Z Wikipedii

Liczebnik jest częścią mowy określającą liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne) odmieniają się (przez przypadki, rodzaje i liczby), jednak zjawisko to uzależnione jest od typu liczebnika. Łączy się z rzeczownikiem, określając go. Podlega deklinacji.

W języku polskim istnieją następujące rodzaje liczebników:

• główne - jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, dziesięć, sto, tysiąc
• porządkowe - pierwszy, setny, tysięczny
• ułamkowe - ćwierć, pół, półtora, jedna druga, trzy czwarte,
• zbiorowe - dwoje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro, siedmioro, ośmioro, dziewięcioro, dziesięcioro
• mnożne - podwójny, potrójny, poczwórny
• nieokreślone - niewiele, kilka, kilkadziesiąt, kilkaset, wiele, trochę, dużo, mało
• wieloraki - dwojaki, trojaki
• wielokrotny - trzykroć, dwakroć

Liczebniki zbiorowe łączą się z rzeczownikami:

• mającymi tylko liczbę mnogą (np.troje skrzypiec),
• oznaczającymi osoby różnej płci (np.dwoje ludzi),
• z rzeczownikiem "dziecko" (czworo dzieci)

Stosujemy je także w tradycyjnych połączeniach wyrazowych(np. dwoje oczu, dwoje uszu).

Liczebniki – jedni, dwaj, dwóch, obaj, obydwaj, obydwóch (obydwu), trzej, trzech, czterej, czterech – łączą się z rzeczownikami męskoosobowymi: dwaj panowie poszli, dwóch panów poszło; pozostałe liczebniki łączą się z rzeczownikami niemęskoosobowymi: jedne książki, dwa konie, dwie linie itp.

[edytuj] W językach świata

Liczebniki występują w większości języków świata. Za wyjątek uchodzi język pirahã z dżungli amazońskiej. W języku tym występują tylko wyrazy hoi - mało i baagiso - dużo. Nie występuje też liczba mnoga rzeczowników i zaimków. ^[1]

W językach indoeuropejskich, semickich, ałtajskich i chińsko-tybetańskich system liczebnika jest oparty na układzie dziesiętnym. Rozpowszechnienie tej bazy wynika z faktu, że ludzie mają dziesięć palców u rąk.

Wiele plemion w Afryce i Oceanii używa systemu opartego na liczebnikach o bazie 5. W niektórych językach Nowej Gwinei system jest oparty o bazę 4 lub 8. ^[2] Prekolumbijska cywilizacja Majów używała systemu dwudziestkowego, a Sumerowie - sześćdziesiątkowego.

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Daniel L. Everett Constraints on Grammar and Cognition in Pirahã (en)
2. ↑ J.E. Phythian Counting Systems of Papua New Guinea (en)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Lista liczebników od 0 do 10 we wszystkich językach świata (en) - strona Marka Rosenfeldera