Kosmologia obserwacyjna
Z Wikipedii
Kosmologia obserwacyjna jest działem astronomii, a dokładnie astrofizykii. Zajmuje się badaniem wszechświata, jego kształtu i ewolucji (do największej możliwej skali, po horyzont cząstek). Kosmologia obserwacyjna bazuje na kosmologii teoretycznej, tworzącej formalizmy matematyczne w postaci matematycznych modeli Wszechświata.
Podstawę kosmologii fizycznej (czyli kosmologii teoretycznej i kosmologii obserwacyjnej) stanowi obecnie ogólna teoria względności, dzięki której tworzone są modele Wszechświata.
Powszechnie przyjmowany jest model zakładający ewolucję Wszechświata od stanu o bardzo dużej gęstości i temperaturze (często uważa się, iż był to stan osobliwy, czyli taki, w którym wartości te były nieskończone, a obszar, w którym miało to miejsce, miał rozmiar albo zerowy, albo nieskończony, zależnie od modelu), który od chwili początkowej zaczyna się rozszerzać (Wielki Wybuch), jednocześnie stygnąc.
[edytuj] Obserwacyjne podstawy kosmologii
- prawo Hubble'a
- pierwotna nukleosynteza
- własności promieniowania tła (promieniowania reliktowego), modelowanego jako promieniowanie ciała doskonale czarnego
- struktura wielkoskalowa (rozkład galaktyk i ich gromad)
[edytuj] Opis ekspansji Wszechświata
- współrzędne współporuszające się
- metryka Friedmana-Lemaître'a-Robertsona-Walkera - przestrzeń metryczna
- równania Friedmana-Lemaître'a
- forma Wszechświata: globalna i lokalna
- Wielki Wybuch
- wszechświat de Sittera
- Horyzont cząsteczek (zobacz też horyzont zdarzeń)
- historia modeli relatywistycznych
[edytuj] Elementy współczesnej kosmologii teoretycznej
| Era | Początek ery | Gęstość g/cm3 | Temperatura [K] |
|---|---|---|---|
| Era Plancka | 10-44 s | 1093 | 1033 |
| ewentualna Era inflacji | 10-35 s | 10? | 10? |
| Era hadronowa | 10-23 s | 10? | 10? |
| Era leptonowa | 10-4 s | 1014 | 1012 |
| Era promieniowania | 10 s | 104 | 1010 |
| Era materii | 105 lat | 10-21 | 30 000 |
[edytuj] Cieplna historia Wszechświata, według Standardowego Modelu Kosmologicznego
[edytuj] Od niejednorodności do powstania struktury wielkoskalowej we Wszechświecie - formowanie się galaktyk i ich ewolucja
- niestabilność grawitacyjna (kryterium Jeansa)
- niejednorodności promieniowania tła
- powstawanie i ewolucja zaburzeń gęstości
[edytuj] Współczesne testy obserwacyjne modeli Wszechświata
- prawo Hubble'a
- ciemna materia barionowa i niebarionowa
- ciemna energia
- widmo mocy mikrofalowego promieniowania tła, wielkoskalowe zaburzenia gęstości materii, wielkoskalowe zaburzenia statystyczne grupowania galaktyk
- formowanie siÄ™ galaktyk
- soczewkowanie grawitacyjne
- soczewkowanie topologiczne
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Kosmologia — kilka ciekawych problemów, Jerzy Sikorski, Uniwersytet Gdański
| Polska liderem w pokazywaniu europejskich produkcji |
|
Europejskie stacje telewizyjne przeznaczają ponad 65 proc. czasu antenowego na produkcje europejskie, w tym ponad 36 proc. na produkcje niezależnych producentów z UE - wynika z piątkowego raportu Komisji Europejskiej. Polska jest liderem rankingu krajów UE.
|
| TVP procesuje siÄ™ z "Dziennikiem" |
|
Przeprosin i wpłaty 200 tys. na cel społeczny żąda TVP od "Dziennika" za artykuł pt. "Korupcja w TVP" - o domniemanej propozycji wiceszefowej Agencji Informacji TVP Patrycji Koteckiej wyższych wycen za materiały kompromitujące PO.
|
| Maks Kolonko procesuje siÄ™ z "Faktem" |
|
Przeprosin i 100 tysięcy zł zadośćuczynienia żąda od wydawcy "Faktu" znany prezenter TV Mariusz Maks Kolonko za nazwanie go "łajdakiem" i sugestię, że swój związek z Weroniką Rosati traktował instrumentalnie.
|
| Powstaje audiobook o ÅšlÄ…sku |
|
Sześć płyt i książka z esejami złożą się na audiobook poświęcony Śląskowi. Ma to być dźwiękowy pejzaż regionu.
|
| Dodatek o Powstaniu Warszawskim w "Rzeczpospolitej" |
|
Dzisiaj dziennik "Rzeczpospolita" (Presspublica) ukaże siÄ™ z dodatkiem poÅ›wiÄ™conym Powstaniu Warszawskiemu – "Warszawa '44".
|