Z Wikipedii

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony kompas. Zobacz też: inne znaczenia słowa "kompas".

Kompas turystyczny wykorzystywany do orientacji mapy.

Kompas magnetyczny – przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania kierunku południka magnetycznego. W kompasie wykorzystuje się zjawisko ustawiania się swobodnie zawieszonego magnesu wzdłuż linii pola magnetycznego. Kompas składa się z wąskiego, długiego i lekkiego magnesu (tzw. igły magnetycznej) ułożyskowanego na pionowej osi oraz tarczy z podziałką kątową (tzw. róży kompasowej). Współczesne kompasy wypełnione są płynem (zwykle alkoholem), co zapobiega ciągłemu drganiu igły utrudniającemu odczyt.

Kompasy magnetyczne źle działają w pobliżu:

• magnesów i przedmiotów z ferromagnetyków (stal, żeliwo)
• przewodów przewodzÄ…cych prÄ…d o dużym natężeniu,

gdyż obiekty te zakłócają naturalne pole magnetyczne Ziemi, a w rezultacie zniekształcają wskazania kompasu. Do kompasów nie można też zbliżać ciał silnie naelektryzowanych. Pomimo tego, że metalowa obudowa przeciwdziała elektryzowaniu igły, w szczególnych przypadkach na igłę mogą działać siły elektrostatyczne zakłócające pomiar.

[edytuj] Poprawki w nawigacji z kompasem magnetycznym

Nawigacja przy użyciu kompasu magnetycznego wymaga uwzględnienia poprawek.

Ze względu na różne położenie biegunów magnetycznych i geograficznych im większa szerokość geograficzna tym większe odchylenie między południkiem geograficznym a magnetycznym wskazywanym przez kompas (wpływ ma też niejednolitość pola magnetycznego Ziemi). (patrz: deklinacja magnetyczna) i dlatego powyżej 85° N lub S przestają one spełniać swoje zadanie.

Obiekty znajdujące się w pobliżu kompasu - na przykład stalowy kadłub statku - mogą zakłócać jego wskazania (patrz: dewiacja kompasu).

[edytuj] Historia

Pierwsza wzmianka o użyciu w nawigacji igły magnetycznej, unoszącej sie na wodzie w naczyniu^[1], jest w chińskiej książce Zhu Yu Pingzhou Ke Tan z 1117 choć Szen Kua opisał kompas juz w 1088 w Meng Ch'i Pi T'an.

W Europie pierwsza wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze jest w De naturis rerum (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana napisanej prawdopodobnie w 1190 roku w Paryżu^[1]

Prawdziwy kompas (igła magnetyczna w pustym pudełku obracająca się na trzpieniu), znany jest w Europie od co najmniej roku 1300^[2]. W Chinach w takiej formie znany jest od przełomu XVI I XVII wieku^[3].

Zobacz galeriÄ™ na Wikimedia Commons:
Kompas magnetyczny

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• kompas, busola, żyrokompas
• przeglÄ…d zagadnieÅ„ z zakresu nawigacji.

Parlament zostaje. Do czwartku

Kryzys polityczny na Ukrainie przedłuża się. Wbrew oczekiwaniom, prezydent Wiktor Juszczenko nie zarządził rozwiązania jednoizbowej Rady Najwyższej, ale utrzymał perspektywę przedterminowych wyborów. Urzeczywistnienie tego scenariusza spodziewane jest teraz w czwartek.

Rosja przenosi wojska do Osetii PÅ‚d i Abchazji

Ruszyła operacja wycofania wojsk z tzw. strefy buforowej, którą Rosja arbitralnie ustanowiła wokół dwóch zbuntowanych republik gruzińskich. Świadkowie potwierdzają, że kolumna 50-60 rosyjskich pojazdów opuszczała bazę Urta w pobliżu Zugdidi w zachodniej Gruzji, kierując się w stronę Abchazji - donosi Reuters.

Obama prezydentem? "Prawie na pewno"

- Obama prawie na pewno zostanie prezydentem USA i będziemy mieli przed sobą bardzo trudny i bardzo, w cudzysłowie, ciekawy okres - tak amerykanista, profesor Zbigniew Lewicki komentował wyścig do fotela prezydenta, po kolejnym starciu kandydatów.

Rosyjscy nacjonaliści w obronie Jaruzelskiego

"Ręce precz od Jaruzelskiego" - pod tym hasłem odbędzie się środowa pikieta rosyjskich nacjonalistów przed budynkiem polskiej ambasady w Moskwie. Działacze Euroazjatyckiego Związku Młodzieży uważają, że sąd nad generałem jest zapowiedzią "NATO-wskiej i amerykańskiej agresji przeciwko Rosji".

Katastrofa lotnicza pod Mount Everest

18 osób zginęło podczas nieudanego lądowania niewielkiego samolotu pasażerskiego na lotnisku u stóp Himalajów w Nepalu. Większość spośród ofiar to niemieccy turyści - podają lokalne media.