Z Wikipedii

Jurydyka (łac. iuridicus = prawny) — osada obok miasta królewskiego, rzadziej enklawa na gruntach miejskich, nie podlegająca władzom miejskim i miejskiemu sądownictwu.

Jurydyki istniały już w średniowieczu lecz nasilenie ich powstawania nastąpiło od XVI wieku, po uzyskaniu pełnej dominacji szlachty nad miastami. Właścicielami jurydyk była szlachta lub Kościół. W miejscach takich powstawały struktury konkurencyjne wobec ich miejskich odpowiedników, nie skrępowane przepisami i ograniczeniami miejskimi — odbywały się w nich targi, działali nie zrzeszeni w cechach rzemieślnicy (partacze).

Jurydyki zakładano zazwyczaj dzięki nadaniom królewskim, choć równie często powstawały one w sposób pozaprawny, na prywatnych gruntach w pobliżu miasta. Najlepiej udokumentowane nadania jurydyk posiada Lublin^[1], który w połowie XVII wieku otoczony był 23 jurydykami czy Kraków^[2] z 21 jurydykami w XVIII wieku. Miasta starały się przeciwdziałać procesowi dezintegracji swojego systemu administracyjno-prawnego poprzez wymożenie na władcach zakazu tworzenia jurydyk i nienadawania libertacji oraz serwitoriatów. Mandat Kazimierza Jagiellończyka z 1452 roku uzyskany przez radę miejską Poznania zakazał nabywania gruntów w obrębie murów przez Kościół, w praktyce jednak takie zakazy stanowiły martwe prawo.

Wokół większych miast jurydyki przybierały charakter miast prywatnych. W pierwszej połowie XVIII wieku Warszawę otaczało 14 miasteczek jurydyk^[3]. Niektóre z nich np. Grzybów, Mariensztat, Leszno były bardzo ludne. Sam Solec liczył około 5000 mieszkańców.

Jurydyki zostały zlikwidowane przez Konstytucję 3 maja w 1791, a po jej upadku ponownie w 1793. W szczątkowej formie jurydyki dotrwały na terenie zaboru rosyjskiego, do drugiej połowy XIX wieku np. w Łodzi — własności rodzin fabrykantów — jurydyka Scheiblera i jurydyka Poznańskiego.

[edytuj] Źródła

• Andrzej Wyrobisz, Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, Warszawa 1981, t. I, s. 285.

[edytuj] Zobacz też

• libertacja
• Jurydyki Warszawy

[edytuj] Przypisy

1. ↑ m.in. Czwartek, Podzamska, Szereniowszczyzna, Wieniawa, Brygidkowska i inne.
2. ↑ m.in. Szlak, Wesoła, Groble, Pędzichów, Biskupie, Retoryka, Lubicz, Smoleńsk i inne.
3. ↑ m.in. Leszno, Nowy Świat, Mariensztat, Solec, Grzybów, Tłomackie i inne.

Boruc zatrzymał "Smoki"

Artur Boruc był jednym z najlepszych zawodników towarzyskiego spotkania FC Porto - Celtic Glasgow. Na Estadio do Dragao popularne "Smoki" przegrały z mistrzami Szkocji 0:1.

"Zaczynamy wchodzić na najwyższe obroty"

Z występem czwórki podwójnej wioślarzy wiązane są polskie medalowe nadzieje podczas igrzysk w Pekinie. Członek tej osady Adam Korol (AZS AWFiS Gdańsk) przypomina, że to właśnie w Azji rozpoczął się okres sukcesów osady.

Pekin 2008: bogaty program kulturalny w wiosce olimpijskiej

Organizatorzy igrzysk w Pekinie przygotowali ciekawy i bogaty program kulturalny dla sportowców i członków oficjalnych delegacji, którzy zamieszkają w wiosce olimpijskiej. Imprezy rozpoczynają się 27 lipca i potrwają do 27 sierpnia, czyli trzy dni po zakończeniu zawodów sportowych.

Dramatyczny lot zdobywców Pucharu Anglii

Piłkarze Portsmouth w dramatycznych okolicznościach rozpoczęli tournee po Nigerii - pilot ich samolotu musiał poderwać maszynę tuż nad pasem, kiedy podchodził do lądowania. Przez 30 minut samolot krążył w burzy nad górami i dopiero po upływie tego czasu bezpiecznie wylądował.

Eunice Barber nie wystartuje w igrzyskach

Była mistrzyni świata w skoku w dal Eunice Barber nie wystartuje w igrzyskach w Pekinie, ponieważ podczas mistrzostw Francji w Albi nie uzyskała minimum.

Linki: Strona g��wna