Z Wikipedii

List Judy [Jud] - jeden z listów powszechnych Nowego Testamentu. Tradycyjnie przyjmuje się, że autorem listu jest apostoł Juda Tadeusz lub Juda, brat św. Jakuba Młodszego, krewny Jezusa). Adresatem listu były wspólnoty judeochrześcijańskie pierwotnego Kościoła (podobnie jak w liście św. Jakuba). Został napisany w latach 80. lub 90. I wieku. List, liczący zaledwie 25 wersów, jest najkrótszym pismem Nowego Testamentu.

[edytuj] Autorstwo

Początek listu głosi, że jego autorem jest "Juda... brat... Jakuba" (werset 1), przypuszczalnie "brata Pańskiego" (Ga 1,19) i przywódcy Kościoła Jerozolimskiego (Dz 15,13-21).

Juda Tadeusz uznawany tradycyjnie jako autor listu

Identyfikacja Judy w tradycji chrześcijańskiej wiązała się z Judą Tadeuszem (Łk 6,16), jednym z dwunastu apostołów^[1]. Sam jednak autor nie nazywa siebie apostołem, a w wersie 17. wydaje się odróżniać od innych apostołów.

Dlatego poważniejsze było przypuszczenie, że chodzi o Judę, wymienionego wraz z Jakubem w Mk 6,3 oraz Mt 13,55, gdzie zostali nazwani "braćmi Pana"^[2].

Współcześni bibliści, jak np. Jerome H. Neyrey^[3], sądzą jednak, że utwór został napisany pod pseudonimem - nie przez samego Judę, a raczej przez jego uczniów - z powodu:

1. późnego powstania (wers 17 opowiada o "Apostołach Pana naszego" w taki sposób, jakby należeli oni do odległej przeszłości);
2. pewnego sformalizowania „wiary raz tylko przekazanej świętym" (w. 3), co jest cechą charakterystyczną utworów „wczesno-katolickich";
3. doskonałej greki, którą raczej nie mogli się posługiwać żydowscy naśladowcy Jezusa;
4. zwyczaju późniejszego Kościoła, polegającego na uwiarygodnianiu nauczania za pomocą przypisania go jakiejś wybitnej postaci historii wczesnego Kościoła.'

Autorstwo Judy zakwestionował już Marcin Luter, bo według uznawanej przez niego tradycji Juda miał działać na terenie Persji i nie mógł pisać piękną greką^[4].

[edytuj] Czas i miejsce powstania

Żaden element Listu nie pozwala na pewne jego datowanie. Przy datowaniu wykorzystywany jest fakt cytowania fragmentów Listu Judy przez 2. List św. Piotra.

Tradycyjne ujęcie przyjmujące autorstwo Judy datuje powstanie listu na lata 64-66^[5]. Seweryn Kowalski we wstępie do swojego przekładu księgi jako daty graniczne uznał:

• rok śmierci Jakuba - 62., kiedy to jego zdaniem, kościół w Palestynie wolny był od herezji, które piętnuje list,
• rok 67., kiedy tradycyjnie zginął św. Piotr; tak więc list nie mógł powstać później^[1].

Współczesne ujęcie przy założeniu datowania 2. Listu św. Piotra na około 100 r. przyjmuje datę powstania Listu Judy na lata 80. lub 90. lub jeszcze później^[2].

Miejsce powstania listu pozostaje nieznane i nie wysuwa się co do niego hipotez.

[edytuj] Przyczyna powstania listu

Autor Listu podkreśla obecność szyderców we wspólnocie wierzących (wers 18) - ludzi podważających podstawowe elementy nauki chrześcijańskiej, np. autorytet Boga (w. 4) - których fałszywe nauczanie prowadzi do niemoralności. Bibliści zwracają jednak uwagę, że opis odstępców dokonany przez Judę jest zbyt ogólny, by na jego podstawę można było zrekonstruować głoszoną przez nich herezję. Jeśli zaś idzie o bezpośrednią przyczynę powstania listu, autor wskazuje na wypełnienie się dawnej przepowiedni o fałszywych nauczycielach (wersety 17-18) - obranej w celu uwypuklenia sytuacji, którą Juda uważał za kryzysową.

Pismo Judy nie było skierowane do konkretnej wspólnoty, lecz do wszystkich Kościołów (jest zatem listem powszechnym) - prawdopodobnie nie opisuje w nim też konkretnej herezji, która pojawiła się w jednym z Kościołów lokalnych, lecz wyczula wszystkie Kościoły na problem jako taki. Żaden z elementów Listu Judy nie pozwala na precyzyjne ustalenie daty jego powstania, wolno zatem przyjąć, że jest to napisany pod pseudonimem utwór, wyrażający ogólne zatroskanie pojawieniem się różnorodnych poglądów w Kościele u schyłku I w. po Chrystusie.

[edytuj] Plan księgi

Zgodnie z konwencją epistolarną można podać następujący plan Listu Judy^[6] (w nawiasach numery wersów):

1. Wstęp do Listu (1-2)
2. Bezpośredni powód powstania Listu (3-4)
3. Ostrzeżenia przed sądem (5-15)
   1. Sąd Boży w przeszłości (5-7)
   2. Oznajmienie sądu Bożego (8-10)
   3. Przykłady sądu (11-13)
   4. Zapowiedź sądu (14-15)
4. Grzesznicy i święci (16-23)
   1. Cechy grzeszników (16-19)
   2. Charakterystyka świętych (20-23)
5. Zakończenie Listu: doksologia (24-25)

[edytuj] Treść

Celem listu jest ostrzeżenie adresatów przed "jakimiś ludźmi", "szydercami" siejącymi zgorszenie oraz zachęta do "walki o wiarę raz tylko przekazaną świętym" (wers 3). Autor poleca też, aby wierni byli pełni wiary i miłości, modlili się i oczekiwali "miłosierdzia Pana naszego, Jezusa Chrystusa, które wiedzie ku życiu wiecznemu".

Głoszona przez szyderców nauka stanowi według autora listu poważne niebezpieczeństwo dla wiary, ponieważ z jednej strony kwestionuje absolutny charakter Chrystusowego panowania (wersety 3-4), a z drugiej jest bardzo łagodna wobec przewrotnego laksyzmu, który prowadzi do nadużyć seksualnych (wersety 8 i 12). Głoszona przez fałszywych proroków doktryna byłaby więc osobliwą mieszaniną mistycyzmu i rozwiązłości^[7].

List jest pisany twardym i surowym stylem, przypominającym nieco wypowiedzi starotestamentowych proroków.

[edytuj] Związki z innymi księgami

Autor Listu Judy zdradza wyjątkową znajomość różnorodnych źródeł: zarówno dokumentów, jak i szeroko rozpowszechnionych poglądów i tradycyjnych sformułowań. Autor w wersecie 9 nawiązuje do sporu Michała Archanioła z diabłem o ciało Mojżesza, opisanego w apokryfie Wniebowzięcie Mojżesza, a wersetach 14-15 cytuje Księgę Henocha. Juda czerpie przykłady z Księgi Rodzaju (wersety 5-7) i wykazuje się znajomością myśli żydowskiej (werset 11).

Wersety 4-16 są niemal dosłownie cytowane w 2 rozdziale 2. Listu św. Piotra^[8].

[edytuj] Kanoniczność

Z powodu cytowania pism apokryficznych wzbudzał on w pierwszych wiekach pewne kontrowersje, co rodziło wątpliwości co do niego kanoniczności. Jest on jednak cytowany jako natchniony w Kanonie Muratoriego, najstarszym, datowanym na 180. spisie ksiąg Nowego Testamentu. Jego kanoniczność potwierdzał również Tertulian. Wątpliwości wysuwali Orygenes i Euzebiusz z Cezarei.

Marcin Luter początkowo uważał List Judy za "mniej kanoniczny^[9]" i twierdził, że nie trzeba go zaliczać do głównych ksiąg, które powinny kłaść podstawy wiary^[4]. Obecnie jednak wszystkie Kościoły protestanckie uznają go za integralną, w pełni kanoniczną część Nowego Testamentu.

Kościół katolicki w 1546, podczas Soboru Trydenckiego potwierdził "raz na zawsze" kanoniczność 27 ksiąg Nowego Testamentu, w tym Listu Judy^[9].

[edytuj] Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Biblia Tysiąclecia, wyd. V., Pallottinum, Poznań 2000.
• Encyklopedia chrześcijaństwa, Henryk Witczyk (red.), wyd. 2, Kielce 2001, s. 308. ISBN 83-7224-330-1
• Jerome H. Neyrey, List św. Judy, w: Katolicki komentarz biblijny, Raymond E. Brown, Joseph A. Fitzmyer, Roland E. Murphy (red. wyd. oryg.); Waldemar Chrostowski (red. wyd. pol.) , Warszawa 2001, s. 1537-1541. ISBN 83-7146-080-5

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Listu Judy (Biblia Gdańska)

• Jud w Biblii Tysiąclecia

"Wielka strata, ogromne nieszczęście"

Z całego świata spływają kondolencje po śmierci patriarchy Aleksego II. Z tego powodu m.in. prezydent Dmitrij Miedwiediew odwołał wizytę we Włoszech.

"Rosjanie! Wycofajcie wojska"

O bezwarunkowe wycofanie wojsk z separatystycznego Naddniestrza zaapelował do Rosji szef dyplomacji Mołdawii Andrei Stratan. - Wycofanie rosyjskich sił wraz z uzbrojeniem powinno być całościowe, bezwarunkowe i odbyć się w sposób przejrzysty - powiedział podczas dorocznego spotkania Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) w Helsinkach.

Prezydent wpadł w turbulencje

Prezydencki samolot znów dał się Lechowi Kaczyńskiemu we znaki. Po epizodzie z mongolskim mrozem TU-154 M tym razem wpadł w silne turbulencje i dwa razy podchodził do lądowania w Seulu.

Chińczycy: nie kupujcie francuskich produktów

Na forach internetowych aż kipi od złości chińskich nacjonalistów. Protestując przeciwko planowanemu spotkaniu francuskiego prezydenta z Dalajlamą w ten weekend w Gdańsku, nawołują do bojkotowania francuskich produktów.

Patriarcha Moskwy nie żyje

Aleksy II, zwierzchnik rosyjskiej Cerkwi prawosławnej od ponad 18 lat, zmarł w piątek rano. Nieznane są przyczyny śmierci duchownego.