Wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego - Google

Wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego

Z Wikipedii

(Przekierowano z Kancelaria Apostolska)
Skocz do: nawigacji, szukaj

Wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego - w przeszłości jeden z najważniejszych urzędów w Kurii Rzymskiej.

Spis treści

[edytuj] Historia urzędu

Istnienie kancelarii papieskiej jest poświadczone już w IV stuleciu. Była ona wówczas zorganizowana jako kolegium notariuszy, na czele których stał primicerius, którego z kolei wspomagał secundicerius. Do ich zadań należało redagowanie papieskich dokumentów, zajmowali się też archiwami. Nie później niż w pocz. VIII wieku primicerius został zastąpiony przez Bibliotekarza Św. Kościoła Rzymskiego [1] W XI i XII wieku urząd ten przeważnie zajmowali kardynałowie, dla wielu z nich (Fryderyk Lotaryński, Hildebrand, Giovanni Caetani, Gerardo Caccienemici dell'Orso) był on swoistą "odskocznią" do papieskiego tronu. W połowie XII wieku urząd Bibliotekarza przekształcił w urząd kanclerza (jeśli sprawował go kardynał) lub wicekanclerza (jeśli nie-kardynał). Ponieważ stopniowo co raz częściej powierzano go duchownym spoza kolegium kardynalskiego utrwaliła się ta druga nazwa (definitywnie od pontyfikatu Honoriusza III), nawet jeśli w trakcie urzędowania dochodziło do promocji kardynalskiej dla wicekanclerza. Jednak począwszy od pontyfikatu Jana XXII (1316-34) urząd wicekanclerski był powierzany wyłącznie kardynałom.

Wzrost aktywności papieży w zakresie wydawania bull, dekretów i innych dokumentów pociągał za sobą rozrost kancelarii papieskiej. W XIII wieku obok notariuszy (od XIV stulecia zwanych protonotariuszami apostolskimi) pojawiają się także abbreviatores, correctores, scriptores i plumbstores, grupowani w kolegia. Od 1377 powoływany był - jako zastępca kardynała-wicekanclerza - regent Kancelarii Apostolskiej (jako pierwszy funkcję tę sprawował arcybiskup Bartolomeo Prignano)[2]. Szczyt potęgi Kancelarii przypada na wiek XV i pocz. XVI, kiedy urząd wicekanclerza Kościoła był uważany za najważniejszy urząd w Kościele zaraz po papieżu. W tym czasie do jej kompetencji należały wszelkie sprawy finansowe Stolicy Apostolskiej, sprawy związane z beneficjami kościelnymi, a nawet udzielaniem odpustów i dyspens. Papież Klemens VII, który poprzednio sam był wicekanclerzem, w 1532 przypisał do tej funkcji tytuł prezbiterialny S. Lorenzo in Damaso, który kardynałowie-wicekanclerze mieli zachowywać nawet jeśli przechodzili do rangi kardynałów-biskupów. Dyspozycję tę zatwierdził papież Sykstus V.

Zarazem jednak przełom XV i XVI wieku to początek stopniowego przejmowania kompetencji Kancelarii przez inne urzędy, takich jak utworzony właśnie w tym czasie Sekretariat Listów Apostolskich, i w konsekwencji schyłku jej znaczenia. Wewnątrz Kancelarii funkcje protonotariuszy niemal w całości przejęły kolegia abbreviatores litterarum apostolicarum, natomiast pozostałe kolegia stopniowo zanikały. Papież Pius X w 1908 roku konstytucją Sapienti Consilio przeprowadził gruntowną reformę kancelarii, przywracając tytuł kanclerza i znacząco zredukował cały urząd, pozostawiając w jego składzie: kardynała-kanclerza, regenta, kolegium protonotariuszy apostolskich (którzy ponownie przejęli funkcje zniesionego kolegium abbreviatores), notariusza, sekretarza, archiwistę, protokolanta i 4 piszących pod dyktando sekretarzy. Jej kompetencje zostały ograniczone do redagowania - zgodnie ze wskazówkami papieża lub odpowiednich kongregacji - dekretów kanonizacyjnych, bull dotyczących niektórych beneficjów, tworzenia nowych diecezji i kapituł i kilku innych ważniejszych spraw Kościoła.

Papież Paweł VI w motu proprio "Quo aptius" z 27 lutego 1973 zlikwidował Kancelarię Apostolską i urząd kardynała-kanclerza, przekazując ich kompetencje do Sekretariatu Stanu.

[edytuj] Lista kanclerzy i wicekanclerzy Św. Kościoła Rzymskiego od 1051 roku

[edytuj] Kanclerze (do 1187)

Przed 1144 rokiem wielu kanclerzy używało archaicznego tytułu bibliothecarius, a nie cancellarius

[edytuj] Wicekanclerze 1187-1908

Do pocz. XIV wieku najcześciej nie-kardynałowie, jednak począwszy od pontyfikatu Jana XXII urząd ten sprawowali wyłącznie kardynałowie.

Vacat (1453-1457)

Vacat (1683-1689)

[edytuj] Kardynałowie-kanclerze 1908-1973

1973 - urząd zostaje skasowany przez papieża Pawła VI

Przypisy

  1. ↑ Termin ten pojawia się po raz pierwszy w 707 roku, kiedy biskup Ostii Gregorius został określony jako bibliothecarius sanctæ ecclesiæ. Nie należy go mylić z współcześnie istniejącym urzędem bibliotekarza i archiwisty Św. Kościoła Rzymskiego, który powstał w połowie XVI wieku i nie miał nic wspólnego z kancelarią papieską.
  2. ↑ Termin "regent Kancelarii Apostolskiej" pojawia się po raz pierwszy w dokumentach w roku 1312, wówczas jednak nie był to stały urząd, lecz doraźnie ustanowiony zastępca kardynała-kanclerza na czas jego nieobecności w kurii.
  3. ↑ W 1378 przeszedł do obediencji antypapieża Klemensa VII, wydaje się jednak, że nie zerwał całkowicie z prawowitym papieżem Urbanem VI, albowiem nigdy nie został przez niego pozbawiony urzędu ani ekskomunikowany. Urban VI powierzył kierowanie pracami Kancelarii Apostolskiej kardynałowi Renoul de Monteruc (1378-1382), bratankowi Pierre'a de Monteruc, ale z tytułem regenta Kancelarii Apostolskiej, a nie wicekanclerza. [1] Wicekanclerzami awiniońskiej obediencji byli Jacques de Mantenay (1385-91)[2] i Jean de Brogny (1391-1408).

[edytuj] Linki zewnętrzne


OZZL przeciwko referendum ws. służby zdrowia
Problem służby zdrowia jest zbyt złożony, aby mógł stać się przedmiotem powszechnego głosowania, w którym wezmą udział głównie osoby nieznające tego tematu - ocenia Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy (OZZL).
Państwo straciło 34 miliony na handlu żarówkami
Co najmniej 34 mln zł stracił - według prokuratury - Skarb Państwa w wyniku działalności grupy przestępczej handlującej żarówkami ksenonowymi do samochodów.
PiS chce naboru na aplikacje prawnicze jeszcze w tym roku
PiS złożył w Sejmie projekt zmian w Prawie o adwokaturze, które umożliwiłyby przeprowadzenie kolejnego naboru na aplikacje prawnicze jeszcze w 2008 roku - poinformował szef klubu PiS Przemysław Gosiewski.
Rząd chce zwiększyć nakłady na naukę
Premier Donald Tusk zapowiedział, że rząd nie tylko w tym roku, ale i w kolejnych latach chce przeznaczać więcej pieniędzy na naukę i szkolnictwo wyższe. W tym roku jest to o miliard złotych więcej na naukę, czyli o 25 procent niż w roku ubiegłym i o 700 milionów więcej na szkolnictwo wyższe.
"Nikt nie powinien się bać referendum"
Zdaniem szefa klubu PiS Przemysława Gosiewskiego proponowane przez prezydenta referendum w sprawie prywatyzacji służby zdrowia to dobre rozwiązanie. - Nikt nie powinien się bać takiego referendum, Senat też - podkreślił.
Linki: Strona g³ówna