Kaszubi - Google

Kaszubi

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Kaszëbi
Godło narodowe
Nazwa polska Kaszubi
Rejon Pomorze Gdańskie i Pobrzeże Słowińskie (Polska)
Język kaszubski
Religia rzymskokatolicyzm
Grupa Polacy
Lokalizacja
Rodzina kaszubska na zjezdzie Kaszubów w Łebie w 2005r.
Rodzina kaszubska na zjezdzie Kaszubów w Łebie w 2005r.

Kaszubi (z csb. - Kaszëbi) - zachodniosłowiańska grupa etniczna wywodząca się w prostej linii od Pomorzan zamieszkujących Pomorze Gdańskie i wschodnią część Pomorza Zachodniego. Dzielą się na wiele podgrup etnograficznych, zróżnicowanych językowo i kulturowo (Bylacy - Bëlôcë, Gachy - Gôchë, Józcy - Józcë lub Mucnicy - Mùcnicë, Krubanie - Krëbane, Lesacy - Lesôcë, Morzanie - Mòrzanie, Rybaki - Rëbôcë, Zaboracy - Zabòrôcë). Pierwszy raz nazwa określająca plemię kaszubskie wystąpiła 19 marca 1238 w dokumencie wystawionym przez papieża Grzegorza IX w tytule książąt zachodniopomorskich dux Slavorum et Cassubia. W celu upamiętnienia tej daty od kilku lat na Pomorzu obchodzony jest Dzień Jedności Kaszubów. Barnim III (1320-1368) używał tytułu dux Cassuborum ("książę Kaszubów"). W tym czasie książęta gdańscy nadawali sobie tytuł dux Pomeraniae. W 1906 otwarto we Wdzydzach pierwsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu - skansen, stworzony przez Izydora i Teodorę Gulgowskich, obecnie Kaszubski Park Etnograficzny. Obecnie Kaszubi zamieszkują w powiatach województwa pomorskiego: puckim, wejherowskim, kartuskim, lęborskim, bytowskim, kościerskim, północnej części chojnickiego oraz wschodniej części słupskiego. W pow. lęborskim, bytowskim i słupskim osadnictwo to ma w przeważającej mierze charakter wtórny - po II wojnie światowej Kaszubi zasiedlili tereny swojego pierwotnego osadnictwa po wysiedleniu stamtąd ludności niemieckiej przez władze PRL. Największe kaszubskie diaspory to Niemcy, Kanada, Stany Zjednoczone.

Dziewczyna w kaszubskim stroju ludowym podczas podróży na Zjazd Kaszubów w Łebie (2005).
Dziewczyna w kaszubskim stroju ludowym podczas podróży na Zjazd Kaszubów w Łebie (2005).

Kaszubi stanowią typową ludność pogranicza, która w ciągu wielu wieków żyła na terytorium zmieniającym przynależność państwową. Wielu z nich uległo germanizacji lub polonizacji, proces ten miał charakter przymusowy lub naturalny. Wielu znanych wojskowych pruskich i niemieckich miało pochodzenie kaszubskie, ale nie poczuwało się do związków z rodzimą kulturą lub ulegały one całkowitemu zerwaniu w następnym pokoleniu. Z tego powodu trudno dokładnie zdefiniować, którą z postaci historycznych wolno uznać za Kaszuba, a którą za Niemca lub Polaka pochodzenia kaszubskiego.

Część Kaszubów zachowała własną kulturę i język. Współcześnie w socjologii i historii dominuje pogląd, że Kaszubi stanowią grupę etniczną narodu polskiego. Zdecydowana większość Kaszubów posiada podwójną identyfikację - narodową polską i etniczną kaszubską. Wielu polskich działaczy narodowych na Pomorzu w okresie zaborów oraz członków podziemia niepodległościowego w czasie okupacji było pochodzenia kaszubskiego.

W Spisie Powszechnym z 2002 5.100 obywateli polskich zadeklarowało narodowość kaszubską. Jest to ok. 1% całej społeczności kaszubskiej. Rzeczpospolita Polska nie uznaje tych deklaracji za wiążące (podobnie w przypadku Ślązaków), stąd Kaszubi nie znaleźli się na oficjalnej liście mniejszości narodowych sporządzonej przez MSWiA.

Kaszubski ruch narodowy, choć nie należy do głównego nurtu w ruchu kaszubsko-pomorskim, ma jednak długoletnią tradycję. Za odrębny naród słowiański uważał Kaszubów Florian Ceynowa, w okresie międzywojennym jego myśl kontynuowali działacze z kręgu tzw. Zrzeszeńców, którzy w PRL byli represjonowani przez UB, a następnie SB i zepchnięci na margines działalności publicznej. Po 1989 tę samą myśl w ruchu kaszubskim reprezentowało pismo Tatczëzna, obecnie zaś Kaszëbskô Òdroda.

Z powodu odmienności językowej oraz przywiązania do religii rzymskokatolickiej, które powodowało niechęć Kaszubów do idei komunizmu, byli oni posądzani o separatyzm, tj. chęć oderwania od Polski części jej terytorium. Oskarżenia te nie miały pokrycia w rzeczywistości, ale w okresie PRL służyły antagonizowaniu Kaszubów z pozostałą ludnością Polski i przybierały na sile w okresie kolejnych kryzysów politycznych, np. w 1968 i 1970. Współcześnie nawet najbardziej radykalny nurt w ruchu kaszubskim - narodowy - nie kwestionuje historycznych związków Kaszubów z Polską, zaś swoje postulaty ogranicza do troski o rozwój ojczystego języka, kultury oraz dbałości o własną tradycję historyczną.


Spis treści

[edytuj] Znani Kaszubi

[edytuj] Badacze Kaszubów, ich języka, kultury materialnej

[edytuj] Wybrana literatura

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Kaszubi

Spektakularne odkrycie archeologów w Europie
Górnicy w Rumunii znaleźli szkielet mastodonta, liczący dwa i pół miliona lat, być może najlepiej zachowany w Europie - podały lokalne władze.
Małe RNA pomoże w leczeniu AIDS
Przy wykorzystaniu mechanizmu o nazwie interferencja RNA naukowcy z USA zahamowali aktywność trzech genów w limfocytach T i dzięki temu udało im powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa HIV pomiędzy komórkami zainfekowanych myszy. To ważne doświadczenie opisano na łamach czasopisma "Cell".
IPN radzi, jak uczyć historii najnowszej
O historii oczami bezpieki, o symbolice flagi narodowej i o patriotyzmie pokoleniowym była m.in. mowa podczas czwartkowych warsztatów, odbywających się w ramach "II Polonijnych spotkań z historią najnowszą".
Niewielkie znaczenie jakości powietrza
Zdaniem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zanieczyszczenie powietrza w Pekinie jedynie minimalnie może wpłynąć na zdrowie sportowców, uczestniczących w olimpiadzie - może jednak zadecydować o wynikach zmagań sportowych.
Powstała mapa spornych terytoriów Arktyki
Brytyjscy naukowcy sporządzili mapę Arktyki przedstawiającą potencjalnie sporne terytoria.
Linki: Strona gwna