Z Wikipedii

Poglądowa mapa głównych kultur schyłku 4. tysiąclecia p.n.e. Fioletowa tytułowa archeologiczna kultura

Kultura Vinča - nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z eponimicznym stanowiskiem Gomolava w Vinca. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z omawianą kulturą obejmował swym zasięgiem obszary na północ od ujścia Maruszy po dorzecze górnej Morawy na południu oraz od linii rzek Drina – Dunaj, na zachodzie po Transylwanię na wschodzie. Kultura rozciągała się w mniejszym nasileniu poza swoje centrum sięgając terenów Centralnej Europiy i Azji Mniejszej. Kultura Vinča rozwijała się od ok. 5500 do ok. 4000 p.n.e. Wyróżniana jest faza starsza zwana Turdaş (Tordos) lub Vinča A i B, oraz młodsza - Pločnik lub Vinča C i D. Na bazie kultury Vinča powstaje kultura badeńska oraz inne pomniejsze archeologiczne kultury.

Pierwszego odkryć dokonał w 1908 r serbski archeolog Miloje M. Vasić w naddunajskiej miejscowości Vinča 16 km na wschód od Belgradu. Wykopaliska były odwiedzane przez autorytety dziedziny: Veselin Čajkanović, Charles Hyde, J. L. Myres, W. A. Hurtley, Bogdan Popović, Gordon Childe.

Inwentarz ceramiczny w niniejszej kulturze reprezentowany jest przez naczynia ostro profilowane o szarej bądź czarnej barwie uzyskiwanej poprzez wypalanie naczyń w atmosferze redukcyjnej. Inwentarz kamienny w owej kulturze reprezentowany jest przez różnego rodzaju odłupki i wióry. Domy były nieduże, czworokątne, ściany wykonane z plecionki pokrytej warstwą gliny. Słupy wewnątrz budynków wspierały dwuspadowy dach. Wewnątrz znajdował się piec lub palenisko. Znajduje się również wiele świadectw kultu takich jak ołtarzyki na trzech lub czterech nogach i statuetki kobiece w pozycji siedzącej lub stojącej. W miarę rozwoju kultury twarz a szczególnie oczy były modelowane coraz staranniej, natomiast sylwetka stawała się coraz bardziej schematyczna. Przedstawiciele tej kultury uprawiali zboże, groch i soczewicę. Rozwija się metalurgia. ^[1] Odkrycie warsztat metalurgicznego w Pločniku przesuwa początek europejskiej epoki miedzi o 500 lat wstecz wobec wcześniejszych ustaleń^[2][3]. Na stanowiskach owej kultury poświadczona jest obecność glinianych statuetek kobiecych w pozycji siedzącej bądź stojącej. Odkopano 1000 czasami malowanych statuetek^[4]. Konstrukcje mieszkalne miały formę długich 'wielopokojowych' domów o konstrukcji słupowej które podpierały dwuspadowy dach, zaś ściany niniejszych konstrukcji wykonywane były z plecionki oblepianej gliną. Ludność tutejsza zajmowała się głównie uprawą pszenicy, jęczmienia, soczewicy oraz grochu poświadczona jest także hodowla kóz, świń, psów i bydła które przeważało. Handlowano nadwyżkami zbiorów za sól, Obsydian i rzadziej za ozdobne muszelki Spondylidae. Domy budowano skośnie do północy budowano wzdłuż krzyżowych ulic. Inne osady to: Divostin, Potporanj, Selevac, Pločnik, Predionica Liobcova i Ujvar. 120 hektarowe muzeum w Pločniku obejmuje osadę która rozwijała się od 5500 r. p.n.e. do pożaru w 4700 r. p.n.e., po czym ludność ją zamieszkująca przeniosła się gdzieś indziej, o czym świadczy brak zwęglonych zwłok w pogorzelisku.

Bibliografia

• Praca zbiorowa pod redakcją naukową Joachima Śliwy, 2005, Wielka Historia Świata Tom 2 Stary i Nowy Świat od "rewolucji" neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 128-130, ISBN 83-85719-83-0.
• Janusz K. Kozłowski, Archeologia Prahistoryczna, t. I Starsza Epoka Kamienia, Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1972.
• Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka Historia Polski , t.1 Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w.), Fogra, Kraków 1998.
• Janusz K. Kozłowski (opracowanie naukowe), Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1999.
• Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Warszawa 1990.
• J.Desmond Clark, Prahistoria Afryki, PWN, Warszawa 1978.
• Borislav Jovanović - Marija Jovanović i drugi, Gomolava, naselje mlađeg gvozdenog doba, Novi sad - Beograd 1988, sv.iz serije "Gomolava", ujedno 21.knjiga "posebnih izdanja" Arheološkog instituta u Beogradu.

[edytuj] Zobacz też

• prehistoria

Przypisy

Włoski Kościół "nie zachęca" do mieszanych małżeństw

- Mieszane małżeństwa katolicko-muzułmański niosą czasami dramatyczne konsekwencje dla dzieci - uważa sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Włoch, Mariano Crociata. Dlatego zdaniem "numeru dwa" włoskiego episkopatu "nie należy zachęcać" do takich małżeństw, które - jak zauważył - często się rozpadają.

Bezpieczeństwo Europy wg Rosji

Ruszyło dwudniowe spotkanie Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). Obrady nie będą łatwe, bo ciążą nad nimi wojna gruzińsko-rosyjska i wciąż relatywnie napięte stosunki Zachodu z Moskwą. To właśnie w Helsinkach, Rosja przedstawi swoją propozycję nowej architektury bezpieczeństwa dla Europy.

Odkryto nowego dinozaura

Nowy wymarły przedstawiciel latających gadów, z rozpiętością skrzydeł wielkości rodzinnego auta został odkryty przez naukowców z Uniwersytetu w Portsmouth. Zidentyfikowany jako pterozaur, jest największym odkrytym dotąd przedstawicielem gatunku.

Supernowa odsłania tajemnice

W 1572 roku "nowa gwiazda" pojawiła się na niebie, zadziwiając astronomów całego współczesnego naukowego świata. Wśród nich był duński badacz Tycho Brahe, który opisując ją wtedy, zmienił nieodwracalnie bieg nauki. Dziś zjawisko, teraz nazywane supernową zostało ponownie zaobserwowane przez naukowców Instytutu Maxa Plancka. I znów wzbogaciło naukę.

Putin: zobaczymy, może wrócę

- Doczekamy do 2012 r., a potem zobaczymy - tak Władimir Putin odpowiedział na pytanie, czy wróci w przyszłym roku na Kreml jako prezydent. Pytanie było zadane poprzez tzw. telemost, podczas którego Putin "na żywo" odpowiada na pytania Rosjan.