimon Peres 1977-1992 (również przywódca Koalicji Pracy)
• Icchak Rabin 1992-1995
• Szimon Peres 1995-1997
• Ehud Barak 1997-2001
• Binyamin Ben-Eliezer 2001-2002
• Amram Mitzna 2002-2003
• Szimon Peres 2003-2005
• Amir Peretz 2005-2007
• Ehud Barak 2007-

[edytuj] Wyniki wyborcze

[edytuj] Posłowie w siedemnastym Knessecie

1. Amir Peretz
2. Yitzhak Herzog
3. Ophir Pines-Paz
4. Avishai Braverman
5. Yuli Tamir
6. Ami Ayalon
7. Eitan Kabel
8. Binyamin Ben-Eliezer
9. Shelli Yehimovich
10. Michael Melchior
11. Matan Vilnai
12. Colette Avital
13. Ephraim Sneh
14. Dani Yatom
15. Nadia Hilu
16. Shalom Simchon
17. Orit Noked
18. Yoram Marciano
19. Raleb Majadele

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna
• Flaga Izraelskiej Partii Pracy

p • d • e

Partie polityczne Izraela

Reprezentowane w siedemnastym Knessecie (120 deputowanych): Kadima (29) • Partia Pracy (19) • Szas (12) • Likud (12) • Yisrael Beitenu (11) • Halchud HaLeumi-Mafdal (9) • Gil (7) • Yahadut ha-Torah (6) • Meretz-Yachad (5) • Raam-Ta'al (3) • Hadasz (3) • Balad (3)
Inne: Ale Yarok • Chayil • HaYeruqim • Hetz • Shinui • Tzomet