Z Wikipedii

Kazys Grinius

Kazys Grinius (ur. 17 grudnia 1866 Selemos-Būda koło Mariampola, zm. 4 czerwca 1950 w Chicago) - litewski polityk, założyciel ruchu ludowego, agrarysta, wieloletni minister i przez krótki okres prezydent Litwy.

Urodził się w dobrze sytuowanej rodzinie chłopskiej. Po ukończeniu gimnazjum w Mariampolu rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Moskiewskim, tutaj nawiązał kontakty z nielegalnym litewskim ruchem niepodległościowym. W 1888 roku wraz z Kudirką, Leonasem i Palukaitisem organizował pierwszy "Kongres Litewskich Demokratów" w Mariampolu. Był założycielem gazet Varpas ("Dzwon") i Ūkininkas ("Rolnik"). W 1889 za uprawianie antypaństwowej działalności wśród studentów moskiewskich został skazany na 2 lata więzienia.

Po krótkim pobycie nad Morzem Kaspijskim jako lekarz osiedlił się w Mariampolu, gdzie praktykował swój zawód. Nawiązał tam kontakt z litewskimi socjaldemokratami, pisywał w tamtejszej prasie. W 1902 przygotowywał program polityczny dla Partii Demokratycznej. Jego dom w Suwałkach stał się przystanią dla lewicowo zorientowanych opozycjonistów. Za wstawiennictwem Griniusa udało się założyć pierwszy litewski teatr w Mariampolu oraz szkołę z wykładowym językiem litewskim. Pod presją urzędników carskich wraz z rodziną musiał opuścić rodzinne miasto i osiedlić się w Wilnie. Zajmował się tutaj pracą dziennikarską, pisywał do gazet związanych z ludowcami, wydawał broszury polityczne. Po powrocie do Mariampola zaangażował się w działalność towarzystwa naukowego Šviesa ("Światło"). W latach 1908-10 znów przebywał w Wilnie pod wnikliwym okiem carskiej policji. Rok później zorganizował w Mariampolu pierwszą wystawę rolniczą na Litwie. Podczas wojny przebywał w dalekiej części Rosji (Kisłowodzk), gdzie w 1918 roku bolszewicy zabili mu żonę i córkę.

W 1919 powrócił do kraju gdzie wybrano go do Sejmu-Konstytuanty. Przez dwa lata był wicepremierem w rządzie nacjonalistów (1920-22). Od 1922 szefował departamentowi medycznemu w kowieńskim magistracie. Na wiosnę 1926 po wygranej partii lewicowych w wyborach do Sejmasu wyniesiony przez parlament na urząd prezydenta, szybko obalony jednak w wyniku puczu wojskowego.

Powrócił do pracy w magistracie. Pomagał w zakładaniu organizacji opieki nad matką i dzieckiem. Podczas okupacji niemieckiej 1941-1944 wspierał ugrupowania antyfaszystowskie, protestował przeciw masakrze dokonywanej na Żydach, za co został wypędzony przez nazistów z Kowna. W obawie przed nacierającą armią czerwoną wycofał się do Niemiec wraz z rodziną (przebywał w obozie dla uchodźców w Hanau).

Na początku 1947 roku wyemigrował do USA. Na obczyźnie przygotowywał wydanie litewsko-amerykańskiego słownika terminów medycznych, brał aktywny udział w życiu emigracji litewskiej. Zmarł na obczyźnie.

8 października 1994 roku urna z jego prochami została przewieziona na Litwę i uroczyście pochowana w Selemos Būda.

p • d • e

Premierzy Litwy

Litwa Międzywojenna
Augustinas Voldemaras • Mykolas Sleževičius • Pranas Dovydaitis • Vincas Mickevičius-Kapsukas • Ernestas Galvanauskas • Kazys Grinius • Ernestas Galvanauskas • Antanas Tumėnas • Vytautas Petrulis • Leonas Bistras • Mykolas Sleževičius • Augustinas Voldemaras • Juozas Tūbelis • Vladas Mironas • Jonas Černius • Antanas Merkys

Litewska SRR
Justas Paleckis • Mečislovas Gedvilas • Motiejus Šumauskas • Juozas Maniušis • Ringaudas Bronislovas Songaila • Vytautas Sakalauskas

Niepodległa Litwa
Kazimiera Danutė Prunskienė • Albertas Šimėnas • Gediminas Vagnorius • Aleksandras Algirdas Abišala • Bronislovas Lubys • Adolfas Šleževičius • Laurynas Mindaugas Stankevičius • Gediminas Vagnorius • Irena Degutienė • Rolandas Paksas • Irena Degutienė • Andrius Kubilius • Rolandas Paksas • Eugenijus Gentvilas • Algirdas Brazauskas • Zigmantas Balčytis • Gediminas Kirkilas

 

p • d • e

Prezydenci Litwy

Republika Litewska 1918-1940
Antanas Smetona • Aleksandras Stulginskis • Kazys Grinius • Jonas Staugaitis¹ • Aleksandras Stulginskis¹ • Antanas Smetona • Antanas Merkys¹ • Justas Paleckis

Republika Litewska od 1990
Algirdas Brazauskas • Valdas Adamkus • Rolandas Paksas • Artūras Paulauskas¹ • Valdas Adamkus

¹ pełniący obowiązki