Majowie
Z Wikipedii
Majowie - grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (płw. Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).
Spis treści |
[edytuj] Historia
Majowie byli twórcami wysoko rozwiniętej cywilizacji, której początki sięgają okresu preklasycznego późnego (400 p.n.e.–250 n.e.), wg chronologii przyjętej dla kultur Mezoameryki. Okres wczesnoklasyczny (250–400 n.e.) charakteryzowało powstawanie miast (m.in. Tikal oraz Uaxactún) spełniających funkcje sakralno-administracyjnych, z monumentalnymi zespołami architektonicznymi. W okresie średnioklasycznym (400–700) wystąpiły lokalne kryzysy polityczne, w konsekwencji których w okresie późnoklasycznym (700–900) rozwinęły się style regionalne w architekturze i sztuce, a cywilizacja Majów osiągnęła swe apogeum. Pod koniec tego okresu w rejonie centrum doszło do załamania rozwoju cywilizacyjnego i opustoszenia miast. W okresie poklasycznym wczesnym (900–1200) pn. część Jukatanu znalazła się pod silnym wpływem kultury Tolteków ze środkowego Meksyku; najważniejszym miastem regionu pn. stało się Chichén Itzá; ok. 1200 utraciło ono supremację na rzecz Mayapán. Okres poklasyczny średni (1200–1450), trwający do upadku Mayapán, był okresem dekadencji i tarć politycznych między zwaśnionymi rodami arystokracji, władającymi licznymi, stosunkowo niewielkimi państewkami. Okres poklasyczny późny zakończył się wraz z podbojem hiszpańskim w XVI w., ale ostatnie niepodległe miasto-państwo Majów, Tayasal na jeziorze Petén Itzá w Gwatemali, zostało zdobyte dopiero w 1697r.
[edytuj] Dziedzictwo cywilizacji Majów
Główne osiągnięcia cywilizacji Majów w dziedzinie architektury stanowiły monumentalne zespoły przestrzenne, złożone ze świątyń na wysokich piramidach schodkowych, pałaców, tarasów, dziedzińców i kamiennych boisk do gry w piłkę, oraz zastosowanie w budownictwie tzw. fałszywego sklepienia; W dziedzinie sztuki — ozdoby ze stiuku, malowidła ścienne, rzeźby i płaskorzeźby z kamienia, drewna i kości, polichromowana ceramika oraz wyroby złotnicze. Majowie rozwinęli pismo hieroglificzne i dwudziestkowy system zapisu matematycznego, prowadzili obserwacje astronomiczne i posługiwali się precyzyjnymi systemami rachuby czasu. Po hiszpańskim podboju nastąpił całkowity upadek cywilizacji Majów; w okresie kolonialnym, a także po zdobyciu niepodległości przez Meksyk i inne kraje na pocz. XIX w., Majowie podejmowali wiele lokalnych zbrojnych prób odzyskania samodzielności politycznej (m.in. przez kilkadziesiąt lat, do przeł. XIX i XX w., utrzymywali kontrolę nad częścią terytorium Quintana Roo na Jukatanie).
[edytuj] Majowie obecnie
Obecnie Majowie, w szerokim znaczeniu tej nazwy, stanowią w krajach zamieszkania przede wszystkim ludność wiejską, zajmującą się rolnictwem, hodowlą i rzemiosłem, które — zwł. tkactwo i garncarstwo — jest ważną częścią lokalnych przemysłów turystycznych; mówią ponad 20 językami i dialektami, większość posługuje się też językiem hiszpańskim; ich liczbę szacuje się na ok. 2 mln; w dużej mierze zachowali własną specyficzną kulturę.
Obecnie wszystkimi językami Majów posługuje się około 5 milionów ludzi.
[edytuj] Zobacz też
- Cywilizacja Majów
- Mitologia Majów
- Pismo Majów
- Kalendarz Majów
- Sztuka Majów
- Kultura Majów
- Miasta Majów
- Lista kodeksów Mezoameryki
- Bóstwa Majów
[edytuj] Linki zewnętrzne
| DJ Japan Stock Futures End Dn; Dlr/Yen Drop, US Mkt Concerns |
|
Japan stock index futures finished lower Friday as selling accelerated in the afternoon on the dollar's weakening against the yen and on concerns over the next Wall Street session later in the global day.
|
| Wzrost cen ropy w Nowym Jorku |
|
Ceny ropy na giełdzie w Nowym Jorku rosły rano z powodu obaw o możliwe zakłócenia dostaw z Iranu i Nigerii.
|
| Koniec sesji może być na plusie |
|
Zdecydowane pogorszenie klimatu inwestycyjnego, czego konsekwencją była wczorajsza przecena na Wall Street (S&P500 -2,31 proc.; Nasdaq Composite -1,97 proc.), kontynuowana następnie dziś na czołowych azjatyckich parkietach (Nikkei -1,94 proc.), stawia polskich inwestorów pod ścianą.
|
| DM IDM SA obniżył cenę docelową Pol-Aqua |
|
DM IDM SA w raporcie z 17 lipca obniżył o 20 proc. cenę docelową dla akcji firmy Pol-Aqua, do 76,3 zł z 91,7 zł, podtrzymując rekomendację "kupuj".
|
| Obsługa polskiego zadłużenia o 10-20 proc. wyższa w 2009 r. |
|
Obsługa polskiego zadłużenia będzie w 2009 roku o 10-20 proc. wyższa niż w roku bieżącym - wynika z wyliczeń przekazanych "Rzeczpospolitej" przez wiceminister finansów Elżbietę Suchocką-Roguską.
|