Kolumna (architektura)
Z Wikipedii
Kolumna - element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Historia kolumny zaczęła się w Sumerze i sięga VII tysiąclecia p.n.e. Od swych narodzin - to znaczy od wyodrębnienia się z lizeny lub pilastra, polegającego na oderwaniu się od lica ściany - niesie pierwotne znaczenie symboliczne pilastra. Jako element pionowy jest symbolem łączności z bogiem: to po tej linii bóstwo zstępuje na ziemię i po tej linii wierzący wznosi swe modły do niego.
W starożytnym Egipcie kolumny wywodzą się z drewnianego pnia podpierającego dach domu. Podpora taka wspierana była na kamiennym cokole, (aby nie wgniatała się w ziemię). Pomiędzy poziomą belką dachu a słupem umieszczano dość często dodatkową drewnianą deską, dała ona początek abakusowi. Pierwsze, wykonane w kamieniu naśladują swoim wyglądem roślinność Doliny Nilu. Głowice kolumn egipskich, w swoim założeniu nie są dodanym dla ozdoby elementem, lecz tworzą jedną całość z trzonem kolumny, są jego kontynuacją, podobnie jak kwiat w sposób naturalny wyrastając z łodygi też tworzy z nim całość. W architekturze pojawiają się kolumny:
- palmowe – o cylindrycznym trzonie i głowicy w kształcie 9 liści palmowych
- lotosowe – o trzonie naśladującym kilka (4 lub 6) połączonych łodyg lotosu zakończonych zamkniętym lub otwartym kwiatem
- papirusowe – o trzonie zbudowanym z pęku (6 lub 8) łodyg i kapitelu naśladującym zamknięty lub otwarty kwiat papirusu.
W czasach Nowego Państwa trzon kolumn został zastąpiony pojedynczą łodygą a kwiat odwrócony, tworząc tzw. porządek dzwonkowaty. Część kolumn została jeszcze bardziej uproszczona przez zastąpienie pęku kwiatów pojedynczym wałkiem. W tym okresie pojawia się także nowy typ kolumn kompozytowych zwanych też hatoryckimi lub sistorowymi (od sistrum, jest to rodzaj instrumentu muzycznego związanego z kultem bogini Hathor). Kolumny te miały kapitele w kształcie tego instrumentu a jego ozdobą były wizerunki twarzy bogini zwrócone na cztery strony świata.
W Lagidów (Ptolemejskich) pojawił się jeszcze inny typ głowic kompozytowych, łączący w jedną całość trzy występujące wcześniej typy kolumn "roślinnych". Oprócz wymienionych w Egipcie występowały tzw. "kolumny prodoryckie". Złożone były z trzonu o cylindrycznych bębnach kanelurowanych lub gładkich. Czasem zdobione były w górnej części dwoma podłużnymi liśćmi opadającymi w dół. Na trzonach kolumn egipskich umieszczano zazwyczaj napisy z hieroglifów biegnącymi wzdłuż kanelur lub łodyg, zdobiono je reliefami i polichromią o żywych barwach.
Kolumny wykonywano zazwyczaj z kamienia lub drewna (zdarzały się też kolumny kamienno-drewniane). Bardzo często zdobiono je żłobkami, które biegły wzdłuż całego członu (tzw. kanelury). Trzony kolumn zazwyczaj nie były jedną bryłą, ale składały się z połączonych czopami bębnów. Kolumny były stosowane masowo w architekturze greckiej, rzymskiej oraz późniejszych epokach.
[edytuj] Typy starożytnych kolumn
W starożytności stosowane były kolumny następujących porządków architektonicznych:
- dorycki - o wysokości od 8 do 12 modułów w starożytnej Grecji i 16 modułów w starożytnym Rzymie
- joński - o wysokości od 16 do 20 modułów
- koryncki - o wysokości jak w porządku jońskim, czyli od 16 do 20 modułów
- kompozytowy - o wysokości 20 modułów
- toskański - o wysokości 14 modułów
[edytuj] Użycie
Kolumny stosowano między innymi w następujących budowlach:
[edytuj] Symbolika
Kolumna architektoniczna, jako element na którym opiera się konstrukcja, jest przez wielu uważana za symbol trwałości. Przykładowo, trzy kolumny są symbolem wykorzystywanym przez masonerię. Mają symbolizować zasadę trzech wartości: mądrości, piękna i siły.
Podobnie Egipska kolumna zwana dżed, a mająca przedstawiać kręgosłup Ozyrysa, postrzegana jest jako element nawiązujący do takich pojęć, jak trwałość, czy stabilność.
[edytuj] Zobacz też
| Transferowy rekord Manchesteru United |
|
Manchester United osiągnął porozumienie ze sportową firmą inwestycyjną MSI w sprawie transferu definitywnego Carlosa Teveza - poinformowały brytyjskie media.
|
| Napastnik Odry rozwiązał kontrakt z klubem |
|
25-letni piłkarz Jakub Biskup rozwiązał w sobotę kontrakt z zespołem Odry Wodzisław, w barwach którego od 2006 roku rozegrał 44 mecze.
|
| Dwa zwycięstwa Legii, Grzelak w formie |
|
Legia Warszawa pokonała w meczach sparingowych kolegów z Młodej Ekstraklasy 3:1 oraz pierwszoligowy Dolcan Ząbki 2:0. Spotkania zostały rozegrane z powodu przesunięcia o tydzień startu piłkarskiej Ekstraklasy.
|
| Polskie sztangistki szlifują formę |
|
Aleksandra Klejnowska - Krzywańska, Dominika Misterska-Zasowska, Marzena Karpińska i Marietta Gotfryd. Tak wygląda skład reprezentacji kobiet w podnoszeniu ciężarów na Igrzyska Olimpijskie w Pekinie.
|
| Piast Gliwice wygrał z Zagłębiem Lubin |
|
Beniaminek ekstraklasy Piast Gliwice pokonał w sparingowym meczu Zagłębie Lubin 2:1 (0:0).
|