Kaktusowate
Z Wikipedii
| Kaktusowate | |
 Echinocactus cinnabarinus |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | goździkowce |
| Rodzina | kaktusowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Cactaceae Juss. | |
| pub. Gen. Pl.: 310. 4 Aug 1789. | |
 Galeria zdjęć i grafik |
|
Kaktusowate (Cactaceae Juss.), zwyczajowo nazywane kaktusami - rodzina sukulentów łodygowych (wieloletnich, zielnych lub częściowo zdrewniałych) należąca do rzędu goździkowców. Rodzina ta ma, w zależności od źródła, od 24 do 220 rodzajów (około 90 z nich jest powszechnie akceptowanych) i między 1500 a 1800 gatunków. Kaktusy występują głównie na obu Amerykach (wyjątkiem jest Rhipsalis baccifera zamieszkujący m.in. w Afryce, na Madagaskarze, Sri Lance i w Ameryce, ale nawet ta roślina została prawdopodobnie przeniesiona przez migrujące ptaki), szczególnie tereny suche, od 0 do 5000 m n.p.m. (Andy). Niektóre z nich to także epifity z lasów deszczowych, żyjące na gałęziach drzew, gdzie mimo dużych opadów woda szybko paruje i prawie cały czas utrzymuje się niska wilgotność powietrza.
W pierwszym systemie klasyfikacji organizmów Linneusza z 1753 roku został uwzględniony rodzaj kaktus (Cactus) (zlatynizowana forma greckiego kaktos, co oznaczało oset). Zaliczono do niego wtedy wszystkie znane 22 gatunki kaktusów. Dzisiaj nazwą tą określa się potocznie rośliny z rodziny kaktusowatych.
Kaktusy rozwinęły się prawdopodobnie w ciągu ostatnich 30 do 40 milionów lat. Obie Ameryki były dawniej połączone z innymi kontynentami, a rozdzielił je dryf kontynentalny. Unikalne gatunki w Nowym Świecie musiały rozwinąć się po rozdzieleniu się kontynentów. Ameryki odsunęły się na znaczną odległość około 50 milionów lat temu.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
Wiele sukulentów podobnych do kaktusów, nie jest nimi, gdyż nie posiadają areoli. Ta specjalna struktura jest unikalna dla kaktusów i jest wyróżnikiem rodziny.
- Pokrój
- Drzewiasty lub krzewiasty do płożącego. Kaktusy różnią się bardzo od siebie wyglądem i rozmiarem. Osiągają rozmiary od 1 cm średnicy "kula" (Blossfeldia) do 18 m wysokości u Carnegia gigantea (kształt kandelabra).
- Łodyga
- Jest mięsistą częścią rośliny, która magazynuje wodę i przejęła funkcję fotosyntezy, po utracie liści. W zależności od kształtu, funkcji i budowy łodygi wyróżnia się kilka grup kaktusów:
- Kaktusy epifityczne przyjmują formę spłaszczoną i wydłużoną (np. epifyllum); połączonych szeregowo liściokształtnych odcinków (np. Schlumbergera nazywana zygokaktusem) lub pałeczkowatą, podzieloną na człony, tworzące jakby gałęzie (np. ripsalis) (formy takie określa się jako gałęziaki (fyllocladium), spotykana również u innych kserofitów).
- Pierwsza grupa kaktusów gruntowych (obejmująca rodzaj opuncja i pokrewne) ma pędy najczęściej spłaszczone, mocno rozgałęzione. Zapewnia to w miarę sprawną fotosyntezę (spłaszczenie łodyg u kserofitów nazywamy platycadium).
- Kaktusy gruntowe mają najczęściej łodygę cylindryczną lub kulistą (która jest najbardziej efektywna pod względem sukulentyzmu - stosunek powierzchni transpiracji do objętości masy tkankowej).
- Najmniejsza grupa kaktusów gruntowych tworzy pędy cienkie i wiotkie, pokładające się lub płożące, najczęściej bezbronne (nie cierniste).
- Liście
- Uległy redukcji, są przekształcone w ciernie lub łuskowate liście szczątkowe (tylko u niektórych opuncji).
- Kwiaty
- Często duże, barwne i pachnące. Okwiat spiralny, złożony jest z wielu listków. Pręcików jest wiele, a słupek jeden, przeważnie dolny. Niektóre wytwarzają piękne kwiaty wyrastające z areoli, tak samo jak ciernie. Do wyjątków należy rodzaj Mammillaria i spokrewnione z nim Ariocarpus, Dolichothele i Mamillopsis, których kwiaty ukazują się w zagłębieniach pomiędzy areololami, nazywanych aksilla (łac. axilla-pacha). Wiele kaktusów zakwita nocą, gdyż są zapylane przez nocne owady, głównie ćmy, ale także m.in. nietoperze i kolibry.
- Owoce
- Jagodokształtne, nierzadko mięsiste, czasem jadalne.
[edytuj] Zastosowanie
- Rośliny ozdobne - wiele kaktusów uprawia się jako rośliny doniczkowe w domach, albo jako rośliny dekoracyjne w ogrodach.
- Niektóre kaktusy wytwarzają jadalne owoce. (Szczególnie opuncja figowa (Opuntia fikus-indica), która udomiowiona, zdziczała i rozpowszechniła się w całym basenie M. Śródziemnego.)
[edytuj] Sytematyka
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Cactineae Bessey in C.K. Adams, rodzina kaktusowate (Cactaceae Juss.)[1].
- Wykaz rodzajów wg Reveala[1]
Do rodziny należą 102 rodzaje posiadające liczne synonimy.
Acanthocalycium, Acanthocereus, Ariocarpus, Armatocereus, Arrojadoa, Arthrocereus, Astrophytum, Austrocactus, Aztekium, Bergerocactus, Blossfeldia, Brachycereus, Brasilicereus, Browningia, Cactus, Calymmanthium, Carnegiea, Cephalocereus, Cereus, Cipocereus, Cleistocactus, Coleocephalocereus, Copiapoa, Corryocactus, Coryphantha, Denmoza, Discocactus, Disocactus, Echinocactus, Echinocereus, Echinopsis, Epiphyllum, Epithelantha, Eriosyce, Erythrocereus, Escobaria, Escontria, Espostoa, Espostoopsis, Eulychnia, Facheiroa, Ferocactus, Frailea, Gymnocalycium, Haageocereus, Harrisia, Hatiora, Hylocereus, Jasminocereus, Leocereus, Lepismium, Leptocereus, Leuchtenbergia, Lophophora, Maihuenia, Mammillaria, Mammilloydia, Melocactus, Micranthocereus, Mila, Myrtillocactus, Neobuxbaumia, Neolloydia, Neoporteria, Neoraimondia, Neowerdermannia, Obregonia, Opuntia, Oreocereus, Ortegocactus, Pachycereus, Parodia, Pediocactus, Pelecyphora, Peniocereus, Pereskia, Pereskiopsis, Pilosocereus, Polaskia, Pseudoacanthocereus, Pseudorhipsalis, Pterocactus, Pterocereus, Quiabentia, Rathbunia, Rebutia, Rhipsalis, Samaipaticereus, Schlumbergera, Sclerocactus, Selenicereus, Stenocactus, Stenocereus, Stephanocereus, Stetsonia, Strombocactus, Tacinga, Thelocactus, Turbinicarpus, Uebelmannia, Weberbauerocereus, Weberocereus.
- Podział według starszego systemu
(hierarchiczna lista z podziałem na podrodziny)
Zobacz więcej w osobnym artykule: Systematyka kaktusowatych.Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodziny Cactaceae wg Reveala
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Określono temperaturę u początku Wszechświata |
|
Rejestracja molekuł wodoru i czadu w galaktyce oddalonej od nas o 11.5 miliarda lat świetlnych pozwoliło na określenie ówczesnej temperatury Wszechświata - informują strony internetowe European Southern Observatory (ESO).
|
| W Australii zostanie wybitych 400 kangurów |
|
Rząd Australii zapowiedział, że wznowi wybijanie 400 kangurów szarych, zawieszone w kwietniu po protestach grup ekologicznych, do których przyłączył się Paul McCartney.
|
| Noc Muzeów w całej Polsce |
|
Ponad 120 galerii i muzeów otwartych będzie w stolicy z soboty na niedzielę - w tegoroczną Noc Muzeów; swoje drzwi dla zwiedzających otworzą także muzea m.in. w Krakowie, Zakopanem, Trójmieście, Słupsku, Sandomierzu, Łodzi i Kazimierzu Dolnym.
|
| Geny mogą odpowiadać za naszą skłonność do słodkości |
|
Wariant genu odpowiedzialnego za transport glukozy do wnętrza komórek wpływa na preferencje ludzi do jedzenia słodyczy - zaobserwowali naukowcy z Kanady. Artykuł na ten temat zamieściło pismo "Physiological Genomics".
|
| Zwierzęta "ostrzegały" przed trzęsieniem w Chinach |
|
Najpierw w niewytłumaczalny sposób spadał poziom wody w stawie i na ulice wyległy tysiące ropuch. Na kilka godzin przed trzęsieniem ziemi zwierzęta w zoo zachowywały się dziwnie.
|