Z Wikipedii

Jerzy Blandrata (właściwie: Giorgio Biandrata, ur. ok. 1515/1516 w Saluzzo, zm. 5 maja 1588) – włoski lekarz, teolog, działacz reformacyjny (kalwiński i antytrynitariański) w Polsce i na Litwie. Syn Bernardino Biandrata.

W Krakowie na dworze królowej Bony był jej lekarzem w latach 1540-1544. W 1556 wyjechał do Genewy, gdzie przyjął kalwinizm. Już 2 lata później zmuszono go do wyjazdu z tego miasta z powodu poglądów antytrynitariańskich i wrócił do Polski w 1558. Tu włączył się aktywnie w działalność ruchu kalwińskiego i w 1560 został wybrany seniorem (przełożonym) zborów w Małopolsce. Był jednym z głównych propagatorów ruchu antytrynitarskiego w Polsce i z tego powodu pozostawał w konflikcie z Kalwinem, który pisał do polskich kalwinistów listy, ostrzegające ich przed rozłamową działalnością Blandraty. Na skutek konfliktu z małopolskimi kalwinistami, Blandrata zaczął szukać protektorów i znalazł takie poparcie na Litwie u księcia Mikołaja Radziwiłła Czarnego oraz u Jana Kiszki z których pomocą stworzył silną frakcję litewskich antytrynitarzy (arian).

Blandrata napisał wiele dzieł teologicznych, w tym dzieła negujące istnienie Trójcy Świętej oraz zaprzeczające boskości Jezusa, co przyniosło mu sławę wybitnego teologa antytrynitaryzmu.

W 1563 wyjechał do Siedmiogrodu, gdzie został lekarzem i doradcą Jana Zygmunta Zapolyi. Od 1571 pracował dla Stefana Batorego i wykonał dla niego szereg ważnych zadań, m.in. przyczynił się do jego wyboru na króla Polski podczas sejmu elekcyjnego w 1575.

Gdy był w podeszłym wieku, zaopiekowali się nim jezuici, którzy daremnie usiłowali go skłonić do przyjęcia katolicyzmu.

[edytuj] Niektóre dzieła

• 1539 – traktat medyczny (ginekologia), dedykowany królowej Bonie: Gynaeceorum ex Arystoteli et Bonaciolo [...] noviter excerpta de fecundatione, gravitate, partu et puerperio.
• 1567 – traktat teologiczny: De vera et falsa unius Dei, Filii et Spiritus Sancti cognitione (O prawdziwym i faÅ‚szywym poznaniu jednoÅ›ci Boga, Syna i Ducha ÅšwiÄ™tego).
• 1568 – traktat teologiczny: Antithesis Pseudo-Christi cum vero illo ex Maria nato (Przeciwstawienie Pseudo-Chrystusowi prawdziwego, zrodzonego z Maryi.

[edytuj] Bibliografia

• Gmiterek H., Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej poÅ‚owa XVI – poÅ‚owa XVII wieku, Lublin 1987
• Tazbir J., Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie, Warszawa 1993
• Topolska M. B., SpoÅ‚eczeÅ„stwo i kultura w Wielkim KsiÄ™stwie Litewskim od XV do XVIII w., PoznaÅ„-Zielona Góra 2002
• Tworek S., MateriaÅ‚y do dziejów kalwinizmu w Wielkim KsiÄ™stwie Litewskim w XVII w., w: "Odrodzenie i Reformacja w Polsce", t. XIV, 1969
• Wajsblum M., Jerzy Blandrata, w: "Polski SÅ‚ownik Biograficzny", t. 2, s. 118-120
• Wajsblum M., O genezie antytrynitaryzmu polskiego, w: "Reformacja w Polsce", 1934, s. 78-90.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• List Jana Kalwina do zboru kalwiÅ„skiego w Wilnie zawierajÄ…cy potÄ™pienie antytrynitarskich poglÄ…dów Jerzego Blandraty

[edytuj] Zobacz też

• WÅ‚osko-polskie zwiÄ…zki literackie