Ludzie bezdomni
Z Wikipedii
| Ludzie bezdomni | |
| Autor | Stefan Żeromski |
|---|---|
| Kraj wydania | Austro-Węgry |
| Język | polski |
| Data pierwszego wydania | 1900 |
| Tematyka | historia z życia doktora Tomasza Judyma |
| Typ utworu | powieść społeczna |
Ludzie bezdomni, powieść autorstwa Stefana Żeromskiego, napisana w 1899 w Zakopanem, po raz pierwszy wydana w 1900 roku. Opisuje życie i działalność społeczną młodego lekarza Tomasza Judyma oraz dzieje jego miłości do Joanny Podborskiej. Powieść osadzona jest w realiach końca XIX wieku i pokazuje idee pracy dla ludu oraz osobistego poświęcenia.
Spis treści |
[edytuj] Geneza
„Ludzie bezdomni” to piąta książka Stefana Żeromskiego, która ukazała się drukiem. Powstała w 1899 roku w Zakopanem, pierwszy raz wydana w 1900 r. Krytycy i czytelnicy uznali ją za wielkie wydarzenie o wymiarze społeczno-politycznym. Zainaugurował nią pisarz cykl powieści współczesnych, osadzonych w realiach życia polskiego schyłku XIX w., podporządkowany naczelnej idei - pracy społecznikowskiej. Podejmuje ją doktor Tomasz Judym, który samodzielnie i po latach wyrzeczeń zdobywa zawód lekarza, mający mu umożliwić niesienie pomocy innym ludziom, w szczególności jednak biednym i pokrzywdzonym.
Pisarz bardzo dokładnie przygotowywał się do pisania utworu, który stanowi efekt pasji poznawczej i pozytywistycznych przekonań, że praca pisarska musi łączyć się z rzetelną, naukową nieomal penetracją społecznej rzeczywistości i własnych przekonań.
"Ludzie bezdomni" przynieśli Żeromskiemu pozycję "duchowego wodza pokolenia". Powieść odczytano jako dzieło o problemach społeczno-moralnych epoki, jako protest przeciwko rozwarstwieniu i niedoli najbiedniejszych warstw narodu. Przez niektórych uważany również jako manifest ideowy, głoszący walkę z oportunizmem i egoizmem społecznym.
Żeromski dzięki tej powieści stał się wielkim autorytetem moralnym dla współczesnych (nie tylko w Polsce - Ludzi bezdomnych wydawano w 14 językach). Wywarł bezpośredni wpływ na sposób myślenia i życia młodych ludzi z początków XX w.
[edytuj] Czas akcji
lata dziewięćdziesiąte schyłek XIX wieku.
[edytuj] Miejsce akcji
w kolejności: Paryż, Warszawa, Cisy, Zagłębie Dąbrowskie (Sosnowiec).
[edytuj] Postaci
Spis bohaterów: Doktor Tomasz Judym - młody chirurg (główny bohater powieści), Joasia Podborska - przyjaciółka Niewadzkiej,guwernantka panien Orszeńskich, Korzecki - inżynier, Niewadzka - majętna wdowa, Natalia Orszeńska - starsza wnuczka Niewadzkiej, Wanda Orszeńska - młodsza wnuczka Niewadzkiej, Wiktor Judym - brat Tomasza, Teosia - żona Wiktora Judyma, Węglichowski - lekarz w Cisach, Jan Bogusław Chobrzański - administrator zakładu w Cisach, Leszczykowski, M. Les (Leszczyński), Krzywosąd.
[edytuj] Gatunek
Powieść modernistyczna.
[edytuj] Epoka
Modernizm (Młoda Polska).
[edytuj] Rodzaj literacki
Epika.
[edytuj] Konwencje literackie
realizm, naturalizm, impresjonizm, symbolizm, dekadentyzm.
[edytuj] Filozofia
poglądy Schopenhauera, Nietzschego oraz Marksa.
[edytuj] Motywy w utworze
sokratejskie i platońskie oraz ewangeliczne oraz motyw pracy.
[edytuj] Struktura
dwa tomy, z których pierwszy liczy dziesięć tytułowanych rozdziałów (Wenus z Milo, W pocie czoła, Mrzonki, Smutek, Praktyka, Swawolny Dyzio, Cisy, Kwiat tuberozy. Przyjdź oraz Zwierzenia), a drugi – trzynaście (Poczciwe prowincjonalne idee, Starcy, „Ta łza, co z oczu twoich spływa…”, O świcie, W drodze, O zmierzchu, Szewska pasja, Gdzie oczy poniosą, Glikauf!, Pielgrzym, Asperges me…, Dajmonion, Rozdarta sosna). Powieść to łącznie dwadzieścia trzy rozdziały.
[edytuj] Tomasz Judym
Ambitny, młody chirurg, który uważa, że jego posłannictwem jako lekarza, jest pomoc ludziom skrzywdzonym przez los(z niższej warstwy społecznej, chce poprawić warunki w jakich żyją i pracują, często nędzne). Głównym problemem powieści jest wybór bohatera pomiędzy szczęściem osobistym, a szczęściem uboższej warstwy, z której sam się wywodzi. Judym twierdzi, że jeśli będzie spełniony w miłości, szczęśliwy, założy rodzinę, to stanie się egoistą, będzie nieczuły na krzywdę ludzką, po prostu nie zrozumie człowieka żyjącego w biedzie i nędzy. Dlatego też bohater odrzuca miłość Joanny Podborskiej, choć ją bardzo kocha, rezygnuje z ciepła, domu rodzinnego. Żeromski nadał Judymowi cechy romantycznego buntownika: rozdarcie wewnętrzne, poczucie obcości, wielki indywidualizm, aby ukazać jak mocno przeżywa rozstanie. Jednak bohater Żeromskiego posiada też cechy pozytywistycznego społecznika: chęć poświęcenia się dla ludzi, altruizm, wiara w ideę pracy organicznej i pracy u podstaw. Być może pisarz przez nadanie mu cech pozytywisty chciał ukazać Czytelnikowi, że decyzja o rozstaniu była konieczna, aby pomóc innym.
[edytuj] Joanna Podborska
Ma około 26 lat. Jest guwernantką, czyli domową nauczycielką panien Orszeńskich. Wcześnie straciła rodziców, utrzymywała się z własnej pracy i jeszcze wspomagała młodszych braci: Wacława i Henryka. Wacław zmarł na zesłaniu w Irkucku, Henryk studiował w Szwajcarii. Postać Joasi została scharakteryzowana w bardzo ciekawy sposób. W wątku głównym patrzymy na nią oczami Judyma, który rejestruje tylko odbicie uczuć na jej twarzy. Nie wiemy co Joasia myśli, co czuje, a obserwujemy tylko to, co dostrzega doktor Tomasz.
O wiele więcej informacji o Joasi zawiera jej pamiętnik. Dowiadujemy się z niego, iż była rozumną, samodzielną kobietą, pracującą na siebie i braci. Wiele zawdzięczała samokształceniu, wciąż się uczyła, wiele czytała, interesowała się literaturą i teatrem. Pracę nauczycielską traktowała jako posłannictwo, jak duchowe rodzicielstwo. Była dumna pełna godności. Nie kryła sie ze swym zainteresowaniem mężczyznami. Lubiła wielu z nich, ale nie kokietowała. Pragnęła miłości, ale nie polowała na męża. Bardzo kochała swych braci. Boleśnie przeżyła wiadomość o śmierci Wacława, nie chciała wierzyć plotkom, że Henryk nie robi doktoratu, że ją wykorzystuje, hula i gra w karty. Joasia chciała być nowoczesną kobietą. Wierzyła w dobro, postęp, chciała się do niego przyczynić. Ceniła sobie swoją samodzielność, lubiła pracę.
Była też po kobiecemu wrażliwa i głęboko odczuwała swe sieroctwo i samotność. Tęskniła za utraconym domem. Pragnęła mieć kogoś bliskiego. Bardzo kochała Judyma, bo widziała też jego bezdomność. Myślała że razem, wspólnym wysiłkiem zbudują sobie dom, co pozwoli zakończyć tułaczy okres w ich życiu. Zawiodła się bardzo, ale z godnością odeszła, nie chcąc wstrzymywać Judyma przed realizacją szlachetnego celu.
| Knol - nowa konkurencja dla Wikipedii |
|
Amerykański gigant informatyczny Google uruchomił serwis Knol, w którym internauci będą mogli publikować swoje artykuły i czerpać zyski z reklam - poinformował "Wall Street Journal".
|
| Mały Tarbosaurus odnaleziony na pustyni Gobi |
|
Japońscy i mongolscy uczeni odkryli kompletny szkielet młodego dinozaura sprzed 70 milionów lat - podało w czwartek japońskie muzeum przyrodnicze.
|
| Paliwo lepsze od benzyny |
|
Niewiele osób ma świadomość, iż borek wanadu może zdetronizować paliwa stosowane do napędu aut. Wynika to z faktu, iż związek ten gromadzi w sobie więcej energii niż popularne paliwa produkowane z ropy naftowej, informuje "Chemical Communications".
|
| Internet i alkohol wrogami szczupłej dziewczyny |
|
Dziewczęta i młode kobiety, które spędzają dużo czasu w internecie, za mało śpią lub regularnie pija alkohol są bardziej narażone na tycie niż ich rówieśniczki - informuje pismo "Journal of Pediatrics".
|
| Autystyczne człowiekożabie hybrydy |
|
Łącząc komórki jajowe żaby i komórki nerwowe pacjentów z autyzmem, naukowcy chcą lepiej poznać tę chorobę - informuje "New Scientist".
|