Z Wikipedii

Konzentrationslager Kauen (spotyka się również litewską ortografię KL Kaunas) był niemieckim obozem koncentracyjnym założony jesienią 1943, na terenie getta w Kownie na Litwie. Funkcjonował do października 1944.

[edytuj] Historia obozu

[edytuj] Przed założeniem obozu

Historia założenia tego obozu jest zupełnie inna od pozostałych przypadków. Dzieje KL Kauen wiążą się mocno z dziejami Żydów z Kowna. Z chwilą wkroczenia Niemców na Litwę, w czerwcu i lipcu 1941, w Kownie wybuchły antyżydowskie pogromy, podczas których, z rąk rozmaitych band litewskich oraz litewskiej żandarmerii, życie straciło ok. 10.000 Żydów. W szczególności masowych mordów dokonano na terenie jednej z twierdz otaczających miasto – Fortu VII. Następnie Niemcy, obejmując kontrolę nad miastem założyli dwa getta, w których umieścili ok. 30.000 Żydów. W getcie umieralność była wysoka, w ciągu następnych dwóch miesięcy zginęło ok. 3.000 osób. 28 października 1941 w Forcie IX Niemcy zamordowali ok. 9.000 Żydów, z czego połowę stanowiły dzieci. W ciągu następnego okresu (1942), kilkanaście tysięcy Żydów zabrano do pracy i rozlokowano w różnych miejscach, przy fabrykach niemieckich. Pozostałe w getcie kilka tysięcy osób pracowało w warsztatach na miejscu.

[edytuj] Obóz

Zgodnie z rozkazem Heinricha Himmlera z 21 czerwca 1943, jesienią 1943 getto zostało zamienione na Konzentrazionslager Kauen dla Żydów z terenów Bałtyckich (Reichskommissariat Ostland). Obóz stał się centralnym obozem dla wielu mniejszych podobozów rozsianych w okolicach Kowna. Końcem getta stał się dzień 27 marca 1944 roku, kiedy to ponad 1800 osób, głównie kobiety i dzieci, jak i kilkudziesięciu żydowskich policjantów zostało zamordowanych. Rada Starszych (Aeltestenrat), która posiadała wielkie zasługi w zakresie samopomocy i organizacji życia w getcie została zniesiona.

Począwszy od 8 lipca 1944 roku, w obliczu zbliżającej się Armii Czerwonej, Niemcy rozpoczęli likwidację obozu. Ponieważ obóz powstał na terenie wcześniejszego getta, wielu więźniów schowało się do przygotowanych zawczasu kryjówek, które Niemcy otwierali za pomocą granatów. Zginęło wówczas około 2.000 osób. 4.000 Żydów ewakuowano na Zachód Marszami Śmierci (często do KL Stutthof). W dniu wyzwolenia pozostało na terenie b. getta ok. 2.000 osób, czyli 8% ludności umieszczonej w getcie.

Większość masowych egzekucji dokonywała się w Forcie IX, który w latach 1940-1941 był ciężkim więzieniem NKWD.

[edytuj] Więźniowie i ofiary

Więźniami i ofiarami byli wyłącznie Żydzi, w większości z Kowna i okolic. Kobiety, osoby starsze i dzieci zostały wymordowane. Ci, którzy byli w sile wieku, pracowali niewolniczo w różnych komandach w warsztatach, fabrykach i przy robotach publicznych na korzyść Niemiec.

[edytuj] Dzieje powojenne

Po wojnie Sowieci założyli w Forcie IX więzienie. W 1958 roku założono w tym Forcie pierwsze muzeum, które skupiało się na martyrologii litewskiej. W latach 60. utworzono nowe muzeum. Dopiero po odzyskaniu przez Litwę niepodległości, w 1991 utworzono pomnik upamiętniający 30.000 ofiar getta i KL Kauen. Nie istnieje muzeum poświęcone gettu, czy KL Kauen.

[edytuj] Zobacz też

• Obozy niemieckie 1933-1945, Obóz koncentracyjny
• Holocaust

[edytuj] Bibliografia

Wykaz bibliografii dla serii artykułów o niemieckich obozach w latach 1933-1045 został umieszczony na osobnej stronie.