Jeżowate
Z Wikipedii
| Jeżowate | |
 Jeż europejski (Erinaceus europaeus) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Szczep | łożyskowce |
| Rząd | owadożerne (Erinaceomorpha) |
| Rodzina | jeżowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Erinaceidae | |
| G. Fischer, 1817 | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Jeżowate (Erinaceidae) – rodzina małych, naziemnych ssaków łożyskowych pokrytych sztywnymi włosami przekształconymi u niektórych w kolce, zaliczana do owadożernych (Insectivora: Erinaceomorpha).
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Żyją w Europie, Azji, Afryce oraz w Nowej Zelandii. Współcześnie jeże nie występują w naturze na terenie obu Ameryk. Zasiedlają środowiska leśne, trawiaste, a nawet pustynne. W Polsce występuje jeż zachodni, zwany europejskim i jeż wschodni. Jeże są spokrewnione z kretami, ryjówkami oraz almikami. W śladach kopalnych znane od oligocenu. Na obszarach Ameryki Północnej żyły do miocenu.
[edytuj] Budowa i zachowania obronne
Jeże należą do stosunkowo dużych owadożernych. Mają ciało o krępej i mocnej budowie. Płaska, klinowata głowa o masywnej czaszce jest zakończona wydłużonym ryjkiem. Grzbiet i boki ciała są pokryte kolcami (podrodzina Erinaceinae) lub sztywnymi włosami. Kolce jeży to przekształcone włosy, zbudowane z keratyny. Jeże nie są jadowite, ale kiedy ich igły wbiją się w ciało, trudno je wyjąć. Kolce jeża są mocno osadzone w jego ciele, w przeciwieństwie do kolców jeżozwierza.
Kiedy jeż się przestraszy, zwija się w kulkę najeżoną kolcami oraz wydaje charakterystyczne posapywania. Taka technika obronna sprawdza się przeciwko większości drapieżników. Tylko sowy i fretki potrafią dobrać się do żywej kulki najeżonej kolcami[potrzebne źródło]. Najbardziej niebezpiecznym miejscem dla jeży są drogi z odbywającym się na nich ruchem samochodowym, nie tylko na terenach leśnych, ale równie często w pobliżu siedzib ludzkich w sąsiedztwie parków i ogrodów, nawet w wielkich miastach.
| Wzór zębowy | I | C | P | M | |
|---|---|---|---|---|---|
| 36-44 | = | 2-3 | 1 | 3-4 | 3 |
| 3 | 1 | 2-4 | 3 | ||
[edytuj] Odżywianie i rozród
Jeże prowadzą naziemny i nocny tryb życia. Potrafią się wspinać i pływać. Są wszystkożerne - żywią się ślimakami, dżdżownicami, jajami ptaków, małymi ssakami i płazami, ale głównie owadami. Wbrew ludowym przesądom (a także wbrew licznym bajkom), jeże nie jedzą jabłek. Jako ssaki zjadające owady i gryzonie przyczyniają się do zmniejszania populacji szkodników roślin uprawianych przez ludzi. Jeż jest w stanie podczas jednej nocy zjeść 200 gramów owadów. Kiedy jednak spożyje szkodniki zabite pestycydami, może ulec zatruciu. W klimacie umiarkowanym jeże zapadają w sen zimowy. Często zagrzebują się w stertach opadłych liści, aby przespać chłodny okres roku.
Poza okresem rozrodu prowadzą samotniczy tryb życia. Ciąża trwa od 40-58 dni. Samice jeży wydają 1-2 miotów w ciągu roku. Miot liczy najczęściej 3-4 młodych. Większe gatunki jeży żyją 4-7 lat w naturze (rekord 16 lat), a mniejsze 2-4 (4-7 w niewoli).
[edytuj] Systematyka
Podrodzina Erinaceinae G. Fischer, 1814 obejmuje jeże właściwe - gatunki pokryte kolcami, prowadzące nocny tryb życia. Jeże z podrodziny Galericinae Pomel, 1848 mają szorstką, szczeciniastą sierść i bywają aktywne również w dzień.
[edytuj] Ochrona
Wszystkie gatunki jeżowatych występujących w Polsce podlegają ścisłej ochronie.
[edytuj] Bibliografia
- Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
- Ciszek, D. & P. Myers: Erinaceidae (en). (On-line), Animal Diversity Web, 2000. [dostęp 3 maja 2008].
- Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.). 2005.: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.), Johns Hopkins University Press (en). [dostęp 4 grudnia 2007].
- Integrated Taxonomic Information System: ITIS (en). [dostęp 4 grudnia 2007].
- Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
[edytuj] Zobacz też
| Antybiotyk sprytniejszy niż bakterie |
|
Nowy antybiotyk może pozwolić na wygranie "wyścigu zbrojeń" między opracowującymi antybiotyki ludźmi a bakteriami, zwłaszcza gronkowcem złocistym - informuje serwis "EurekAlert".
|
| Chcą stworzyć studenckiego satelitę Księżyca |
|
Amerykańska agencja kosmiczna NASA rozważa opracowanie satelity księżycowego, nad którego stworzeniem będą pracować studenci. Projekt nosi nazwę American Student Moon Orbiter (ASMO).
|
| Enzym winowajcą otyłości |
|
Niektóre warianty genu o nazwie PCSK1 predysponują Europejczyków do powszechnie występujących form otyłości - informują naukowcy z Wielkiej Brytanii na łamach pisma "Nature Genetics".
|
| Ważne jaką wodę pijemy podczas upałów |
|
Nie jest obojętne, jaką wodę wtedy pijemy w czasie upałów. W brew powszechnemu przekonaniu nawodnienie organizmu wcale nie oznacza w takiej sytuacji przysporzenia sił, wręcz przeciwnie, picie nieodpowiedniej wody może nas osłabić - alarmuje serwis www.wodadlazdrowia.pl
|
| Mikrofalowy generator hałasu |
|
Opracowywane przez amerykańską firmę urządzenie ma rozpraszać tłumy za pomocą mikrofal, wytwarzających w głowie nieznośny hałas - informuje "New Scientist".
|