Liban
Z Wikipedii
Liban (arab. لبنان Lubnan, Republika Libańska ) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.
| لبنان Republika Libańska |
|||||
|
|||||
| Hymn: Koullouna Lilouataan | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | arabski | ||||
| Stolica | Bejrut | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Michel Sulaiman | ||||
| Szef rządu | premier Fouad Siniora | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
160. na świecie 10 452 km² 2,1% |
||||
| Liczba ludności (2007) • całkowita • gęstość zaludnienia |
125. na świecie 3 925 502▲ 375,5 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | funt libański (LBP) | ||||
| Niepodległość | od Francji 22 listopada 1943 |
||||
| Religia dominująca | islam | ||||
| Strefa czasowa | UTC +2 - zima UTC +3 - lato |
||||
| Kod ISO 3166 | LB | ||||
| Domena internetowa | .lb | ||||
| Kod samochodowy | RL | ||||
| Kod telefoniczny | +961 | ||||
 |
|||||
Spis treści |
[edytuj] Pochodzenie nazwy
Nazwa Liban (w standardowym języku arabskim "Lubnān"; "Lebnan" albo "Lebnèn" w lokalnym dialekcie) ma swoje źródło w semickim "LBN", które łączy się z kilkoma słowami bliskoznacznymi w różnych językach, takimi jak biały czy mleko[1]. Stanowi to odniesienie do pokrytych śniegiem Wzgórz Libanu. Takie określenia zostały znalezione w 3 z 12 tablic Eposu o Gilgameszu, w tekście znalezionym w ruinach starożytnego miasta Ebla oraz w Bilbii[2]. Słowo Liban jest również wspomniane 71 razy w Starym Testamencie.[3] [4]
[edytuj] Informacje podstawowe
- Stolica: Bejrut (1,5 mln mieszkańców)
- Język urzędowy: arabski (dodatkowy francuski)
- Podział administracyjny: 5 muhafaz
- Ustrój: republika parlamentarna, na czele państwa stoi prezydent wybierany co 6 lat, władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament złożony z 128 członków (po 64 chrześcijan i muzułmanów), wybierany na 4 lata,
- Waluta: funt libański (1500 LL = 1$)
- Główne miasta: Trypolis, Zahla, Sydon, Baalbek, Tyr
- Główne rzeki: Litani, nadto źródła Asi (Orontesu) i Jordanu
- Główne narodowości: 82,6% Libańczyków, 9,6% Palestyńczyków, ponadto Syryjczycy, Kurdowie i inni
- Główne wyznania: 59,7% muzułmanie (w tym druzowie) 39% chrześcijanie (w tym maronici), inne wyznania 1,3%[5]. Stanowiska państwowe i rządowe obsadzane są według klucza wyznaniowego: prezydent - chrześcijanin maronita, premier - muzułmanin sunnita, przewodniczący parlamentu - muzułmanin szyita, równy podział tek ministerialnych, wyższych stanowisk w administracji państwowej oraz miejsc w parlamencie między przedstawicieli ludności muzułmańskiej i chrześcijańskiej.
[edytuj] Geografia
- Ukształtowanie terenu: Powierzchnia górzysta, z wyjątkiem pasa nizin nadbrzeżnych; równolegle do wybrzeży dwa pasma górskie Liban i Antyliban (najwyższy szczyt Kurnat as-Sauda 3083 m n.p.m.), oddzielone tektoniczną doliną Bekaa (dł. ok. 150 km);
- Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski; na wybrzeżu średnia temperatura w styczniu 13°C, w lipcu 28°C, w górach, na wys. ok. 1000 m odpowiednio 6°C i 22°C, roczny opad 600 - 3000; pora sucha od czerwca do września.
- Roślinność: uboga, głównie zarośla makchia, stepy, łąki górskie; niewielkie obszary leśne (w tym resztki słynnych lasów cedrowych)
[edytuj] Ustrój polityczny
Zobacz więcej w osobnym artykule: ustrój polityczny Libanu.Liban jest republiką demokratyczną parlamentarno-gabinetową. Głową państwa jest prezydent wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego (unikameralnego) parlamentu liczącego 128 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych co cztery lata. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem mianowanym przez prezydenta. Władza sądownicza jest sprawowana przez niezawisłe sądy.
[edytuj] Gospodarka
Przed wybuchem konfliktu palestyńskiego wysoko rozwinięty kraj arabski, nazywany Szwajcarią Bliskiego Wschodu, po wybuchu wojny domowej lat 70. upadek gospodarczy, w latach 90. stopniowa odbudowa gospodarki.
- Przemysł: metale szlachetne, biżuteria , odzieżowy, chemiczny, elektrotechniczny, przetwórstwo ropy naftowej, żelaza i aluminium; rolnictwo, turystyka;
- PKB: 42,27 mld USD (2007 r.)
- PKB na 1 mieszk. 11,3000 USD (2007 r.)
- Udział w PKB: rolnictwo - 5,1%, przemysł - 19%, usługi - 76%
- Bezrobocie: 20% (dane z 2006)
- Wzrost PKB: 4% (2007 r.)
[edytuj] Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: historia Libanu.W starożytności na terenie Libanu znajdowała się Fenicja, od VII w. p.n.e. kolejno pod panowaniem Asyrii, Babilonii, Persji, Macedonii, Ptolemeuszy, Seleucydów. W latach 64 p.n.e. - 63 p.n.e. wchodzi w skład rzymskiej prowincji Syrii; po rozpadzie cesarstwa rzymskiego w 395 należy do Bizancjum, w VII wieku obszar podbity przez Arabów zjednoczonych w ramach kalifatu, następnie we władaniu kolejno Tulunidów, Ichszydydów i Fatymidów. W latach 1098-1291 zajmowany przez krzyżowców, następnie zdobyty przez Mameluków z Egiptu, w XVI wieku część imperium osmańskiego, od 1861 autonomia w obrębie państwa tureckiego, podczas I wojny światowej Liban był okupowany przez Francuzów i Wielką Brytanię. Od 1920 na mocy postanowień konferencji w San Remo należał wraz z Syrią do terytorium mandatowego Francji przekształconego w 1926 w republikę. W 1941 ogłoszenie formalnej niepodległości. Liban jest państwem współzałożycielem Ligi Państw Arabskich i członkiem ONZ. Od 1976 wojna domowa (wcześniej starcia w Bejrucie), w następstwie wojny - zbrojne interwencje Syrii i Izraela, wkrótce (12 lat) potem wprowadzenie oddziałów pokojowych ONZ. Wojna zakończyła się w 1990. 22 maja 2000 Izrael wycofał swoje wojska z południowego Libanu. 14 lutego 2005 były premier Libanu, Rafiq Hariri został zamordowany. Wywołało to masowe demonstracje opozycji, która oskarżyła Syrię o to zabójstwo. Syria zaprzeczyła tym oskarżeniom. Protesty te określono jako "cedrowa rewolucja". Latem 2005 blok antysyryjski wygrał wybory. Pod wpływem protestów oraz nacisków ONZ i krajów arabskich, Syria wycofała swoje wojska z Libanu. W lipcu 2006 wojska izraelskie ponownie zaatakowały Liban w odwecie za porwanie 2 izraelskich żołnierzy oraz ostrzał Izraela pociskami Katiusza przeprowadzony przez Hezbollah z baz w południowym Libanie.
[edytuj] Zabytki
- Liczne ruiny sięgające czasów fenickich
- Ruiny starożytnego miasta Baalbek
[edytuj] Podział administracyjny
Liban jest podzielony na 6 gubernatorstw (Mohafazas) które z kolei dzielą się na 25 dystryktów (Cazas) nie wliczając Bejrutu.
| Gubernatorstwo | Powierzchnia | Populacja (2001) | Stolica |
|---|---|---|---|
| Bejrut | 19,6 km² | 430 000 | Bejrut |
| Góry Liban | 1968,3 km² | 1 606 000 | Baabda |
| Północne | 2024,8 km² | 860 000 | Trypolis |
| Bekaa | 4160,9 km² | 575 000 | Zahleh |
| Nabatija | 1098,0 km² | 293 000 | Nabatija |
| Południowe | 929,6 km² | 503 000 | Sydon |
| Liban | 10 201,2 km² | 4 267 000 | Bejrut |
Przypisy
- ↑ Joumana Medlej, "The Mountain", 15 grudnia 2006
- ↑ Antoine Harb (2004),"Lebanon: A Name through 4000 Years", 1 listopada 2006
- ↑ Christian World News, "Lebanon Historically Linked to the Bible", 21 lutego 2007
- ↑ Roger Yazbeck, "Lebanon was mentioned 71 times in the Holy Bible...", 21 lutego 2007
- ↑ CIA The World Factbook, dostęp: 21.05.2008,
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie
| Upozorowali wypadek Fernando Alonso |
|
Hiszpańscy hakerzy zamieścili na stronie łudząco przypominającej stronę "El Pais" informację i zdjęcie z upozorowanego wypadku dwukrotnego mistrza świata Formuły 1 Hiszpana Fernando Alonso oraz materiał wideo z miejsca wypadku - informuje "Super Ekspress".
|
| Rusza letnia Grand Prix w skokach narciarskich |
|
W piątek początek piętnastej edycji Letniej Grand Prix w skokach narciarskich na igelicie. Inauguracja odbędzie się w niemieckim Hinterzarten. W piątek odbędą się treningi (16:00) i kwalifikacje (18:00). W sobotę i niedzielę skoczkowie powalczą już "na poważnie".
|
| Reprezentant Polski: hat-trick dodał mi pewności |
|
Łukasz Piszczek znakomicie rozpoczął nowe rozgrywki. Trzy bramki w meczu Pucharu UEFA z Nistru Otaci, występ w podstawowym składzie przeciwko słynnemu Liverpoolowi. Polski piłkarz jest w coraz lepszej formie i w dobrym humorze.
|
| Turniej FIVB Satellite w siatkówce plażowej w Gdańsku |
|
Szesnaście żeńskich zespołów wystąpi w międzynarodowym turnieju siatkówki plażowej FIBV Satellite Pomeranka Cup 2008. W tym roku gdańskie zawody otrzymały rangę "satelity" Międzynarodowej Federacji Piłki Siatkowej. Pula nagród wynosi 15 000 dolarów, a zwycięska para otrzyma 3400.
|
| "Legia to nasz najgroźniejszy rywal" |
|
- W Wiśle miały być transfery i niestety ich nie ma - mówi w wywiadzie dla "Dziennika" napastnik Wisły Kraków, Paweł Brożek.
|