Z Wikipedii

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony komar. Zobacz też: inne znaczenia słowa "komar".

Komarowate
Stegomyia aegypti
Systematyka
Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	muchówki
Rodzina	komarowate
Nazwa systematyczna
Culicidae
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Komarowate, komary (Culicidae) – występująca na całym świecie rodzina owadów (nadrodzina Culicoidea) z rzędu muchówek. Znanych jest ponad 40 rodzajów i ok. 3,5 tys. gatunków komarów. Dawniej do komarowatych zaliczano także jako podrodziny: Chaoborinae (obecnie rodzina Chaoboridae) i Dixinae (obecnie rodzina Dixidae).

Rodzina komarowatych dzieli się na następujące podrodziny i rodzaje:

• Podrodzina Anophelinae
  • Anopheles
  • Bironella
  • Chagasia
• Podrodzina Culicinae
  • Aedeomyia
  • Aedes (czasem wydzialany jest rodzaj Ochlerotatus).
  • Armigeres
  • Ayurakitia
  • Coquillettidia
  • Culex
  • Culiseta
  • Deinocerites
  • Eretmapodites
  • Ficalbia
  • Galindomyia
  • Haemagogus
  • Heizmannia
  • Hodgesia
  • Isostomyia
  • Johnbelkinia
  • Limatus
  • Lutzia
  • Malaya
  • Mansonia
  • Maorigoeldia
  • Mimomyia
  • Onirion
  • Opifex
  • Orthopodomyia
  • Psorophora
  • Runchomyia
  • Sabethes
  • Shannoniana
  • Topomyia
  • Trichoprosopon
  • Tripteroides
  • Udaya
  • Uranotaenia
  • Verrallina
  • Wyeomyia
  • Zeugnomyia
• Podrodzina Toxorhynchitinae
  • Toxorhynchites

Larwy komarów

Komarowate związane są ze środowiskiem wodnym, ponieważ w cyklu rozwojowym komarów larwy żyją w wodach. Komarowate są bardzo rozpowszechnione, występują od Arktyki po rejony tropikalne. Osobniki dorosłe latają wieczorami w dużych chmarach nad podmokłymi łąkami, w pobliżu jezior, stawów i rzek. Jedne gatunki wybierają zacienione przybrzeża, inne znowu oświetlone, wolne przestrzenie wodne.

Dorosłe komary mają aparat gębowy kłująco-ssący. Samice tych owadów ssą krew zwierząt stałocieplnych, ponieważ do rozwoju jaj wymagają odżywiania się krwią określonych gatunków zwierząt. Natomiast samce żywią się nektarem kwiatów.

Samice komarów przywabia zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu oraz kwas mlekowy i inne składniki potu. Posługują się też termodetekcją, co sprawia, że w przypadku ludzi bardziej narażeni na ukąszenia komarów są młodzi mężczyźni, dzieci i kobiety w okresie owulacji.

Samica po przyłożeniu kłujki do ciała zwierzęcia puszcza w ruch szczęki kształtu lancetu zaopatrzonego w haczyki. Ruchy szczęk w górę i w dół powodują przecięcie skóry, następnie do rany zostaje wstrzyknięta kropelka śliny, która ma zapobiec krzepnięciu krwi. Samica odlatuje dopiero wtedy, gdy wypełni żołądek krwią ofiary. Ślina samicy zawiera substancję chemiczną, podrażniającą skórę, może także dochodzić do reakcji alergicznej. Dlatego po ukłuciu skóra czerwienieje, puchnie i swędzi.

Po kopulacji, która odbywa się wkrótce po przepoczwarczeniu, samiec ginie, samica zaś musi nassać się krwi, by jaja dojrzały. W krajach tropikalnych samice składają jaja po przezimowaniu albo też jesienią w suchym miejscu, które staje się wilgotne po opadach wiosennych. W niektórych przypadkach jaja nie rozwijają się, o ile nie przejdą przez okres chłodu i nie znajdują się w środowisku wilgotnym przez pewien okres. Jaja - zwężone na jednym końcu - składane są na powierzchni wody tak blisko siebie, że woda nie może dostać się między nie. Po pewnym czasie wylęgają się larwy. Oddychają one wystawiając ponad powierzchnię wody specjalną rurkę, w którą zaopatrzony jest odwłok. Położenie, jakie zajmują larwy w wodzie, jest charakterystyczne dla danego gatunku. Larwy pospolitego komara brzęczącego wiszą głową w dół, natomiast larwy widliszka układają się poziomo pod powierzchnią wody. Larwy komarów są bardzo płochliwe i zaniepokojone szybko nurkują. Żywią się na ogół rozkładającą się materią organiczną i tylko niektóre gatunki są drapieżcami. Poczwarki komarów, w przeciwieństwie do poczwarek innych owadów, są bardzo ruchliwe.

Tempo rozwoju komarów jest bardzo różne - jedne rozmnażają się w ciągu kilku dni, inne zaś znacznie dłużej i rozwija się wtedy tylko jedno pokolenie w ciągu roku.

W Polsce występuje 47 gatunków komarów. W niektórych latach i na niektórych terenach ich występowanie może osiągnąć nasilenie plagowe, co zwiększa prawdopodobieństwo przenoszenia chorób drogą krwi. Na niektórych terenach (np. po okresie powodzi) wdrożono programy zwalczania plagowego występowania komarów.

W Polsce (i w Europie), pospolity jest:

• komar brzÄ™czÄ…cy (Culex pipiens), z dużymi przezroczystymi skrzydÅ‚ami i dwiema podÅ‚użnymi prÄ™gami na żółtobrunatnym tuÅ‚owiu. Ma on liczne rasy biologiczne, uważane przez niektórych za odrÄ™bne gatunki. Rasy te wykazujÄ… wybiórczość w stosunku do żywicieli. Np. jedna z nich atakuje tylko ptaki, inna - tylko ludzi.
• Theobaldia annulata z biaÅ‚ymi i brunatnymi pierÅ›cieniami na nogach oraz 3-5 brunatnymi plamami na skrzydÅ‚ach. Samica skÅ‚ada jaja wiosnÄ… w wodach stojÄ…cych, przede wszystkim silnie zanieczyszczonych. Po 2-4 dniach wylÄ™gajÄ… siÄ™ larwy dÅ‚ugoÅ›ci 8 mm, silnie owÅ‚osione. Ruchliwa poczwarka - nastÄ™pne stadium rozwojowe komara - ma maczugowaty, rozszerzony tułów zaopatrzony z przodu w dwie rurki oddechowe.
• Inne gatunki wystÄ™ujÄ…ce w Polsce to m.in. Anopheles maculipennis, Anopheles atroparvus, Anopheles messeae, Anopheles claviger i Anopheles plumbeus.

Niektóre komary tropikalne

• Aedes aegypti wystÄ™puje na obszarze pomiÄ™dzy 42° szerokoÅ›ci północnej, a 40° szerokoÅ›ci poÅ‚udniowej. Ma on ponad 4 mm dÅ‚ugoÅ›ci i grzbietowÄ… stronÄ… tuÅ‚owia z rysunkiem w ksztaÅ‚cie liry. Samice skÅ‚adajÄ… po 75-150 jaj odpornych na wysychanie. MogÄ… one kilka miesiÄ™cy pozostawać poza wodÄ…. Rozwój odbywa siÄ™ już w niewielkiej iloÅ›ci wody mieszczÄ…cej siÄ™ w dziupli drzewa, czy nawet w skorupie Å›limaka. W dogodnych warunkach rozwój trwa zaledwie kilkanaÅ›cie dni. Aedes aegypti prowadzi dzienny tryb życia, może jednak atakować ludzi również i w nocy. Komar ten jest przenosicielem żółtej febry i dengi.
• Anopheles mosquito i inne komary z tego rodzaju przenoszÄ… malariÄ™ i filariozÄ™.
• Stegomia calopus przenosi podobnie jak Aedes aegypti żółtÄ… febrÄ™.
• Phlebotous papatasii przenosi podobnie jak Aedes aegypti gorÄ…czkÄ™ Denga.

Choroby roznoszone przez komary to m. in.:

• malaria
• żółta febra
• denga
• filarioza
• wirusowe zapalenie mózgu (West Nile virus)
• gorÄ…czka doliny Rift

W związku ze zmianami klimatycznymi zasięg występowania komarów ze strefy tropikalnej rozszerza się na północ, co sprawia, że w Europie (zwłaszcza południowej) rośnie zagrożenie chorobami przenoszonymi przez te gatunki.

[edytuj] Bibliografia

• Barbara Skierska 1971. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 a Komary – Culicidae Larwy i poczwarki. PWN, Warszawa.
• Barbara Skierska 1977. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 b Komary – Postacie dojrzaÅ‚e. PWN, Warszawa.