Z Wikipedii

Koartykulacja to wymawianie (artykulacja) głosek w ciągu fonicznym; występowanie w artykulacji jakiejś głoski ruchów lub układów narządów mowy właściwych głosce lub głoskom sąsiednim.

Na przykład w sąsiedztwie głoski u inne głoski uzyskują zaokrąglenie wargowe. Dzieje się tak dlatego, że nie wymawiamy głosek wyabstrahowanych, lecz cały ich ciąg. W mowie ludzkiej widoczne są tendencje do ujednolicania wymowy, w wyniku tego procesu np. głoski dźwięczne i bezdźwięczne w swojej bezpośredniej obecności nie zachowują swych pierwotnych właściwości.

Koartykulacja obejmuje przede wszystkim:

• antycypację - wcześniejsze przygotowanie narządów mowy do wymówienia kolejnej głoski;
• perseweracja - dłuższe utrzymywanie pozycji narządów mowy właściwych głosce poprzedniej;
• upodobnienia wewnątrz- i międzywyrazowe.

Przykłady

• wtorek, wym. ftorek
• liczba, wym lidżba
• urok życia, wym. urog życia

[edytuj] Procesy koartykulacyjne

• labializacja - zaokrąglenie warg w obecności niektórych głosek (np. u, o), rodzaj upodobnienia

• palatalizacja - zmiękczanie głoski, wymowa głoski z dodatkową artykulacją środkowopodniebienną

• welaryzacja - utworzeniu podczas artykulacji dodatkowego zwężania poprzez wzniesienie tyłu języka w kierunku podniebienia miękkiego (por. wymowa wyrazów panga, dżungla); należy do upodobnień ze względu na miejsce artykulacji

• uwularyzacja

• faryngalizacja - tworzenie podczas artykulacji dodatkowego przewężania pomiędzy korzeniem języka a tylną ścianą gardła; w języku polskim proces ten nie występuje

[edytuj] Bibliografia

• Ostaszewska Danuta, Tambor Jolanta, Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1993.

Walenie walczą o życie

Na australijskiej plaży trwa nieprzerwanie od soboty akcja ratowania 64 grindwali. Do tej pory udało się uratować 11 osobników. Jednak większości z nich najprawdopodobniej nie uda się powrócić do morza.

Rewolucja róż - pięć lat później

Mija piąta rocznica rewolucji róż, czyli bezkrwawego przewrotu politycznego w Gruzji. W niedzielnych uroczystych obchodach w Tbilisi weźmie udział prezydent Lech Kaczyński.

Dalajlama: Nie odejdę

Duchowy i polityczny przywódca Tybetańczyków Dalajlama XIV zapowiedział w niedzielę, że nie ustąpi z funkcji. Jednocześnie zapewnił o kontynuacji "środkowej drogi" w kontaktach z Chinami, bo "całkowita niepodległość jest nieosiągalna".

Samobójstwo na wizji

- Mario, żegnaj - to ostatnie słowa do żony 63-letniego byłego dowódcy policji w Argentynie, który popełnił samobójstwo przed nagrywającą z nim wywiad ekipą telewizyjną.

Wyszli na trzeci kosmiczny spacer

Astronauci z promu Endeavour zakończyli w przestrzeni kosmicznej trzecią z czterech zaplanowanych napraw międzynarodowej stacji ISS. Harmonogram spacerów kosmicznych uległ zmianie, po tym jak w środę jedna z astronautek wypuściła z rąk torbę z narzędziami, która odpłynęła w kosmos.