Merkury
Z Wikipedii
 Zdjęcie wykonane przez sondę Mariner 10. |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Historia odkrycia | |||||||
| Odkrywca | Babilończycy | ||||||
| Data odkrycia | XIX w.pn.e | ||||||
| Średnia odległość od Słońca |
57 909 176 km 0,38709893 j.a. |
||||||
| Obwód orbity | 0,360×1012m 2,406 j.a. |
||||||
| Mimośród | 0,20563069 | ||||||
| Peryhelium | 46 001 272 km 0,30749951 j.a. |
||||||
| Aphelium | 69 817 079 km 0,46669835 j.a. |
||||||
| Rok gwiazdowy | 87,96935 dni (0,240847 lat) |
||||||
| Obieg synodyczny | 115,8776 d | ||||||
| Średnia prędkość orbitalna | 47,36 km/s | ||||||
| Maksymalna prędkość | 58,98 km/s | ||||||
| Minimalna prędkość | 38,86 km/s | ||||||
| Nachylenie orbity względem ekliptyki | 7,00487° (3,38° względem równika słonecznego) |
||||||
| Satelity naturalne | brak | ||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||
| Średnica na równiku | 4879,4 km (0,383 Ziem) |
||||||
| Powierzchnia | 7,5×107 km² (0,147 Ziem) |
||||||
| Objętość | 6,1×1010 km³ (0,056 Ziem) |
||||||
| Masa | 3,3302×1023 kg | ||||||
| Gęstość | 5,427 g/cm³ | ||||||
| Przyspieszenie grawitacyjne na równiku | 3,701 m/s² (0,376 g) |
||||||
| Prędkość ucieczki | 4,3 km/s | ||||||
| Prędkość kątowa | 10,892 km/h (na równiku) | ||||||
| Okres rotacji | 58 d 15 h 26 m | ||||||
| Deklinacja | 61,45° | ||||||
| Albedo | 0,10 - 0,12 | ||||||
| Średnia temp.: Dzień | 350 C | ||||||
| Åšrednia temp.: Noc | - 200C | ||||||
| Temperatura powierzchni |
|
||||||
| Skład atmosfery | |||||||
| Ciśnienie atmosferyczne | 10-12 h Pa | ||||||
| Tlen | 42% | ||||||
| Sód | 29% | ||||||
| Wodór | 22% | ||||||
| Hel | 6% | ||||||
| Potas | 0,5% | ||||||
| Pozostałe: argon, dwutlenek węgla, woda, azot, ksenon, krypton, neon |
0,5% | ||||||
Merkury – licząc od Słońca, pierwsza planeta Układu Słonecznego. Była znana już w starożytności, choć jest najtrudniejsza do obserwacji spośród wszystkich planet widocznych gołym okiem. Jako planeta wewnętrzna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze bardzo blisko Słońca. Stąd Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca. Planeta ta nie posiada księżyców.
Za sprawą szybkiego ruchu planety powodowanego jej krótką orbitą, Rzymianie nadali planecie nazwę na cześć szybkiego posłańca bogów i patrona handlarzy - Merkurego.
Spis treści |
[edytuj] Orbita
Merkury porusza się po orbicie o dość dużym mimośrodzie, równym 0,2056 - co powoduje, że w peryhelium przybliża się on na 46 mln km do Słońca, a w aphelium oddala od niego na 69,8 mln km. Zmienia się przez to widoczna z jego powierzchni średnica kątowa naszej Dziennej Gwiazdy – od 1°09’ do 1°44’. Również czymś wyjątkowym jest fakt, że orbita tej planety nachylona jest o nieco ponad 7° do płaszczyzny ekliptyki. Jeden obieg Merkurego wokół Słońca trwa ok. 88 ziemskich dni.
Orbita Merkurego znajduje się znacznie bliżej Słońca niż ziemska, stąd możemy czasami obserwować zjawisko przejścia tej planety przed tarczą słoneczną.
Orbita Merkurego wykazuje drobne zmiany co kilka obiegów wokół Słońca które jako pierwszy zaobserwował Urbain Le Verrier. Ich wyjaśnienie za pomocą ogólnej teorii względności było pierwszym potwierdzeniem słuszności rozumowania Albert Einsteina.
[edytuj] Charakterystyka fizyczna
Merkury jest planetą z grupy planet ziemskich, tzn. mających skalistą powierzchnię. Jego średnica wynosi 4879 km. Pod względem wielkości jest najmniejszą planetą Układu Słonecznego. Z racji bliskości Słońca temperatura nasłonecznionej półkuli może przekraczać znacznie 400 °C. Po stronie zaś nieoświetlonej spada do ok. -170°C. Na żadnej innej planecie nie ma takich dużych różnic temperatury. Okres rotacji Merkurego wokół własnej osi jest także dość nietypowy w porównaniu z pozostałymi planetami – jeden obrót trwa aż 58 dni, 15 godzin i 26 minut. Zatem dzień merkuriański stanowi ok. dwóch trzecich tamtejszego roku. Tak powolny ruch obrotowy spowodowany jest najprawdopodobniej silnym oddziaływaniem grawitacyjnym Słońca. Każde miejsce na powierzchni jest przez trzy miesiące nieustannie oświetlane, co ogromnie podnosi temperaturę.
Gęstość Merkurego, która wynosi 5,427 g/cm³ jest drugą co do wielkości w Układzie Słonecznym i jest ona nieznacznie mniejsza od gęstości Ziemi wynoszącej 5.515 g/cm³. Z powodu małej wielkości Merkurego w stosunku do wysokiej gęstości musi on posiadać duże bogate w żelazo jądro. Geolodzy oszacowali, że jądro Merkurego zajmuje około 42% jego objętości, dla Ziemi ta proporcja wynosi 17%. Bieżące badania sugerują, że Merkury posiada płynne jądro.
[edytuj] Powierzchnia
Powierzchnia Merkurego niezwykle przypomina powierzchnię ziemskiego Księżyca. Dominują liczne kratery uderzeniowe, które powstały w wyniku upadków meteorytów różnej wielkości. Część kraterów powstała też w wyniku wcześniejszej, zakończonej około miliard lat temu, działalności wulkanicznej. Na zdjęciach przekazanych przez Marinera 10 można wyróżnić obszary ciemniejsze i jaśniejsze, obszary bogatsze w kratery uderzeniowe i uboższe. Sądzi się, iż tereny o większej ilości kraterów są pod względem geologicznym starsze, tam zaś, gdzie jest ich mniej, powierzchnia nosi ślady aktywności tektonicznej i jest młodsza.
Najbardziej charakterystyczny jest wielki krater na półkuli północnej, zwany Caloris Basin. Jego średnica wynosi 1300 km i uczeni przypuszczają, że jest on pozostałością po uderzeniu wielkiego meteorytu około 3,8 miliarda lat temu. Uderzenie to było tak silne, że w jego wyniku wypiętrzył się dookoła krateru podwójny łańcuch gór, którego średnica wynosi 1600 kilometrów. Podobna formacja o podobnym pochodzeniu znajduje się po drugiej stronie planety.
[edytuj] Atmosfera i magnetosfera
Merkury posiada bardzo rzadką atmosferę, w której skład wchodzi przede wszystkim tlen i sód. W mniejszych ilościach występują w niej wodór, hel oraz potas. Wykryto także śladowe ilości argonu, dwutlenku węgla, wody, azotu, ksenonu, kryptonu i neonu. Ciśnienie merkuriańskiej atmosfery stanowi nikły ułamek ciśnienia atmosfery ziemskiej – ledwie 10-12 hPa – jest to prawie próżnia laboratoryjna. To, że w atmosferze tej występuje hel, jest z pewnością wynikiem oddziaływania wiatru słonecznego. Tlen, sód i azot zostały najprawdopodobniej uwolnione z powierzchni planety przez rozgrzewające promieniowanie Słońca. Z powodu słabej grawitacji Merkurego cząstki te stale ulatują w przestrzeń międzyplanetarną.
Jako jedyna z planet skalnych (poza Ziemią) Merkury posiada dość dobrze wykształconą magnetosferę. Pole magnetyczne w niej wytwarzane stanowi ok. 1% wartości pola magnetycznego ziemskiej magnetosfery. Jej istnienie wiąże się z obecnością wewnątrz globu dużego płynnego żelazowo-niklowego jądra, które na zasadzie efektu dynama wytwarza pole magnetyczne.
Obserwacje planet pozasłonecznych wykazały, że wiele z nich migruje do centrum układu planetarnego. Jeżeli znajdą się bliżej niż 0,1 AU od swojej gwiazdy, to powoli tracą atmosferę, aż pozostanie z nich tylko skaliste jądro[1]. Atmosfera Merkurego mogła w przeszłości podlegać podobnym procesom.
[edytuj] Bezpośrednie badania Merkurego
Pierwszą sondą kosmiczną, której celem było badanie Merkurego był Mariner 10, który dotarł w jego pobliże w 1974 i wykonał kilka tysięcy zdjęć jego powierzchni.
W 2004 roku rozpoczęła się wyprawa kolejnej sondy Messenger ku pierwszej planecie Układu Słonecznego. W drodze do celu próbnik przeleciał raz koło Ziemi, raz obok Wenus i raz koło Merkurego, czeka go jeszcze jeden przelot obok Wenus i dwa obok samego Merkurego, nim wejdzie na niską orbitę wokół niego w roku 2011, stając się jego sztucznym satelitą. Przez minimum rok sonda będzie przesyłać dane naukowe i już podczas zbliżeń do planety wykona zdjęcia niedostępnej dla Marinera 10 półkuli planety.
Pierwszy przelot Messengera obok Merkurego miał miejsce 14 stycznia 2008 roku.
[edytuj] Przypisy
- ↑ Hébrard G., Lecavelier Des Étangs A., Vidal-Madjar A., Désert J.-M., Ferlet R. (2003), Evaporation Rate of Hot Jupiters and Formation of Chthonian Planets, Extrasolar Planets: Today and Tomorrow, ASP Conference Proceedings, Vol. 321, held 30 June - 4 July 2003, Institut d'astrophysique de Paris, France. Edited by Jean-Philippe Beaulieu, Alain Lecavelier des Étangs and Caroline Terquem.
[edytuj] Zobacz też
- Chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych i ich księżyców w Układzie Słonecznym
- Przegląd zagadnień z zakresu astronomii
- Merkury (bóg)
- Ozyrys (planeta)
[edytuj] Linki zewnętrzne
Słońce · Merkury · Wenus · Ziemia · Mars · Ceres · Jowisz · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Makemake‎ · Eris
Planeta · Planeta karłowata · Księżyce: Ziemi · Marsa · Planetoid · Jowisza · Saturna · Urana · Neptuna · Plutona · Eris
Małe ciała: Meteoroidy · Planetoidy (Pas planetoid) · Centaury · TNO (Pas Kuipera/Dysk rozproszony) · Komety (Obłok Oorta)
| Złoty powinien pozostać w trendzie wzrostowym |
|
W czwartek polska waluta odrobiła straty wobec głównych walut, które poniosła w poprzednich dniach. Według analityków złoty nadal będzie drożał wobec euro i dolara.
|
| GUS podał dane o bezrobociu |
|
Stopa bezrobocia wyniosła na koniec czerwca 2008 roku 9,6 proc. wobec 10,0 proc. miesiąc wcześniej, podał Główny Urząd Statystyczny. W czerwcu 2007 roku stopa ta wyniosła 12,3 proc..
|
| Sprzedaż detaliczna poniżej oczekiwań |
|
Sprzedaż detaliczna wzrosła w czerwcu 2008 roku o 2,4 proc. w ujęciu miesięcznym i zwiększyła się o 14,2 proc. r/r, podał Główny Urząd Statystyczny.
|
| DJ MARKET COMMENT: European Stocks Led Lower By Fiancials |
|
European stocks dropped in early action on Friday, with financials leading a retreat as the market continued to reel from data showing U.S. existing-home sales fell to a 10-year low while Citigroup warned the British economy was about to enter a recession.
|
| PwC wycenił Paradise Group na 79,0 mln zł na zlecenie Alma Market |
|
PricewaterhouseCoopers Polska oceniła wartość rynkową spółki Paradise Group na 79,0 mln zł, poinformowała Alma Market, która zleciła wycenę. Walne zgromadzenie Alma Market ma dziś podjąć uchwały określające wysokość kapitału zakładowego i liczbę akcji serii F, jaka zostanie skierowana do udziałowców Paradise Group w zamian za 100% udziałów w tej spółce.
|