Z Wikipedii

Matej Bel (łac. Belius Matthias, węg. Bél Mátyás, niem. Matthias Bél; ur. 22 marca 1684 r. w miejscowości Očová koło Zwolenia - zm. 29 sierpnia 1749 r. w Altenburgu w Austrii, pochowany w Bratysławie) - słowacki kaznodzieja ewangelicki, polihistor, filozof, pedagog, encyklopedysta. Prekursor słowackiego oświecenia, pionier nowoczesnych nauk historyczno-geograficznych na Węgrzech, jeden z najwybitniejszych uczonych XVIII w. w tej części Europy. Członek wielu zagranicznych towarzystw naukowych i akademii.

W latach 1704-1707 studiował na uniwersytecie w Halle. W latach 1708-1714 był prorektorem, a następnie rektorem liceum ewangelickiego w Bańskiej Bystrzycy i kaznodzieją w słowackim kościele ewangelickim w tym mieście. W 1714 r. przeniósł się do Bratysławy, gdzie do 1719 r. pełnił funkcję rektora liceum ewangelickiego. W 1719 r. został powołany na proboszcza niemieckiego kościoła ewangelickiego w Bratysławie, którą to funkcje pełnił do 1748 r.

Poza działalnością duszpasterską i teologią zajmował się wieloma dziedzinami nauki: historią, geografią, etnografią, językoznawstwem, pedagogiką i in. Był autorem wielu prac naukowych, kompendiów i podręczników szkolnych. Pisał jeszcze przeważnie po łacinie, ale sporo prac opublikował również w językach niemieckim, węgierskim, słowackim a nawet czeskim.

Jego najważniejszym dziełem jest nie ukończona Notitia Hungariae novae historico geografica (Viennae 1735-1742, tom 1-4). Opisał w nim większość komitatów ówczesnych Węgier, w tym także te obejmujące część dzisiejszej Słowacji. M. in. w dziele tym znalazł się opis Liptowa, a w tym także najstarszy w ogóle drukowany opis Tatr Liptowskich.

[edytuj] Bibliografia

• Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Bel Matej, w: "Wielka Encyklopedia Tatrzańska", Poronin 1995;
• zbior.: Bel Matej, w: "Encyklopédia Slovenských Spisovateľov" t. 1, Bratislava 1984;

Afryka ma nowego "króla królów"

Tron z XVII wieku, egzemplarz Koranu, tradycyjne szaty i wytwory lokalnego rzemiosła - takie insygnia władzy otrzymał w czwartek libijski pułkownik Muammar Kadafi uhonorowany tytułem afrykańskiego "króla królów".

60 sekund od tragedii

Dwa samoloty pasażerskie: amerykańskich i rosyjskich linii, uniknęły kolizji w powietrzu w czasie przelotu nad Karaibami - poinformowały władze w USA.

Gustav bierze kurs na platformy naftowe

Już co najmniej 77 osób zginęło na Karaibach po przejściu huraganu Gustav, który wciąż rośnie w siłę. Obecnie jest w okolicach Jamajki, a w sobotę ma przemieścić się nad Zatokę Meksykańską. Gdy już spustoszy platformy naftowe, niemal dokładnie w trzecią rocznicę tragedii Nowego Orleanu, spowodowanej przez huragan Katrina, Gustav ma uderzyć w okolice delty Missisipi.

Thriller Michaela Jacksona

Kiedyś mówiono o nim Król Popu. Miał wszystko - sławę i pieniądze, nagrywał i koncertował. Był numerem jeden. Był. Kończący 50 lat Michael Jackson dziś jest wrakiem człowieka. Co go zniszczyło?

Takiej katastrofy nie było od 50 lat

Dramatyczna sytuacja w Indiach. Dwa miliony przesiedlonych, ćwierć miliona zrujnowanych domów i ponad tysiąc ofiar. To tragiczny bilans najgorszych od pół wieku powodzi w stanie na wschodzie Indii. Ludzie uciekają do miast, a organizacje humanitarne ostrzegają przed wielką epidemią.