Kambr
Z Wikipedii
| Okres poprzedzający |
Okres omawiany | Okres następny |
| ediakar | kambr | ordowik |
| tabela stratygraficzna | ||
Kambr (ang. Cambrian)
- w sensie geochronologicznym – pierwszy okres ery paleozoicznej. Trwał około 54 milionów lat (od 542,0 ± 1,0 do 488,3 ± 1,7 milionów lat temu). Kambr jest młodszy od ediakaru (neoproterozoik) a starszy od ordowiku. Dzieli się na cztery epoki: terrenew, epoka 2, epoka 3 oraz furong.
| Okres istnienia
Kambr
◄ mln lat temu |
||||||||||||
| ◄ 4,6 mld |
Kambr
542 |
488 | 444 | 416 | 359 | 299 | 251 | 200 | 145 | 65 | 23 | 2 |
- w sensie chronostratygraficznym – pierwszy system eratemu paleozoicznego, wyższy od ediakaru, niższy od ordowiku. Dzieli się na cztery oddziały: terrenew, oddział 2, oddział 3 i furong. Międzynarodowy stratotyp granicy prekambr/kambr znajduje się na wybrzeżu półwyspu Burin koło miasta Fortune (południowo-wschodnia część Nowej Fundlandii, Kanada). Dolna granica kambru oparta jest o pierwsze pojawienie się skamieniałości śladowej Phycodes pedum Seilacher, 1955.
System kambryjski wydzielił Adam Sedgwick w 1835 roku. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Walii - Cambria, gdyż tam skały kambryjskie poznane zostały najwcześniej.
Spis treści |
[edytuj] Wydarzenia
Pod koniec kambru doszło do pierwszych, słabych jeszcze, faz orogenezy kaledońskiej. Ruchy górotwórcze doprowadziły do podniesienia się dna morza, wypiętrzenia znacznych terenów ponad poziom wody i silnej denudacji np. na obszarze basenu świętokrzyskiego.
[edytuj] Fauna
Od tego okresu zaczynają obficie występować skamieniałości strukturalne zwierząt morskich, których linie rozwojowe rozdzieliły się znacznie wcześniej, na co wskazują badania genetyczne. To nagłe pojawienie się różnorodności życia zwierzęcego zostało nazwane eksplozją kambryjską. W czasie kambru miało miejsce kilka masowych wymierań, przyczyny których nie są do końca znane.
Największe znaczenie stratygraficzne jako skamieniałości przewodnie mają morskie stawonogi – trylobity, będące w kambrze bardzo zróżnicowaną grupą zwierząt. Przedstawiciele szkarłupni odgrywają podrzędną rolę. Ze zwierząt jednokomórkowych tego okresu znane są otwornice zlepieńcowate, żyjące na dnie mórz. Niewielkie znaczenie stratygraficzne mają gąbki.
Archeocjaty odgrywają ważną rolę skałotwórczą i jako skamieniałości przewodnie mają dość spore znaczenie. W skałach dolnokambryjskich spotyka się ślady żerowania pierścienic. Licznie występują ramienionogi, głównie bezzawiasowe. Pewne znaczenie stratygraficzne z mięczaków mają jednotarczowce, hiolity i ślimaki.
[edytuj] Flora
Świat roślinny reprezentowany jest tylko przez glony (np. Callenia). Regionalne znaczenie stratygraficzne mają akritarchy, skamieniałości uważanych za cysty jednokomórkowych organizmów morskich lub morskich glonów.
[edytuj] Mapa
[edytuj] Kopaliny użyteczne
W skałach wieku kambryjskiego na świecie znane są złoża:
- ropy naftowej (Teksas, Kansas i Wyoming w Stanach Zjednoczonych, rejon Irkucka w Rosji)
- miedzi (Tennessee w Stanach Zjednoczonych, Demokratyczna Republika Konga)
- ołowiu (Missouri w Stanach Zjednoczonych)
- żelaza (Pensylwania w Stanach Zjednoczonych)
- azbestu (Quebec w Kanadzie)
- soli kamiennych i potasowych (południowa Syberia)
- fosforytów (środkowa Australia, Kazachstan).
W Polsce znane są niewielkie złoża ropy naftowej w obniżeniu perybałtyckim. W Górach Świętokrzyskich eksploatowane są surowce skalne wieku kambryjskiego – piaskowce kwarcytowe. W Sudetach natomiast eksploatowane są na potrzeby przemysłu wapienniczego dolnokambryjskie wapienie wojcieszowskie, których wiek został potwierdzony przez znaleziska archeocjatów[1].
[edytuj] Kambr na obszarze Polski
W kambrze duże obszary Polski zalane były przez morza. Na ich dnie powstały prawie wyłącznie osady piaszczyste, mułowcowe i ilaste, natomiast w Polsce skały węglanowe (wieku prawdopodobnie z pogranicza prekambru i kambru) są wyjątkowo rzadkie i na powierzchni występują tylko w Kotlinie Kłodzkiej (masyw Krowiarki i rejon Stronia Śląskiego). Utwory te zachowały się niezmienione w Górach Świętokrzyskich, natomiast w Sudetach zostały później przeobrażone w łupki metamorficzne lub fyllity które budują dziś znaczne partie Rudaw Janowickich i masywu Śnieżnika, a wapienie przekształciły się w marmury.
[edytuj] Zobacz też:
[edytuj] Bibliografia:
- Włodzimierz Mizerski, Stanisław Orłowski, 2005: Geologia historyczna dla geografów. PWN
- Stanisław Orłowski, Michał Szulczewski, 1990: Geologia historyczna. Wydawnictwa Geologiczne.
Przypisy
- ↑ D. Białek, P. Raczyński, P. Sztajner, D. Zawadzki, 2007. Archeocjaty wapieni wojcieszowskich. Przegląd Geologiczny, 12(2): 1112–1116
| Kielce: alternatywne otwarcie olimpiady |
|
Symboliczny bieg uliczny oraz zapalenie znicza, a także maoryski taniec z ogniem (poi poi) wypełniły program Alternatywnego Otwarcia Olimpiady w Kielcach. Happening zorganizowało Stowarzyszenie Młodzi Demokraci.
|
| Sikorski: potrzebny nowy "koncert mocarstw" |
|
- Obawiam się, że sytuacja jest poważna. Są ofiary, które idą w dziesiątki osób - tak minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski skomentował w TVN24 aktualną sytuację w Gruzji.
|
| RPO znalazł sposób, by zdobyć "raport Pitery" |
|
Rzecznik Praw Obywatelskich, który nie otrzymał tzw. "raportu Pitery" o CBA, zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych. Jego zdaniem przepisy te są niejednoznaczne, a przez to sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa i dostępu obywateli do informacji.
|
| Wiceprezydent Łodzi nie stanie przed sądem |
|
Łódzka prokuratura okręgowa umorzyła postępowanie w sprawie m.in. ujawnienia przez wiceprezydenta Łodzi Włodzimierza Tomaszewskiego materiałów ze śledztwa prowadzonego przeciw niemu.
|
| Znany dziennikarz nie trafi do aresztu |
|
Wojciech S., dziennikarz podejrzany w sprawie płatnej protekcji wobec żołnierza WSI nie zostanie przeniesiony ze szpitala do aresztu. Pprokuratura zmieniła mu środki zapobiegawcze na kaucję w wysokości 70 tys. zł.
|