Z Wikipedii

Klawesyn (wł. cembalo, clavicembalo) - znany już powszechnie w Europie od okresu renesansu instrument strunowy szarpany wyposażony w klawiaturę, zaliczany do cytr.

W instrumencie tym struny zostają wzbudzone poprzez mechanizm skoczków zaopatrzonych w piórka, które wprawione w ruch za pomocą mechanizmu klawiszowego szarpią struny naciągnięte nad korpusem rezonansowym. W formie wykształconej ostatecznie pod koniec wieku XVII, klawesyn miał co najmniej podwójny naciąg strun, często także - podobnie jak w organach dwa manuały (klawiatury). Uderzając jeden klawisz można było wydobyć jednocześnie dźwięk z jednej, dwóch lub nawet kilku strun, które niekiedy transponowały w interwale oktawy. Strojono je w unisonie (8' - rejestr ośmiostopowy); w niektórych instrumentach, przeznaczonych do solowej gry używano także strun strojonych oktawę wyżej (4' - rejestr czterostopowy). W brzmieniu rejestr ośmiostopowy odpowiadał wysokości dźwięku zapisanej w nutach, zaś czterostopowy rejestr transponował oktawę w górę - przykładowo dźwiękowi c1 ("c razkreślne") w pisowni odpowiadał w rzeczywistości ton c2 ("c dwukreślne").

Klawesyn nie miał możliwości różnicowania dynamicznego poprzez siłę nacisku klawisza (siłę uderzenia), tak jak to jest możliwe podczas gry na fortepianie. Mocniejsze lub słabsze uderzenie w klawisze nie powodowało zwiększenia lub zmniejszenia wolumenu. Zmian w sile brzmienia dokonywano wyłącznie poprzez dołączanie kolejnych naciągów strun (zmiana registrów) oraz wzbogacanie faktury muzycznej. Technika gry przypominała pod tym względem organową, chociaż na klawesynie dużo częściej wykorzystywano grę arpeggio oraz wiele rodzajów ornamentów muzycznych. Barwa dźwięku klawesynu stapiała się dobrze z innymi instrumentami strunowymi, zwłaszcza z: lutnią, chitarrone, gitarą a także ze smyczkami. Klawesyn był, obok organów i lutni, jednym z najczęściej wykorzystywanych instrumentów do realizacji partii basso continuo. Pod koniec wieku XVIII klawesyn wyszedł z użycia ze względu na rozpowszechnienie się fortepianu, który miał inne możliwości interpretacyjne, odpowiadające potrzebom kompozytorów okresu klasycyzmu.

Renesans klawesynu nastąpił na początku XX wieku głównie za sprawą polskiej klawesynistki Wandy Landowskiej. Obecnie instrument ten wchodzi zazwyczaj w skład tzw. orkiestr barokowych czyli zespołów zajmujących się stylową interpretacją muzyki dawnej.

Spis treści 1 Odmiany klawesynu 2 Historia 3 Klawesyn w muzyce popularnej 4 Zobacz też

[edytuj] Odmiany klawesynu

• gravicembalo, używany w XVI i XVII w. głównie przez dyrygentów zespoÅ‚u instrumentalnego do realizacji generaÅ‚basu (basso continuo)
• unison, instrument o zdwojonych strunach strojonych w unisonie
• wirginaÅ‚, miaÅ‚ prostokÄ…tne pudÅ‚o bez nóg, jego skala obejmowaÅ‚a 4 oktawy; popularny w XVI i XVII w., głównym oÅ›rodkiem budowy wirginaÅ‚u byÅ‚a Antwerpia, a centrum twórczoÅ›ci - Anglia
• szpinet (spinet, w Polsce nazywany excellencikiem), z pudÅ‚em prostokÄ…tnym lub szeÅ›ciokÄ…tnym na nogach i skalÄ… do 5 oktaw, jednÄ… klawiaturÄ… i jednym systemem strun (8' - rejestr oÅ›miostopowy), popularny w domowym muzykowaniu w XV-XVII w.
• klawicyterium (claviciterium) - ze strunami ustawionymi pionowo; prototyp pianina, popularny w Europie w XVI i XVII w.
• klawesyn wÅ‚aÅ›ciwy, posiadaÅ‚ duże pudÅ‚o rezonansowe o ksztaÅ‚cie zbliżonym do trójkÄ…ta i struny naciÄ…gniÄ™te prostopadle do klawiatury

[edytuj] Historia

Od końca XVI w. klawesyn posiadał dwie klawiatury, a także możliwość zmiany barwy dźwięku (tzw. rejestry). Niemożność różnicowania dynamicznego dźwięków w pewnym stopniu kompensowało zdwajanie dźwięków w oktawach (równoczesne uderzanie dźwięku właściwego oraz dźwięku o oktawę niżej lub wyżej).

W XVII i pierwszej połowie XVIII w. klawesyn pełnił podstawową funkcję w orkiestrze operowej i symfonicznej, realizując basso continuo, był też używany jako instrument solowy i kameralny.

W XVIII w. został wyparty przez fortepian, jednak wciąż jest niezastąpiony przy wykonywaniu dzieł muzyki dawnej.

[edytuj] Klawesyn w muzyce popularnej

• Jimi Hendrix - Burning of the Midnight Lamp
• Tori Amos - Blood Roses
• The Beatles - Piggies
• Linda Ronstadt - Long, Long Time
• The Beach Boys - Pet Sounds, Good Vibrations
• Queen - Fairy Feller's Master Stroke
• Paula Abdul - Blowing Kisses In The Wind
• The Stranglers - Golden Brown
• Deep Purple - Blind
• Sonata Arctica - UnOpened
• Björk - Scary
• Red Hot Chili Peppers - Eskimo
• ABC - Tears Are Not Enough
• Marilyn Manson - The Golden Age of Grotesque

[edytuj] Zobacz też

• muzyka
• instrument muzyczny

Grzywna dla dziennikarza za ujawnienie tożsamości świadka

Kosowski dziennikarz Baton Haxhiu, który ujawnił tożsamość chronionego świadka zeznającego w procesie byłego premiera Kosowa Ramusha Haradinaja, został skazany na zapłacenie grzywny w wysokości 7 tysięcy euro.

Onet.pl z targetowaniem behawioralnym reklam

Portal Onet.pl wdraża system targetowania behawioralnego reklam.

Andracki przewodniczÄ…cym rady nadzorczej PAP-u

Krzysztof Andracki został przewodniczącym rady nadzorczej Polskiej Agencji Prasowej. Wybrano go na wczorajszym, pierwszym posiedzeniu rady powołanej na początku lipca.

118 osób na liście zwolnień w telewizji Puls

Na liÅ›cie zwolnieÅ„ po likwidacji programu informacyjnego telewizji Puls ”Puls Raport” jest 118 nazwisk.

TVP grozi, że wstrzyma inwestycje w regionach

Telewizja Polska ogłosiła, że może zrezygnować z inwestycji w oddziałach regionalnych.

Linki: Strona g³ówna