Luizjana
Z Wikipedii
| State of Louisiana État de Louisiane |
|||||
|
|||||
| Przydomek: Stan pelikanów | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Baton Rouge | ||||
| Największe miasto | Nowy Orlean (w czasie ostatniego spisu ludności, lecz od czasu Huraganu Katrina prawdopodobnie Baton Rouge) | ||||
| Gubernator | Bobby Jindal (Rep.) | ||||
| Język urzędowy | de iure brak, de facto angielski i francuski | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 31 miejscu 134 382 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 22 miejscu 4 468 976 |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 22 miejscu 39,61 /km² |
||||
| Wejście do Unii • kolejność |
18 |
||||
| Strefa czasowa | Central: UTC-6/-5 | ||||
| Szerokość geograficzna | 29°N - 33°N | ||||
| Długość geograficzna | 89°W - 94°W | ||||
| Szerokość Długość |
210 km 610 km |
||||
| ISO 3166-2 | US-LA | ||||
Luizjana (ang. Louisiana) - stan na południu USA, nad Zatoką Meksykańską. Luizjana graniczy na północy z Arkansas, na wschodzie z Missisipi, a na zachodzie z Teksasem. Nad Zatoką Meksykańską rozpościerają się obszary nizinne. W części południowo-wschodniej duży obszar zajmuje delta Missisipi. Na wybrzeżu występują liczne jeziora i bagna.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Przed przybyciem Europejczyków terytorium Luizjany było zamieszkane przez liczne plemiona Indian i do dzisiaj wiele miejscowości ma nazwy pochodzące od nazw indiańskich. Rejony dzisiejszej Luizjany były odwiedzane przez hiszpańskich poszukiwaczy El Dorado w pierwszej połowie XVI wieku, niedługo po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Po daremnych poszukiwaniach bogactw i rozwiniętych państw indiańskich, Hiszpania nie założyła stałych kolonii w rejonie. Po podboju dużo bogatszych terytoriów w Meksyku zagospodarowanych przez stosunkowo wysoko rozwiniętą cywilizację Azteków, Hiszpanie nie widzieli potrzeby osiedlenia się na dziewiczym terytorium nad północnymi wybrzeżami Zatoki Meksykańskiej.
Rejon pozostawał w dziewiczym stanie przez następne 200 lat, aż do końca XVII wieku, kiedy zainteresowała się nim Francja. W 1682 Robert de La Salle dotarł od północy do ujścia rzeki Missisipi i prawem odkrywcy objął ogromne tereny przylegające do niej we władanie Francji. Pierwszą stałą francuską kolonię założył w 1699 Pierre Le Moyne d'Iberville. Otrzymała ona nazwę Luizjana na cześć króla Francji Ludwik XIV (fr. Louis). Swoim zasięgiem obejmowała o wiele większy obszar niż terytorium dzisiejszego stanu, choć jej granice długo nie były jasno zdefiniowane, teoretycznie obejmując wszystkie ziemie leżące przy rzece Missisipi.
W Luizjanie w latach 1717-1720 przymusowo osadzano tzw. "fałszywych solarzy", osoby bezrobotne i bez stałego miejsca zamieszkania, kobiety lekkich obyczajów i "młodych libertynów"[1].
W 1718 niedaleko ujścia Missisipi założone zostało miasto Nowy Orlean, dokąd w 1722 przeniesiono stolicę kolonii.
Francuzi liczyli, że kolonia będzie rozwijać się szybko i w stosunkowo krótkim czasie zacznie przynosić znaczne korzyści dla Francji. Z wielu względów tak się jednak nie stało i rozwój kolonii był bardzo powolny. Niewielu Francuzów miało ochotę przenieść się do Luizjany i pracować w tamtejszym klimacie, tak więc francuscy właściciele plantacji zaczęli sprowadzać do kolonii niewolników z Afryki.
Po klęskach poniesionych z rąk Anglików podczas wojnie siedmioletniej, w wyniku manewrów dyplomatycznych pod koniec wojny, Francja oddała Luizjanę pod panowanie Hiszpanii w 1763. Minęło jednak kilka lat zanim do kolonii dotarli hiszpańscy zarządcy, i przez ten czas rządy sprawowali tam starzy administratorzy francuscy. Nawet po przybyciu władzy hiszpańskiej język i kultura francuska dominowały w kolonii. Liczba ludności wzrosła w wyniku osiedlenia się w Luizjanie wielu Francuzów, którzy zostali wygnani z Nowej Francji, czyli dzisiejszej atlantyckiej części Kanady (Nova Scotia i okolice).
Do końca XVIII wieku była ważnym centrum handlowym kontynentu, dzięki wykorzystaniu do transportu drogi wodnej Missisipi i Zatoki Meksykańskiej. Za Luizjanę w tym czasie uznawano 1/3 środkowej części dzisiejszego USA oraz część Kanady. Po rewolucji amerykańskiej i francuskiej niewolnicy murzyńscy z wyspy Haiti (dzisiejsze państwa Haiti i Dominikana) zbuntowali się, obalając władzę białych właścicieli niewolników. Napoleon utracił tym samym ważną bazę na kontynencie i stojąc przed wizją utraty całej Luizjany (której fizycznie nie był w stanie bronić) zdecydował się sprzedać ją USA. Kupno terenów otworzyło drogę do podboju zachodnich terenów dzisiejszego USA (Dziki Zachód).
- Ważniejsze daty z historii:
- 1682 rok - Do ujścia rzeki Missisipi dociera Robert de La Salle. Terytorium zostaje uznane za należne Francji.
- 1718 rok - Zostaje założone miasto Nowy Orlean.
- 1762 rok - Tereny położone na zachód od rzeki Missisipi Francja przekazuje Hiszpanii.
- 1800 - Tereny dzisiejszego stanu Luizjana powracajÄ… pod zwierzchnictwo Francji.
- 30 kwietnia 1803 rok - Zakup Luizjany przez USA.
- 20 grudnia 1803 rok - Po zakupieniu obszaru Luizjany od Francji została ona przyłączona do Stanów Zjednoczonych.
- 30 kwietnia 1812 rok - Przyjęcie Luizjany do Unii (18. stan).
- 1815 rok - Zwycięska bitwa wojsk amerykańskich pod dowództwem generała Andrew Jacksona z wojskami brytyjskiego korpusu inwazyjnego.
- 2005 rok - Huragan Katrina nawiedza Luizjanę i zalewa Nowy Orlean, największe miasto.
[edytuj] Dodatkowe informacje
- Klimat: na północy podzwrotnikowy kontynentalny, na południu zwrotnikowy morski
- 5 największych miast: Nowy Orlean, Baton Rouge, Shreveport, Lafayette, Lake Charles.
- Dewiza: Union, Justice and Confidence (Jedność, sprawiedliwość i zaufanie)
- Symbole: pelikan brązowy, cypryśnik błotny, magnolia
- Kolory: błękit, biel, złoto
- Przemysł i bogactwa naturalne:
- Rolnictwo
- główne uprawy: soja, trzcina cukrowa, ryż, kukurydza, bawełna
- Przemysł: chemiczny, spożywczy, środków transportu, elektroniczny, odzieżowy, petrochemiczny, wydobywczy (ropa naftowa, sól, siarka)
- Główny port: Nowy Orlean - wywóz ropy naftowej i jej produktów, bawełny i surowców chemicznych - głównie siarki
- Rolnictwo
- SÅ‚awni ludzie: Louis Armstrong, Truman Capote, Britney Spears
Przypisy
- ↑ J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 86.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Stany |
Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Meksyk • Nowy Jork • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Tennessee • Teksas • Utah • Vermont • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Waszyngton • Wisconsin • Wyoming |
|
| Terytoria zależne |
Baker • Guam • Howland • Jarvis • Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych |
| Wzrost cen ropy w Nowym Jorku |
|
Ceny ropy na giełdzie w Nowym Jorku rosły rano z powodu obaw o możliwe zakłócenia dostaw z Iranu i Nigerii.
|
| Koniec sesji może być na plusie |
|
Zdecydowane pogorszenie klimatu inwestycyjnego, czego konsekwencją była wczorajsza przecena na Wall Street (S&P500 -2,31 proc.; Nasdaq Composite -1,97 proc.), kontynuowana następnie dziś na czołowych azjatyckich parkietach (Nikkei -1,94 proc.), stawia polskich inwestorów pod ścianą.
|
| DM IDM SA obniżył cenę docelową Pol-Aqua |
|
DM IDM SA w raporcie z 17 lipca obniżył o 20 proc. cenę docelową dla akcji firmy Pol-Aqua, do 76,3 zł z 91,7 zł, podtrzymując rekomendację "kupuj".
|
| Obsługa polskiego zadłużenia o 10-20 proc. wyższa w 2009 r. |
|
Obsługa polskiego zadłużenia będzie w 2009 roku o 10-20 proc. wyższa niż w roku bieżącym - wynika z wyliczeń przekazanych "Rzeczpospolitej" przez wiceminister finansów Elżbietę Suchocką-Roguską.
|
| DM IDM SA podniósł rekomendację dla Synthosa |
|
Analitycy DM IDM SA w raporcie z 17 lipca podnieśli rekomendację dla Synthosa do "trzymaj" ze "sprzedaj", obniżając jednocześnie cenę docelową dla akcji spółki o 10 proc., do 0,81 zł z 0,9 zł.
|