Z Wikipedii

Współrzędne: 54°54' N 23°56' E54.9 23.9333333 (Kowno)

Kowno
Herb Kowna Flaga Kowna
Państwo	Litwa
Obwód	kowieński
Mer	Arvydas Garbaravičius
Powierzchnia	157 km²
Położenie	54°54' N 23°56' E
Wysokość	47 m n.p.m.
Ludność  • liczba ludności • gęstość	361 274 2336 os./km²
Nr kierunkowy	+370-37
Miasta partnerskie	Wrocław
Położenie na mapie kraju Kowno

Kowno (lit. Kaunas, łot. Kauņa) - drugie pod względem liczby mieszkańców miasto Litwy (366,6 tys. mieszkańców, stan na 1 lipca 2004) i największy ośrodek przemysłowy kraju. Położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii. Jest miastem zaprzyjaźnionym z Białymstokiem.

Spis treści 1 Historia 2 Zabytki 3 Mieszkańcy wg narodowości: 4 Znane postaci 5 Zobacz też 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Pierwsze wzmianki w 1361 roku. W XIII wieku powstał tu gród obronny, chroniący Litwinów przed najazdami Krzyżaków, którzy zdobywali go jednak wielokrotnie, m.in. w 1362 roku. W 1384 Krzyżacy wznieśli, zachowany do dziś, warowny zamek mający stanowić bazę wypadową do dalszych najazdów, szczególnie na Wilno i Troki. Ostatecznie przynależność państwowa Kowna uregulowana została po bitwie grunwaldzkiej (1410) i pokoju toruńskim (1411).

W 1398 roku powstaje w mieście stowarzyszenie kupców niemieckich, utrzymujące szerokie kontakty z miastami hanzeatyckimi (m.in. Rygą), co pozwoliło miastu szerzej otworzyć się na ówczesne "nowinki". W 1408 r. książę Witold nadaje Kownu prawa miejskie (magdeburskie), powstaje samorząd administracyjny, gospodarczy i sądowy. W 1581 Kowno otrzymuje prawo składu. Od tego czasu miasto rozwijało się pomyślnie, mimo wybuchających raz po raz pożarów (1537, 1731), epidemii cholery i dżumy, a także powodzi.

Szczególny rozkwit miasta przypadł na drugą połowę XVIII wieku. Projektowanego na sejmie grodzieńskim województwa kowieńskiego nie utworzono z powodu III rozbioru Polski. W jego wyniku miasto przypadło Rosji i włączono je w obręb guberni wileńskiej. 1812 miasto poniosło ogromne straty związane z wyprawą rosyjską Napoleona. Mieszkańcy Kowna aktywnie uczestniczyli w powstaniach narodowych - listopadowym (1830) i styczniowym (1863), co nie pozostało bez wpływu na stosunek władz rosyjskich do grodu nad Niemnem.

W 1842 Kowno stało się stolicą guberni obejmującej zachodnią Litwę, co wpłynęło na przyspieszenie rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego miasta. W 1861 oddano linię kolejową łączącą Kowno z Królewcem i Warszawą. Pod koniec XIX wieku powstało Muzeum Miejskie, teatr i pierwsza biblioteka miejska. Na przełomie XIX i XX wieku w związku ze zbliżającą się wielkimi krokami wojną, władze rosyjskie zamieniły Kowno w twierdzę, co wpłynęło na zakaz budowy domów wyższych niż trzy piętra. Miasto zachowało więc swój prowincjonalny (w porównaniu z Wilnem) wygląd.

Plany carskie nie na wiele się zdały, gdyż Niemcy zdobyli Kowno 18 sierpnia 1915 roku i okupowali je aż do 1919 roku. 21 grudnia 1918 r. agenci sowieccy powołali tu republikę radziecką, która nie ciesząc się poparciem Litwinów, ani tym bardziej Niemców, upadła po kilkunastu dniach. W mieście zaczęła rządzić Taryba ze Smetoną, Voldemarasem i Narutoviciusem na czele (Wilno było pod okupacją sowiecką). W dwudziestoleciu międzywojennym Kowno stało się de facto (choć nie de iure) siedzibą władz państwowych. Z prowincjonalnego miasteczka przekształciło się w miasto na skalę regionu. Tu miały swą siedzibę ośrodki naukowe, gospodarcze, bankowe i kulturalne Litwy. Zorganizowano Uniwersytet im. Witolda Wielkiego, konserwatorium oraz Szkołę Sztuki. Powstał teatr dramatyczny, oraz pierwsza na Litwie rozgłośnia radiowa.

W 1940 r. Kowno liczyło 160 tys. mieszkańców (w ciągu dwudziestu lat niepodległości liczba mieszkańców wzrosła dwukrotnie). To tutaj (a nie w Wilnie) "sejm ludowy" proklamował samolikwidację państwa i przyłączenie się do ZSRR. Po wejściu Niemców Litwini zorganizowali pogrom, w którym zginęło ponad 2000 Żydów. W czasie okupacji niemieckiej w mieście swą siedzibę miały władze hitlerowskie. W tzw. IX forcie kowieńskim Niemcy urządzili obóz koncentracyjny (KL Kauen), w którym zgładzono około 100,000 Żydów i Cyganów.

15 maja 1972 student Romas Kalanta dokonał publicznego samospalenia na rynku kowieńskim, w proteście przeciwko okupacji Litwy przez ZSRR, co stało się powodem dwudniowych krwawych zamieszek w mieście.

[edytuj] Zabytki

• ruiny zamku kowieńskiego (XIII-XIV wiek)
• archikatedra św. Piotra i Pawła
• kościół Św. Jerzego
• kościół Jezuitów
• zespół architektoniczny Pożajście
• ratusz miejski zwany "Białym Łabędziem" (XVI wiek)
• Pałac Massalskiego w Kownie
• Dom Perkuna (XVI w.)
• Pałac Godlewskiego
• kościół św. Gertrudy
• Synagoga Chóralna (1871)
• meczet

[edytuj] Mieszkańcy wg narodowości:

w roku 2001:

1. Litwini 92,9%
2. Rosjanie 4,4%
3. Ukraińcy 0,5%
4. Polacy 0,4%
5. Inni 1,8%

w roku 1939:

1. Litwini 60%
2. Żydzi 25%
3. Polacy 10%
4. Inni 5%

w roku 1919:

1. Polacy 42%
2. Żydzi 31%
3. Litwini 16%
4. Rosjanie 1,5%
5. Inni 1%

[edytuj] Znane postaci

• Julius Jewelowski - członek Senatu Wolnego Miasta Gdańska (I i III kadencji Volkstagu), kowieński Żyd

[edytuj] Zobacz też

• Cmentarz Petrašiūnai w Kownie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa miasta Kowna (w jęz. litewskim i angielskim)
• Zdjęcie satelitarne z Google Maps
• Kilka zdjęć m.in. Kowna
• Twierdza Kowno
• Zdjęcia z Kowna
• O Kownie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Nie będzie podwyżek dla budżetówki

"Polska": osoby zatrudnione w "budżetówce" nie mają co liczyć na podwyżki w najbliższym czasie - pisze dziennik "Polska The Times". Płace w przyszłym roku wzrosną najwyżej o 6,5 procent. W tym roku pensje części urzędników wzrosły o 6 tys. złotych. Minister finansów Jan Rostowski mówi, że "nie ma żadnego powodu, by płace wzrosły bardziej".

Polscy posłowie debatują ze "wspomagaczem"

"Fakt": Posłowie komisji mniejszości narodowych nie potrafią się skupić i pracować w Sejmie. Żeby porozmawiać o problemach mniejszości narodowych w Polsce udali się do podkarpackiego Krasiczyna - pisze "Fakt". Tam posłowie raczyli się wódką, dobrym jedzeniem i toastami.

Sondaż: Polacy nie potrafią wskazać co osiągnął rząd

79 procent Polaków nie potrafi wskazać ważnego osiągnięcia rządu Donalda Tuska - wynika z opublikowanego sondażu TNS OBOP dla "Wiadomości" TVP1.

Prokuratura zajmie się CBA

Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga wszczęła formalne śledztwo, które ma wyjaśnić czy Centralne Biuro Antykorupcyjne - wbrew ustawowemu zakazowi - werbowało dziennikarzy.

Plsztyn: matury zgodnie z planem

Jutrzejsza matura z chemii w Liceum Ogólnokształcącym numer 5 w Olsztynie odbędzie się zgodnie z planem. Przedstawiciele Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży zakończyli kontrolę arkuszy egzaminacyjnych w olsztyńskiej szkole.

Linki: Strona g��wna