Kiritimati
Z Wikipedii
Współrzędne: 1°53' N 157°24' W
| Kiritimati | |
 Zdjęcie satelitarne wyspy |
|
| Kontynent | Australia i Oceania |
| Państwo |  Kiribati |
| Akwen | Pacyfik |
| Archipelag | Wyspy Gilberta |
| Powierzchnia | 642 (z tego 330 to ląd a reszta laguna) km² |
| Populacja (2005) • liczba ludności |
5115 |
Kiritimati (czyt. kirismas; Wyspa Bożego Narodzenia[1]) - największa z 33 wysp na Pacyfiku stanowiących państwo Kiribati[2].
Wyspa zajmuje powierzchnię o obszarze 642 km², w tym 323 km² stanowi powierzchnię lądową – jest to 70% całego obszaru lądowego kraju. Reszta jej powierzchni to laguna.
Niemal wszystkie wyspy należące do Kiribati (z wyjątkiem jednej) to atole - wyspy koralowe. Kiritimati jest nie tylko największym atolem wchodzącym w skład tego państwa, lecz także największym atolem (jeśli wziąć pod uwagę powierzchnie lądową) oraz największą wyspą koralową na świacie.
Kiritimati ma 5115 mieszkańców (Cenzus z 2005), a ogólna liczba ludności kraju wynosi 92 tysiące.
Inna cecha wyróżniającą tę wyspę jest położenie. Oprócz jej położenia na prawie samym równiku, tuż obok na wschód przebiega linia zmiany daty. To właśnie mieszkańcy Kiritimati pierwsi witają każdy nowy dzień kalendarzowy i każdy nowy rok. Kilka pobliskich atoli w kierunku południowowschodnim są nieco bliższe linii zmiany daty, a wśród nich atol Caroline (ang.: Millennium Island) najbardziej, jednak są to atole niezamieszkałe.
Ponadto ten atol należy do najważniejszych terenów lęgowych w strefie tropikalnej. Regularnie gniazduje tutaj około 25 milionów rybitw czarnogrzbietych.
Laguna atolu jest częściowo wyschła i w dużej mierze zamknięta. Toteż jedną specyficzną atrakcją turystyczną Kiritimati jest kąpiel z meduzami, które na skutek odcięcia od oceanu nie mają naturalnych wrogów a co za tym idzie - parzydełek.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Żeglarz i odkrywca James Cook wylądował na tej wyspie w przeddzień Bożego Narodzenia 1777, dlatego nazwał ją Wyspą Bożego Narodzenia[1] Podczas jego przybycia zastano wyspę bezludną, wprawdzie zasiedloną przez dziesiątki milionów ptaków. Badania archeologiczne wskazują na ponawiane czasowe zamieszkiwanie wyspy przez różnych ludzi poprzez tysiąclecia.
W latach 1956-1958 na Wyspie Bożego Narodzenia, gdy była jeszcze kolonią, Wielka Brytania przeprowadziła próby nuklearne detonacji bomb wodorowych pod kryptonimem Operation Grapple, w wyniku których ucierpiało ok. 300 mieszkańców wyspy i wielu uczestniczących żołnierzy, zarówno z wysp brytyjskich jak i stowarzyszonych w Brytyjskiej Wspólnocie z Fidżi. W 2005 jedna z poszkodowanych mieszkanek wyspy, Suitupe Kiritome, złożyła w europarlamencie petycję, w której obwinia Wielką Brytanię o nie poczynienie żadnych starań w celu ewakuacji mieszkańców z zagrożonego rejonu i domaga się w imieniu poszkodowanych zapewnienia stałej opieki medycznej, zwłaszcza kontrolnych badań mogących wykryć wczesne stadia chorób nowotworowych.[3]
Łącznie, w latach 1956-1958 Wielka Brytania wykonała 9 próbnych wybuchów nuklearnych bomb wodorowych w atmosferze nad Kiritimati lub, początkowo, nad pobliskim atolem Malden, w ramach Operation Grapple.
Próby nuklearnych detonacji bomb wodorowych były kontynuowane na wyspie przez Stany Zjednoczone w latach 1962-64 w ramach Operation Dominic I do czasu wejścia w życie ugody o zaprzestaniu prób nuklearnych detonacji w atmosferze. Ponad 24-krotnie detonowano bomby wodorowe nad terenem wyspy lub w okolicach, wszystkie przeprowadzone w atmosferze.
Wg ustaleń wojska amerykańskiego, wykonanych po latach, wyspa jest mniej skażona niż typowe miasta USA.
[edytuj] Zaludnienie
Ostatni census przeprowadzono w 2005. Doliczono się wtedy 5115 mieszkańców. Wg censusu, na wyspie znajdują się cztery wsie i niezamieszkałe ruiny piątej. Ciekawostką jest, że trzy z tych miejscowości nosi nazwy Poland (235 mieszkańców), London (1829 mieszkańców) i Paris (ruiny). Dodatkowo jedna z dwu pozostałych miejscowości nazywa się Banana (po polsku: banan, 1170 mieszkańców). Pozostała wieś to Tabwakea (1881 mieszkańców).
[edytuj] Lotnictwo i niedoszłe kosmodromy
Na wyspie, opodal Banany, funkcjonuje port lotniczy Cassidy (ang.: Cassidy International Airport) z 2100-metrową asfaltobetonową drogą startową i cotygodniowym rejsowym międzylądowaniem na trasie pomiędzy Nadi na Fidżi a Stanami Zjednoczonymi: Honolulu na Hawajach. Jest to jedyne lotnisko w Kiribati z rejsowym połączeniem z USA.
Również na wyspie Kiritimati znajduje się duże opuszczone lotnisko Aeon (ang.: Aeon Airfield), które miało stanowić port docelowy zaniechanego japońskiego wahadłowca kosmicznego Hope-X. Lokalizacja wyspy prawie na równiku (współrzędne geograficzne: 1°53' N 157°24' W) nadaje jej bardzo dobre charakterystyki kinetyczne dla operacji kosmodromu. Już w latach 50. Wernher von Braun zaproponował użytkowanie wyspy dla kosmicznych lotów załogowych.
[edytuj] Ptactwo
Atol ten należy do najważniejszych terenów lęgowych w strefie tropikalnej. Na wyspie rozpoznano ponad 35 gatunków ptaków. Regularnie gniazduje tutaj około 25 milionów rybitw czarnogrzbietych. Każdego roku na wyspę przylatują tysiące rybitw tropikalnych by odbyć tutaj lęgi. Na Kiritimati istnieje największa znana kolonia burzyków brunatnych. Wyspa jest zarazem jednym z ostatnich terenów lęgowych oceannika białogardłego oraz petrela polinezyjskiego. Spośród wielu innych ptaków odbywających tu lęgi można wymienić głuptaki - maskowe, białobrzuche i czerwononogie - a także faetony czerwonosterne, rybitwy brunatne oraz fregaty.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Druga Wyspa Bożego Narodzenia znajduje się na Oceanie Indyjskim
- ↑ Przed powstaniem państwa Kiribati rejon ten nazywano Wyspami Gilberta. W skład Kiribati oprócz 16 atoli tworzących Wyspy Gilberta wchodzą również grupy wysp Feniks i Line oraz wyspa Banaba (zwana też Ocean).
- ↑ petycja Suitupe Kiritome
[edytuj] Bibliografia
- Strona internetowa o Kiritimati, wykonana przez mieszkańca wyspy, w serwisie Jane's Oceania Home Page. Link sprawdzony 2007-10-04 (en)
- Cenzus Kiribati z 2005 r., dane wstępne. Link sprawdzony 2007-10-04. (en)
- Strona internetowa o brytyjskich i amerykańskich próbach broni nuklearnej (bomb wodorowych) na Kiritimati, w serwisie Jane's Oceania Home Page. Link sprawdzony 2007-10-04. (en)
- Strona internetowa ze wspomnieniami brytyjskiego żołnierza, który brał udział w próbach broni nuklearnej na Kiritimati, w serwisie Jane's Oceania Home Page. Link sprawdzony 2007-10-04. (en)
- Przebudźcie się! sierpień 2007, Czym nas urzekła wyspa Kiritimati
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Brytyjczycy znów zgubili chronione dane |
 Brytyjska administracja państwowa zgubiła kolejną bazę danych osobowych. Tym razem są to dane tysięcy pracowników wymiaru sprawiedliwości - donoszą tamtejsze media.
|
| Chiny: zaginęło 20 górników |
 Kolejna górnicza tragedia w Chinach. Tym razem 20 górników zaginęło w kopalni w centrum kraju po tym jak woda zalała jeden z korytarzy. Tylko w ubiegłym roku w kopalniach w Chinach zginęło co najmniej 3,8 tys. górników.
|
| Ekstremalnie niebezpieczny Ike |
 Huragan Ike, który z czwartej kategorii osłabł do trzeciej, znów przybiera na sile i ponownie staje się huraganem czwartej kategorii - poinformowało Narodowe Centrum Huraganów w USA.
|
| Neonaziści chcą więcej... wolności |
 Około tysiąca neonazistów przemaszerowało wczoraj w niemieckim mieście Dortmund. W kontrdemonstracji przeszło 600 osób z partii SPD. Ich marsz odbył się pod hasłem "Nazi out".
|
| Obama i McCain przestaną walczyć. W rocznicę 11 września |
 Tego dnia odłożą na bok politykę, wyborcze topory i walkę o głosy Amerykanów. Przynajmniej obaj zgodnie tak twierdzą. Republikanin John McCain i demokrata Barack Obama we wspólnym oświadczeniu ogłosili, że 11 września, w rocznicę zamachów na World Trade Center, staną obok siebie w "strefie zero".
|