Kronika Anonima, tzw. Galla - Google

Kronika Anonima, tzw. Galla

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Kronika polska (łac. Chronica Polonorum) – spisana po łacinie w latach 1112 - 1116 kronika historii Polski przez nieznanego autora.

Kronika jest utworem historiograficznym.

Oryginalna, pełna nazwa dzieła to: Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum.

Spis treści

[edytuj] Znaczenie Kroniki polskiej

Kronika polska nie jest kroniką w jej powszechnie utartym sensie. Kronika jest pierwszym dziełem literatury świeckiej w Polsce. Jest przykładem utworu historycznego opiewającego czyny monarchów, popularnym wówczas w średniowiecznej Europie. Utwory takie nazywano gesta (łac.]) czyli czyny. Kronika polska opowiada o czynach Bolesława Krzywoustego. Według niektórych jest ona panegirykiem panowania tego księcia. Według Pawła Jasienicy jest to raczej esej polityczny, pisany z konkretnym celem - przedstawienia kraju - Polski, jako równego innym krajom chrześcijańskim. Celem autora było nie tyle zapis wydarzeń ku pamięci, ile napisanie dzieła do rozpowszechnienia wśród szlachty i duchowieństwa.

[edytuj] Zawartość Kroniki

Kronika powstała na podstawie polskich źródeł i informacji zebranych przez Galla na dworze Bolesława, jest więc utworem na wskroś polskim i jako taki zaliczany jest do najstarszych dzieł polskiego piśmiennictwa. Kronika jest napisana łaciną, często rymowaną, niejednokrotnie posługuje się motywami fikcyjnymi, takimi jak listy, mowy czy pieśni. Kronika ma charakter moralistyczny: władza panujących pochodzi od Boga, a ich rządy mają idealistyczny przebieg. Choć Gall niewątpliwie wybiera fakty historyczne, traktując jedne obszernie, a inne pomijając milczeniem, nie posuwa się do ich fałszowania. Charakterystyczny dlań zwrot - długo byłoby o tym mówić - po części wynika z faktu, iż kronikę pisze z chęci zarobku (daje to do zrozumienia kilka razy w treści Kroniki), więc by się nie narazić przemilcza pewne problemy, a po części markuje nim po prostu swoją niewiedzę na dany temat.

Kronika... opisuje dzieje Piastów, przede wszystkim zaś Bolesława Krzywoustego. Składa się z trzech ksiąg:

  1. Część pierwsza opisuje legendarne początki państwa polskiego do narodzin Bolesława Krzywoustego;
  2. Część druga opisuje młodość księcia, do roku 1108;
  3. Niedokończona część trzecia mówi o latach panowania Krzywoustego, aż do roku 1113. Jest to ostatni rok opisany przez Galla w jego kronice.

W księgach opisuje przede wszystkim dzieje Bolesława Krzywoustego, ale pisze także o Mieszku I, Bolesławie Chrobrym, Mieszku II, Kazimierzu Odnowicielu, Bolesławie Śmiałym oraz Władysławie Hermanie.

[edytuj] Pierwsze wydanie dzieła

Ani oryginał (rękopis), ani wczesne odpisy nie dotrwały do naszych czasów. Wg naukowców istniało co najmniej 8 egzemplarzy. Na pewno używali ich Wincenty Kadłubek oraz Jan Długosz.

Do dziś zachowały się trzy kopie dzieła (najstarsza pochodzi z 1340 roku):

  • rękopis Zamoyskich, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. BOZ cim.28
  • rękopis Sędziwoja, przechowywany w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie, sygn. 1310
  • rękopis Heilsberski (interpolowany), przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie, sygn. 8006

[edytuj] Kolejne wydania

  • 1749 - Kronika polska - wydawca Gotfryd Lengnich
  • 1864 - tekst kroniki w "Monumenta Poloniae Historica", A.Bielowski, t. I, s. 379-484, Lwów 1864
  • 1923 - Anonim, tzw. Gall, Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Biblioteka Narodowa, Seria I, nr 59, Kraków 1923
  • 1952 - druk po łacinie - Karol Maleczyński: podstawowe wydanie krytyczne: Anonima tzw. Galla Kronika czyli dzieje książąt i władców polskich, red. K. Maleczyński, Monumenta Poloniae Historica, s.II, t. 2, Kraków 1952.
  • 1996 - Anonim, tzw. Gall, Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Biblioteka Narodowa, Seria I, nr 59, Wrocław 1996
  • 2003 - Gall Anonim Kronika Polska, tłum. Roman Grodecki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Wrocław, Wrocław 2003

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Zobacz też

Wikiźródła

Polski żołnierz ranny w Afganistanie przeszedł operację
Polski żołnierz ranny w Afganistanie przeszedł operację; lekarze oceniają, że jego stan jest lepszy niż wcześniej - poinformował rzecznik Dowództwa Operacyjnego Sił Zbrojnych ppłk Dariusz Kacperczyk.
Mikołajki: rok po białym szkwale
Paradą jednostek pływających na jeziorze Mikołajskim rozpoczną się uroczystości upamiętniające ubiegłoroczną tragedię na Wielkich Jeziorach Mazurskich. Statki do Mikołajek przypłyną ze Sztynortu, gdzie uroczystości rocznicowe odbyły się wczoraj.
Związkowcy planują masowe strajki
"Dziennik": Na przełomie sierpnia i września do Warszawy przyjadą górnicy, stoczniowcy i nauczyciele protestować w obronie praw pracowniczych. 29 sierpnia demonstrować będzie "Solidarność", a 1 września Związek Nauczycielstwa Polskiego.
"Kryzysu w Afganistanie nie rozwiąże wojsko"
Kryzys w Afganistanie wymaga rozwiązań gospodarczych i finansowych; społeczność międzynarodowa nie może koncentrować się wyłącznie na działaniach wojskowych - uważa były wiceminister obrony narodowej, strateg, gen. Stanisław Koziej.
"Polska przestała być członkiem NATO drugiej kategorii"
Rzecznik prasowy Prawa i Sprawiedliwości Adam Bielan uważa, że dzięki zawarciu porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi nasz kraj przestał być członkiem NATO drugiej kategorii.
Linki: Strona gwna