Z Wikipedii

Wielkość gwiazdowa - pozaukładowa jednostka miary stosowana do oznaczania blasku gwiazd (nie mylić z jasnością) i innych podobnych ciał niebieskich. Jednostką wielkości gwiazdowej jest magnitudo (oznaczenie ^m lub mag). Zazwyczaj w fizyce do wyrażenia wartości natężenia światła używa się luksów, jednak ze względów praktycznych i historycznych w astronomii stosuje się nadal magnitudo.

Spis treści 1 Historia 2 Wielkość obserwowana 3 Wielkość absolutna 4 Zobacz też

[edytuj] Historia

Magnitudo są jednostkami spopularyzowanymi przez Ptolemeusza w jego Almageście ok. 140 r. n.e., ale prawdopodobnie wynalezione przez Hipparcha, który wszystkie gwiazdy sklasyfikował pod względem blasku na 6 grup. Najjaśniejsze gwiazdy miały wielkość 1, najsłabsze, widoczne gołym okiem 6. Skala ta była w użyciu jeszcze na początku XIX wieku. Była to skala odwrócona (i to się nie zmieniło do dziś), tzn. im jaśniejsza gwiazda tym niższa wielkość gwiazdowa była jej przypisana. W połowie XIX wieku rozszerzono ją o wielkości początkowo 7^m, potem 8^m, itd., aby mieć możliwość uwzględnienia gwiazd niewidocznych gołym okiem.

W 1856, Norman Pogson zauważył, że tradycyjny system można uściślić przyjmując, że ilość światła dochodząca od gwiazd różniących się o 5 wielkości gwiazdowych różni się o czynnik 100. Łatwo obliczyć, że dla gwiazd różniących się o jedną wielkość gwiazdową czynnik ten równa się pierwiastkowi piątego stopnia ze 100. Liczba ta, zwana czynnikiem Pogsona równa się w przybliżeniu 2,51188643150958. Pogson, jako punkt odniesienia swojej skali, użył Gwiazdy Polarnej i przypisał jej wielkość 2^m. Od tego czasu okazało się, że jest to gwiazda zmienna, jednak zasada pozostała niezmieniona.

[edytuj] Wielkość obserwowana

Sprawa pomiaru wielkości gwiazdowej komplikuje się jednak, jeśli uświadomimy sobie, że światło ciał niebieskich nigdy nie jest monochromatyczne. Czułość odbiornika światła różni się w zależności od długości fali światła, a także od rodzaju samego odbiornika. Z tego powodu konieczne jest podawanie sposobu pomiaru wielkości, by miał on wartość naukową (i by był porównywalny z innymi pomiarami). W powszechnym użyciu jest system UBV, w którym wielkość mierzy się w trzech zakresach fal: U (jego środek przypada na długość fali ok. 350 nm, w pobliżu ultrafioletu), B (środek około 435 nm, w pobliżu barwy niebieskiej) i V (około 555 nm, pośrodku zakresu widzialności ludzkiego oka). Ostatni zakres, V, w przybliżeniu odpowiada zakresowi ludzkiego oka, zwykle więc wielkość podana bez żadnego dodatkowego określenia jest wielkością V. Nieco mniej popularne, ale także często używane, są kolejne standardowe kolory odpowiadające barwie czerwonej i obserwacjom w zakresie podczerwieni: R (około 700 nm), I (około 900 nm), J (około 1,25 mikrona), H (około 1,65 mikrona) i K (około 2,2 mikrona).

Niektóre chłodniejsze gwiazdy, takie jak czerwone olbrzymy i czerwone karły, emitują mało energii w zakresie barwy niebieskiej i w skali UBV są "niedoceniane". Dla przykładu niektóre gwiazdy klas L czy T mają wielkość mierzoną w systemie UBV rzędu 100^m. Dzieje się tak dlatego, że emitują znaczne ilości energii nie w zakresie światła widzialnego, ale w podczerwieni.

Przy pomiarze wielkości gwiazd jest szczególnie ważne, aby mierzyć podobne podobnym. Dla przykładu błona filmowa jest bardziej czuła na światło czerwone i wyniki pomiarów przy jej użyciu mogą być nawet odwrotne niż za pomocą oka. Np. Betelgeza o wielkości ok. 1^m wygląda na filmie na silniejszą od Rigla (0^m).

Po wytrenowaniu i stosując odpowiednią metodę, ludzkie oko może określić różnicę w wielkości między dwiema gwiazdami tak małą jak 0,1 magnitudo.

[edytuj] Wielkość absolutna

Oprócz wielkości widomej (tzn. takiej jaka jest obserwowana z Ziemi) jest tak zwana wielkość absolutna. Jest to wielkość jaką miałoby dane ciało obserwowane z odległości 10 parseków. Można ją obliczyć jeśli znamy wielkość obserwowaną danego ciała oraz odległość do niego. Pozwala ona na wyeliminowanie czynnika odległości przy porównywaniu wielkości.

[edytuj] Zobacz też

• Absolutna wielkość gwiazdowa
• Obserwowana wielkość gwiazdowa
• Podstawowe zagadnienia z zakresu astronomii

Wzrost cen ropy w Nowym Jorku

Ceny ropy na giełdzie w Nowym Jorku rosły rano z powodu obaw o możliwe zakłócenia dostaw z Iranu i Nigerii.

Koniec sesji może być na plusie

Zdecydowane pogorszenie klimatu inwestycyjnego, czego konsekwencją była wczorajsza przecena na Wall Street (S&P500 -2,31 proc.; Nasdaq Composite -1,97 proc.), kontynuowana następnie dziś na czołowych azjatyckich parkietach (Nikkei -1,94 proc.), stawia polskich inwestorów pod ścianą.

DM IDM SA obniżył cenę docelową Pol-Aqua

DM IDM SA w raporcie z 17 lipca obniżył o 20 proc. cenę docelową dla akcji firmy Pol-Aqua, do 76,3 zł z 91,7 zł, podtrzymując rekomendację "kupuj".

Obsługa polskiego zadłużenia o 10-20 proc. wyższa w 2009 r.

Obsługa polskiego zadłużenia będzie w 2009 roku o 10-20 proc. wyższa niż w roku bieżącym - wynika z wyliczeń przekazanych "Rzeczpospolitej" przez wiceminister finansów Elżbietę Suchocką-Roguską.

DM IDM SA podniósł rekomendację dla Synthosa

Analitycy DM IDM SA w raporcie z 17 lipca podnieśli rekomendację dla Synthosa do "trzymaj" ze "sprzedaj", obniżając jednocześnie cenę docelową dla akcji spółki o 10 proc., do 0,81 zł z 0,9 zł.

Linki: Strona g��wna