Z Wikipedii

Cruiser Mk V Covenanter (A13 Mk III)
Dane podstawowe
Państwo	Wielka Brytania
Producent	London Midland and Scottish Railway Company w Crewe, English Electric Valve Co. w Stanford, Leyland Motors w Kingston
Trakcja	gÄ…sienicowa
Typ	czołg szybki
Załoga	4
Historia
Prototyp	1940
Lata produkcji	czerwiec 1941- styczeń 1943
Wycofanie ze służby	1944
Wyprodukowano	1771
Dane techniczne
Silnik	gaźnikowy, 4-suwowy, 12-cylindrowy w układzie bokser Meadows Flat - 12 D.A.V., chłodzony płynem
Moc	300 KM
Transmisja	mechaniczna
Moc jedn.	16,7 KM/t
Nacisk jedn.	0,91 kg/cm²
Wymiary
Długość maks.	5,95 m z dodatkowymi zbiornikami paliwa
Szerokość	2,63 m
Wysokość	2,23 m
Prześwit	0,40 m
Masa
Masa bojowa	18,3 t
Poj. zb. paliwa	328 l z dodatkowymi zbiornikami zewnętrznymi 478 l
Opancerzenie
Typ pancerza	nitowany z płyt walcowanych, osłona jarzma odlewana
Grubość pancerza	kadłub: przód 40 mm, boki 36 mm, tył, góra, dno 10-7 mm wieża: przód 39 mm, boki 16 mm, tył 24 mm, góra 9 mm
OsiÄ…gi
Prędkości maksymalne
Na drodze	48 km/h
W terenie	40 km/h
Zdolność pokonywania przeszkód
Brody bez przygotowania	0,9 m
Rowy	2,15 m
Åšciany pionowe	0,76 m
Stoki o nachyleniu do	30%
Zasięg	115 w terenie, 170 na drodze km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Artyleryjskie	1 armata 2 pdr. OQF kalibru 40 mm (wersja CS haubica 76,2 mm)
Strzeleckie	1 karabin maszynowy Karabin maszynowy Besa kal. 7,92 mm
Użytkownicy
Wielka Brytania, Polska

Cruiser Mk V "Covenanter" (A13 Mk III) to brytyjski czołg pościgowy z okresu II wojny światowej. Był to pierwszy czołg pościgowy, któremu nadano imię - "Convenanter". Jest to nazwa historycznej frakcji politycznej ze Szkocji.

[edytuj] Historia

Czołg wywodził się z wcześniejszych konstrukcji czołgów pościgowych wykorzystujących podwozie typu Christie. Były to czołgi Cruiser Mk III (A13) i jego modyfikacja Cruiser Mk IV (A13 Mk II). Czołgi te powstały pod wpływem rosyjskich czołgów BT. Koncepcja czołgu została opracowana wiosną 1939 r. Planowano wykorzystać podwozie czołgu A13 oraz silnik Meadows Flat - 12. Pierwsze zamówienia na czołg złożono jezszcze przed budową i próbami prototypów w kwietniu 1939 r. Pierwszy prototyp rozpoczął próby w Ośrodku Badawczym w Farnborough w maju 1940 r. Wtedy też pojawiły się pierwsze problemy z układem chłodzenia. Gdy czołg skierowano do produkcji dokonano kilku zmian. Zrezygnowano ze spawanego pancerza na rzecz nitowanego oraz zmieninono materiał, z którego budowano koła. Zrezygnowano ze stopu aluminium, a koła wykonano z tłoczonej blachy. Wszystkie te zmiany spowodowały wzrost masy czołgu i obniżenie jego osiągów. Produkcja czołgów w latach 1941-43 wyniosła 1771 (wg innych źródeł 1776 szt.)

[edytuj] Użycie

Pierwsze seryjne czołgi trafiły latem 1941 r. do brytyjskiej 1 DPanc, a później do formującej się 9 DPanc. Czołgi ze względu na ciągłe problemy z systemem chłodzenia nigdy nie były używane bojowo. Służyły tylko do szkolenia. Nie trafiły one również do Afryki poza 4 egzemplarzami, które wysłano w celach doświadczalnych.

Czołgi Covenanter były na wyposażeniu PSZ w Wielkiej Brytanii. Pojazdy te znajdowały się w latach 1942-43 na uzbrojeniu 16 Brygady Pancernej (wcześniej 16 Brygada Czołgów) oraz 10 Brygady Kawalerii Pancernej 1 Dywizji Pancernej. Czołgi były używane tylko do szkolenia. Maksymalny stan został osiągnięty w połowie 1943 r. i było to około 200 czołgów. Czołgi zostały wycofane do końca 1943 r.

[edytuj] Modele produkcyjne

• Covenanter Mk I (A13 Mk III) – pierwszy model produkcyjny, dopiero po wprowadzeniu tych czoÅ‚gów do sÅ‚użby zorientowano siÄ™, że system chÅ‚odniczy zamontowany przy nowym, niższym silniku nie dziaÅ‚a prawidÅ‚owo, część przebudowano na Covenanter II, zbudowano 353 wozy.
• Covenanter Mk II (A13 Mk III*) – dodatkowa chÅ‚odnica olejowa zamontowana na chÅ‚odnicy, zbudowano 101 czoÅ‚gów.
• Covenanter Mk III (A13 Mk III**) – nowe chÅ‚odnice olejowe dodane po obu stronach silnika, nowy typ sprzÄ™gÅ‚a, nowe filtry powietrza, model produkowany najliczniej, zbudowano 954 sztuki.
• Covenanter Mk IV – jak Mk II, ale ze sprzÄ™gÅ‚em Mk III, wyprodukowano 366 wozów.

Covenanter Bridgelayer

Wszystkie wersje posiadały odmianę CS (czołgi wsparcia) uzbrojoną w haubicę 76,2 mm. Na podwoziu czołgu Covenanter powstał czołg mostowy Covenanter Bridgelayer. Produkcja wynosiła nie mniej niż 79 pojazdów. Pojazdy były użytkowane również przez Nową Zelandię (4 szt.) i Australię (nie mniej niż 8 szt.) oraz Polskę (3 szt. w 1 Dywizji Pancernej).

[edytuj] Linki zewnętrzne

• ZdjÄ™cie pojazdu mostowego
• ZdjÄ™cia

[edytuj] Bibliografia

• Janusz Ledwoch, Janusz Solarz CzoÅ‚gi brytyjskie 1939 - 45 Warszawa 1994
• Janusz Magnuski Wozy bojowe Polskich SiÅ‚ Zbrojnych 1940 - 1946 Warszawa 1998

Zobacz galeriÄ™ na Wikimedia Commons:
Mk V Covenanter