Z Wikipedii

Jaszczurki
Jaszczurki z Kunstformen der Natur Ernsta Haeckela, 1904
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	gady / zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	jaszczurki*
Nazwa systematyczna
Lacertilia
Günther, 1867
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Legwan zielony, przedstawiciel legwanów

Basiliscus plumifrons

Jaszczurka z łódzkiego ZOO

Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadajacych powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. W tradycyjnym rozumieniu obejmuje wszystkie łuskonośne nie należące do węży ani do amfisben. Tak definiowane jaszczurki są taksonem parafiletycznym, ponieważ nie obejmują tych dwóch ostatnich grup, lecz obejmują ich przodków. Będąc grupą parafiletyczną, nie są wyróżniane w niektórych nowszych klasyfikacjach, m.in. w klasyfikacji ITIS^[1].

[edytuj] Opis

Typowa jaszczurka ma ciało wydłużone zakończone różnie wykształconym ogonem. Autotomia (odrzucenie i regeneracja) ogona w różnym stopniu rozwinięta za wyjątkiem: waranów, agam, kameleonów, heloderm i niektórych legwanów. Odnóża pięciopalczaste, dobrze wykształcone jednak u wielu gatunków istnieje tendencja do redukcji kończyn. Kości żuchwy mocno zrośnięte, wobec czego mogą miażdżyć pokarm. Wszystkie uzębione o osadzeniu akro i pleurodontycznym (patrz gady). Brzuszna strona pokryta kilkoma wzdłużnymi rzędami tarczek lub łusek. Większość gatunków jest jajorodna.

Rozmiary

Długość od ok. 3 cm do ok. 3 m
Masa ciała do 150 kg.

Na terenie Polski żyją cztery gatunki jaszczurek:

• jaszczurka zwinka
• jaszczurka żyworodna
• jaszczurka zielona
• padalec zwyczajny (jaszczurka beznoga)

Tak jak wszystkie gady w Polsce są one objęte całkowitą ochroną. Najliczniej występuje u nas jaszczurka zwinka, a najrzadziej jaszczurka zielona, która już prawdopodobnie wyginęła.

[edytuj] Systematyka

Tradycyjnie jaszczurki klasyfikowane są w randze podrzędu Lacertilia. Nie jest to jednak klasyfikacja powszechnie akceptowana. Istnieją tendencje do podziału grupy według linii ewolucyjnych. Poniżej przedstawiono dwie propozycje klasyfikacji biologicznej:

[edytuj] Klasyfikacja ITIS

Podrząd Autarchoglossa

• Rodzina Anguidae - padalcowate
• Rodzina Anniellidae - jaszczurki pierścieniowate
• Rodzina Cordylidae - jaszczurki kolczaste
• Rodzina Gerrhosauridae - jaszczurki tarczowate
• Rodzina Gymnophthalmidae - jaszczurki okularowe
• Rodzina Helodermatidae - helodermy
• Rodzina Lacertidae - jaszczurki właściwe
• Rodzina Lanthanotidae
• Rodzina Scincidae - scynkowate
• Rodzina Teiidae - teidy
• Rodzina Varanidae - warany
• Rodzina Xantusiidae - jaszczurki nocne
• Rodzina Xenosauridae - jaszczurki guzowate

Podrząd Gekkota

• Rodzina Eublepharidae
• Rodzina Gekkonidae - gekony
• Rodzina Pygopodidae - płatonogi

Podrząd Iguania

• Rodzina Agamidae - agamy
• Rodzina Chamaeleonidae - kameleony
• Rodzina Corytophanidae
• Rodzina Crotaphytidae
• Rodzina Hoplocercidae
• Rodzina Iguanidae - legwany
• Rodzina Opluridae
• Rodzina Phrynosomatidae
• Rodzina Polychrotidae
• Rodzina Tropiduridae

[edytuj] Klasyfikacja tradycyjna

Podrząd jaszczurki (Lacertilia)

• Iguania
  • Rodzina agamy (Agamidae)
  • Rodzina kameleony (Chamaeleonidae)
  • Rodzina legwany (Iguanidae)
  • Rodzina (Corytophanidae)
  • Rodzina (Crotaphytidae)
  • Rodzina (Hoplocercidae)
  • Rodzina (Leiocephalidae)
  • Rodzina (Leiosauridae)
  • Rodzina (Liolaemidae)
  • Rodzina (Opluridae)
  • Rodzina (Phrynosomatidae)
  • Rodzina (Polychrotidae)
  • Rodzina (Tropiduridae)
• Gekkota
  • Rodzina gekony (Gekkonidae)
  • Rodzina płatonogi (Pygopodidae)
  • Rodzina (Dibamidae)
• Scincomorpha
  • Rodzina scynkowate (Scincidae)
  • Rodzina jaszczurki właściwe (Lacertidae)
  • Rodzina teidy (Teiidae)
  • Rodzina jaszczurki kolczaste (Cordylidae)
  • Rodzina jaszczurki tarczowate (Gerrhosauridae)
  • Rodzina jaszczurki okularowe (Gymnophthalmidae)
  • Rodzina jaszczurki nocne (Xantusiidae)
• Diploglossa
  • Rodzina padalcowate (Anguidae)
  • Rodzina jaszczurki pierścieniowate (Anniellidae)
  • Rodzina jaszczurki guzowate (Xenosauridae)
• Platynota
  • Rodzina warany (Varanidae)
  • Rodzina (Lanthanotidae)
  • Rodzina helodermy (Helodermatidae)

[edytuj] Przypisy

1. ↑ http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=173862