Z Wikipedii

Ludwinów - obszar Krakowa, leżący na prawym brzegu Wisły naprzeciw krakowskiej Skałki. Obecnie wchodzi w skład Dzielnicy VIII Dębniki.

[edytuj] Historia

Ludwinów już jako nowa dzielnica Krakowa - fragment planu z 1910roku

Tereny obecnego Ludwinowa po raz pierwszy pojawiły się we wzmiankach w 1377 r. pod nazwą Błonie. Błonie należało do parafii na krakowskiej Skałce. Dziesięcina z wsi stanowiła uposażenie kościoła św. Katarzyny na Kazimierzu, oraz – w części – biskupów krakowskich. W Błoniu funkcjonował folwark biskupów krakowskich z cegielnią, wapiennikiem, stawami rybnymi i młynem na Wildze. Wieś była w posiadaniu rodziny Luksarowiczów, a później biskupa Felicjana Konstantego Szaniawskiego herbu Junosza, który ok.1732 roku przekazał ją jako uposażenie założonemu przez siebie seminarium duchownemu na krakowskim Stradomiu. Prowadzenie seminarium zostało powierzone Misjonarzom. W akcie nabycia wsi przez biskupa po raz pierwszy pojawia się nazwa Ludwinów. W czasie rozbiorów funkcjonował tu urząd cyrkułu austriackiego. Był to dobry okres dla Ludwinowa, bowiem Austriacy planowali utworzenie tutaj odrębnego miasta które pozostając w granicach Austrii stanowiłoby mocną przeciwwagę dla Krakowa. Z czasem plany te zostały przeniesione do Podgórza, do którego przyłączono także południowo-wschodnią część Ludwinowa.

W 1782 roku przy kaplicy św. Bartłomieja powstała parafia. W 1887 r. wybudowany został pierwszy drewniany most łączący Ludwinów z Krakowem. Na początku XX wieku na Ludwinowie wybudowana została przez braci Dłużyńskich garbarnia. Zakład funkcjonujący pod nazwą Garbarnia Braci Dłużyńskich leżał w pobliżu ujścia Wilgi do Wisły. Po dość krótkim czasie zakład został zbyty przedsiębiorcy Rabińskiemu. W 1917 roku garbarnię prowadziły Polskie Zakłady Garbarskie Spółka z o.o., przekształcone w 1921 roku w spółkę akcyjną. Większościowymi akcjonariuszami byli: Jan Götz Okocimski, Edward Mycielski, Bank Małopolski i Polskie Zakłady Garbarskie sp. z o.o. W sąsiedztwie funkcjonował klub sportowy Garbarnia.

W 1910 roku Ludwinów - w ramach ogromnego projektu tzw. Wielkiego Krakowa, tworzonego przez ówczesnego prezydenta miasta Juliusza Leo został włączony do Krakowa jako IX dzielnica katastralna.

[edytuj] Znani mieszkańcy

W Ludwinowie urodził się żyjący w latach 1836-1877 malarz Aleksander Kotsis. Malował przede wszystkim codzienne sceny z życia małopolskiego ludu - chłopów, górali, wiejskich dzieci, pejzaże podkrakowskie i górskie. Tworzył też portrety i liczne studia głów wieśniaków i górali. Na wielu jego obrazach znaleźć można także ludwinowskie plenery i mieszkających tutaj ludzi. Jego słynne obrazy "Matula pomarli", "Nucenie wiosenne", "Ostatnia chudoba" czy "Kosiarz" oddają ducha ówczesnego podmiejskiego Ludwinowa.

[edytuj] Ludwinowskie Tango

Ludwinów, jako kultowe, podmiejskie zacisze został uwieczniony przez Jerzego Peterburskiego (muzyka) i Andrzeja Własta (tekst) w „Ludwinowskim tangu”:

Po co nam piosenki zagraniczne?

Dość tej mięty, płaczu i dość łez,

Nasze przecież także są prześliczne,

Chociaż mniej w nich pachnie bez,

Ale za to serce jest i fajer,

Każdy zaraz lepszy humor ma

I do tańca pcha się każdy frajer,

Kiedy gdzie muzyczka gra.

To krakowskie, ludwinowskie tango.

Będziesz, brachu, tańczyć chciał

To krakowskie, ludwinowskie tango,

Choćby ci kto na grzebieniu grał.

Kapeluszem praśniesz w stół,

Chwycisz brzanę poprzez pół

I jak w raju znów się będziesz czuł.

Gdy jedyna zdradzi cię dziewczyna,

Nie martw się tańcz gdzie klawo, bo

Zdradzi ciebie i mnie,

I coś z pół Krakowa,

Właśnie ta dziewczyna, \

Właśnie ta jedyna | bis

Lola z Ludwinowa. /

Lecz w którąś niedzielę będą święta dwa;

Spędzę z nią wesele do białego dnia.

Będziem pić, ty i ja,

I będziemy tańczyć do białego dnia.

To krakowskie, ludwinowskie tango.

Będziesz, brachu, tańczyć chciał

To krakowskie, ludwinowskie tango,

Choćby ci kto na grzebieniu grał.

Kapeluszem praśniesz w stół,

Chwycisz brzanę poprzez pół

I jak w raju znów się będziesz czuł.

I w podzięce będziesz składał ręce,

Że ci Kraków takie tango dał.

[edytuj] Lola z Ludwinowa

Wodewil "Lola z Ludwinowa" Stefana Turskiego (1875-1945) powstał na kanwach prawdziwej historii ludwinowskiej społeczności.

"Wodewil o Loli z Ludwinowa powstał na prawdziwej historii. To była rzeczywiście kiedyś, przed laty, piękna dziewczyna, przy tym śpiewała bardzo ładnie, tańczyła znakomicie i wszyscy ją uwielbiali. I później na jej temat zrobili ten wodewil i te słynne piosenki: ...fest frajerów kiwa, fest frajerów kiwa Lola z Ludwinowa... Ja to pamiętam, wie Pani, ja to pamiętam... Po co nam piosenki zagraniczne, nasze także są prześliczne... No, nie pamiętam już. Ale to coś pięknego, coś pięknego. Zresztą hymn Ludwinowa był o Loli z Ludwinowa." (na podstawie wspomnień Franciszka Owsińskiego).

Melodia piosenki "Oka" która powstała w lipcu 1943 r. w obozie 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki w Sielcach nad Oką została zaczerpnięta przez autora Leona Pasterniaka (1910-1969) z piosenki "Szumią Oleandry" z wodewilu "Lola z Ludwinowa".

p • d • e

KRAKÓW Dzielnica VIII Dębniki

dawne wsie (później dzielnice): Bodzów · Dębniki · Kapelanka · Kobierzyn · Koło Tynieckie · Kostrze · Ludwinów · Podgórki Tynieckie · Pychowice · Sidzina · Skotniki · Tyniec · Zakrzówek

i osiedla: Kliny Zacisze · Mochnaniec · Osiedle Europejskie · Osiedle Interbud · Osiedle Kolejowe · Osiedle Panorama · Osiedle Podwawelskie · Osiedle Ruczaj · Osiedle Ruczaj-Zaborze ·