Karl Friedrich Schinkel
Z Wikipedii
Karl Friedrich Schinkel (ur. 13 marca 1781 w Neuruppin, zm. 9 października 1841 w Berlinie) - niemiecki architekt i malarz, jeden z wybitniejszych twórców okresu klasycyzmu w Prusach.
[edytuj] Życiorys
Urodzony w Neuruppin (Brandenburgia) w rodzinie urzędnika kuratorium szkolnego. W wieku sześciu lat stracił ojca. Podjął studia w berlińskiej Akademii Budownictwa pod kierunkiem Friedricha Gillyego, z którym rychło się zaprzyjaźnił. Po opuszczeniu Akademii (nie ukończył studiów) Schinkel wyjechał (1803) w podróż studyjną do Francji i Włoch, podczas której, w Rzymie, spotkał się z Aleksandrem Humboldtem. Po powrocie do Berlina (1805) zarabiał na życie jako malarz. Jednak gdy w 1810 zapoznał się z dziełami Caspara Davida Friedricha eksponowanymi na wystawie w Berlinie, zrezygnował z kariery malarskiej i poświęcił się w całości architekturze.
W 1810, dzięki protekcji Humboldta, Schinkel uzyskał nominację na stanowisko radcy budowlanego rządu pruskiego, a w 1820 został mianowany członkiem Akademii Sztuk w Berlinie. W 1830 Schinkel objął dyrekcję berlińskiego urzędu budowlanego, a w 1838 powierzono mu stanowisko dyrektora generalnego pruskiego urzędu budownictwa.
W 1809 wziął ślub z Susanne Berger, córką szczecińskiego kupca.
Schinkel zaprojektował wiele budowli, zarówno w samym Berlinie, jak i na całym terenie Prus. Niektóre z jego projektów weszły do europejskiego kanonu architektury neoklasycystycznej. Dla kontrastu z kojarzonym z niedawnymi francuskimi okupantami stylem empire, projekty Schinkla nawiązywały raczej do architektury greckiej niż rzymskiej. Architekt uważany jest za jednego z protagonistów nurtu określanego terminem Greek Revival.
Najważniejsze realizacje Schinkla w Berlinie to odwach straży królewskiej (Neue Königs Wache) z 1818, budynek teatru (Neues Schauspielhaus przy Gendarmenmarkt) zbudowany w latach 1819 – 1821, Akademię Marynarki Wojennej przy Unter den Linden, gmach muzeum (Alte Museum na Wyspie Muzealnej) 1823 – 1830. Uwieńczeniem berlińskiej działalności Schinkla jest nieistniejący od dawna budynek Akademii Budownictwa (Bauakademie) zbudowany 1832 – 1835. Od 2005 roku trwają prace rekonstrukcyjne wspaniałego gmachu przy Lustgarten.
Zleceniodawcami Schinkla była także pruska rodzina królewska, dla której przebudował pałac w Mysłakowicach, pałac Charlottenhof w Poczdamie i Charlottenburgu (Nowy Pawilon). Był współtwórcą projektu poczdamskiego zamku Babelsberg.
Architekt chętnie przyjmował zlecenia arystokracji na budowę bądź przebudowę pałaców i zamków. Projektował budowę pałaców w Antoninie, Kwilczu, Owińskach, Samostrzelu i Miłosławiu. Jego szkice wykorzystano przy przebudowie zamku w Kórniku.
Wybudowany w 1832 roku w Wolsztynie Kościół Wniebowstąpienia Pana Jezusa jest dziełem Karla Friedricha Schinkel’a. W kościele co roku w sierpniu (od 1996 roku) rozbrzmiewają dźwięki muzyki organowej w ramach Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej (pod patronatem marszałka województwa wielkopolskiego).
Według projektów Schinkla zbudowano teatry w Akwizgranie (1822), Hamburgu (1826), odwach staromiejski w Dreźnie a także ratusze w Kołobrzegu i Oławie (przebudowa). Schinkel nie stronił również od budownictwa sakralnego – według jego projektów wybudowano szereg berlińskich kościołów: św. Pawła w dzielnicy Gesundbrunnen, św. Jana na Moabicie, św. Elżbiety przy Invalidenstrasse i kościoła Nazaretanek w dzielnicy Wedding. Jego autorstwa jest również projekt kościołów św. Mikołaja w Poczdamie, św. Marcina w Krzeszowicach, św. Stanisława biskupa w Buku, św. Krzyża w Czaplinku, św. Trójcy w Kwidzynie i ewangelicko-augsburskich w Giżycku, Kątach Wrocławskich oraz Ozimku. Zaprojektowane przez Schinkla kościoły w Lidzbarku Warmińskim i Ornecie są obecnie wykorzystywane jako cerkwie, kościół Św. Antoniego w Braniewie jako świątynia katolicka, a kościół w Dobrym Mieście – jako biblioteka.
Schinkel miał także wkład do teorii architektury, znany jest jako autor dwóch prac (Sammlung architektonischer Entwürfe i Werke der höheren Baukunst) o charakterze teoretycznym, zawierających, między innymi, niezrealizowane, monumentalne projekty architektoniczne – projekt budowy pałacu na ateńskim Akropolu dla króla Grecji Ottona, a także rezydencji carów Rosji w Oriandzie na Krymie.
W Bydgoszczy Schinkel projektował gmach Rejencji (1834 – 1836) a także zaprojektował pałac Jakuba Marcina w pobliskim Ostromecku. W Toruniu zaprojektował koszary obronne przy Bulwarze Filadelfijskim oraz klasycystyczny gmach szpitala wojskowego przy ul. Szumana. Zrealizowana w Poznaniu rozbudowa Biblioteki Raczyńskich nie przetrwała do dziś (wschodnie skrzydlo zostało zburzone w 1945 w trakcie działań wojennych). Schinkel był projektantem pałacu arcybiskupiego w Gnieźnie i dwóch kanonii położonych w jego pobliżu.
Schinkel uważany jest również za pioniera naukowego podejścia do zagadnień konserwacji zabytków. Jako pierwszy postulował wykonywanie inwentaryzacji przed rozpoczęciem prac konserwatorskich. Nadzorował, między innymi, roboty konserwatorskie na zamku w Malborku.
Schinkel jest autorem projektu pomnika feldmarszałka Kutuzowa w Bolesławcu i wnętrza mauzoleum von Prillwitzów w Przelewicach (obecnie na terenie arboretum). Nie stronił również od mniejszych form architektonicznych (studzienka św. Ottona z Bambergu w Pyrzycach), projektowania wnętrz, scenografii teatralnych i biżuterii. Zaprojektował także order Krzyża Żelaznego.
Zamek w Kamieńcu Ząbkowickim (1838) – rezydencja Marianny Orańskiej i Albrechta Hohenzollerna – był ostatnim udokumentowanym projektem schorowanego architekta. W 1840 przeżył poważny wylew, po którym nigdy już nie wstał z łóżka. Choć przypisuje mu się opracowanie przebudowy pałacu w Zatoniu na kilka miesięcy przed śmiercią w 1841, nie mógł być autorem tego projektu, bowiem kiedy właścicielka przystąpiła do przebudowy w 1841, Schinkel przebywał już w wielomiesięcznej śpiączce, z której się nie wybudził. Zmarł w Berlinie.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Schinkel-Zentrum Uniwersytetu Technicznego w Berlinie
- Karl Friedrich Schinkel – strona w serwisie ArchINFORM (en) (de)
| Naukowcy o przyznanych Noblach medycznych |
|
Laureaci tegorocznej nagrody Nobla z fizjologii i medycyny wyrażali zadowolenie i satysfakcję. Natomiast uważany przez niektórych za współodkrywcę wirusa HIV Amerykanin Robert Gallo oświadczył, że jest rozczarowany z powodu pominięcia go przez szwedzkie jury.
|
| "Science": ssaki zagrożone wyginięciem |
|
Co najmniej jedna czwarta wszystkich gatunków ssaków zagrożona wyginięciem - alarmują naukowcy. Specjalną publikację na ten temat zamieszcza najnowszy numer prestiżowego tygodnika "Science".
|
| "Nobel z medycyny jest w pełni zasłużony" |
|
Nobel za odkrycie wirusa HIV dla francuskich badaczy jest w pełni zasłużony - powiedział prof. Piotr Stępień z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego.
|
| Nobel za odkrycie wirusa HIV |
|
Nagrodę Nobla 2008 w medycynie i fizjologii otrzymali Niemiec Harald zur Hausen za odkrycie wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), wywołującego raka szyjki macicy oraz Francuzi Francoise Barre-Sinoussi i Luc Montagnier za odkrycie ludzkiego wirusa upośledzenia odporności (HIV).
|
| Bezsenne noce poprzedzają nawrót depresji |
|
Bezsenność często jest objawem depresji. Teraz okazuje się, że problemy ze snem mogą też poprzedzać nawrót depresji u starszych osób - informuje pismo "American Journal of Psychiatry".
|